کشف هزار گونه دریایی در یک سال؛ اعماق اقیانوس هنوز ناشناخته است

تاکنون، بخشی بسیار ناچیز از اعماق اقیانوس‌ها به‌طور مستقیم توسط دانشمندان دیده شده است. از خندق‌های ژرف‌دریایی گرفته تا غارهای زیرآبی، همچنان فضاهای بی‌شماری وجود دارند که موجوداتی ناشناخته در اعماق تاریک‌شان زندگی می‌کنند. اکنون، اتحادیه‌ی سرشماری اقیانوس (Ocean Census Alliance) اعلام کرده است که تنها در یک سال، ۱٬۱۲۱ گونه‌ی کاملاً جدید در اعماق آب‌ها شناسایی شده است.

به‌گزارش ساینتیفیک‌امریکن، ائتلاف پژوهشی بین‌المللی سرشماری اقیانوس با هدف شناسایی هرچه بیشتر گونه‌های دریایی ناشناخته تأسیس شده است. محققان در طول ۱۳ اکتشاف میدانی و ۹ کارگاه تخصصی که درطول یک سال گذشته برگزار شد، با تلاش مستمر به شناسایی و طبقه‌بندی گونه‌های جدید پرداختند؛ فرایندی که در حالت معمول به‌کندی پیش می‌رود.

به‌طور میانگین، از لحظه‌ی جمع‌آوری نمونه‌ای ناشناخته تا توصیف رسمی آن به‌عنوان گونه‌ای جدید، بیش از ۱۳ سال می‌گذرد. برای موجوداتی که کمتر مورد مطالعه قرار گرفته‌اند، مانند اسفنج‌های دریایی، این بازه می‌تواند حتی طولانی‌تر هم باشد. براساس برآوردهای سال ۲۰۱۱، تا ۹۱ درصد از گونه‌های دریایی زمین هنوز کشف نشده بودند و با سرعت فعلی پژوهش، توصیف کامل همه‌ی موجودات دریایی سیاره به قرن‌ها زمان نیاز دارد.

اتحادیه در سه سال گذشته، با متخصصان رده‌بندی سراسر جهان همکاری کرده تا روند کشف گونه‌های جدید را شتاب بخشد. پلتفرم داده‌ی آزاد اتحادیه، موسوم به «سرشماری اقیانوس نُوا» (Ocean Census NOVA)، اکنون هزاران رکورد تازه از گونه‌های پیش‌تر ناشناخته را در خود جای داده است. شناسایی ۱۱۲۱ گونه در بازه‌ی میانی ۲۰۲۵ تا میانی ۲۰۲۶، نشان‌دهنده‌ی رشد ۵۴ درصدی در شناسایی سالانه‌ی گونه‌ها نسبت به دوره‌های پیشین است.

به عنوان نمونه، محققان در آب‌های ساحلی تیمور شرقی، کرم‌های نواری با نوارهای رنگارنگ و چشمگیری کشف کردند که احتمال می‌رود حاوی سمومی باشند که می‌توانند به ابداع درمان‌های پزشکی نوین برای بیماری‌های انسانی کمک کنند.

در عملیاتی دیگر، محققان با زیردریایی سرنشین‌دار در آب‌های ژاپن، اسفنج‌های تیغه‌دار با اسکلتی از سیلیکای شفاف و شیشه‌مانند یافتند. درون این موجودات، گونه‌ای جدید از کرم‌های معروف به پُرتاران (polychaetes) با همان شفافیت شناسایی شد که مواد مغذی لازم برای اسفنج‌ها را تأمین می‌کنند.

تیلور با اشاره به یافته‌های تازه می‌گوید: «برخی از این کرم‌ها نورتابی زیستی هم دارند، پس مایلم تصور کنم که این قلعه‌های شیشه‌ای کریستالی احتمالاً دارند برای یکدیگر چشمک می‌زنند.»

نکته‌ی جالب اینجاست که بخش بزرگی از گونه‌های کشف‌شده در سال گذشته حاصل اکتشافات تازه‌ی دریایی نبوده‌اند، بلکه از مجموعه نمونه‌هایی به دست آمده‌اند که پیش‌تر جمع‌آوری شده، اما هنوز بررسی نشده بودند. از مجموع ۱۱۲۱ گونه، ۷۲۸ مورد توسط تیم‌هایی کشف شد که آرشیو موزه‌ها و مجموعه‌های پژوهشی را مرور می‌کردند.

محققان برای شناسایی گونه‌ای جدید، نمونه‌ها را به‌وسیله‌ی میکروسکوپ، اسکن‌های مختلف، تشریح و آزمایش‌های ژنتیکی بررسی می‌کنند و سپس به ترسیم و توصیف دقیق هرآنچه که می‌بینند، می‌پردازند. این فرایند معمولاً به تخصص عمیق در گروه‌های مختلف موجودات نیاز دارد تا محقق بتواند گونه‌های جدید را در میان نمونه‌های موجود تشخیص دهد.

اقیانوس‌ها همچنان یکی از کمترشناخته‌شده‌ترین بخش‌های سیاره به‌شمار می‌آیند و بخش بزرگی از تنوع زیستی این مناطق هنوز وارد نقشه‌ی علمی نشده است. همکاری میان پژوهشگرانی از کشورهای مختلف و به‌کارگیری روش‌های پیشرفته‌ی نمونه‌برداری و تحلیل، روند شناسایی گونه‌های تازه را شتاب داده و شکاف میان جمع‌آوری نمونه و توصیف علمی را کاهش خواهد داد.

تیلور در پایان می‌افزاید: «برای رسیدن به این ۱۱۲۱ گونه‌ی کشف‌شده به دهکده‌ای جهانی و بزرگ نیاز بود. من همواره از چیزهایی که در محیط دریایی‌مان می‌یابیم شگفت‌زده می‌شوم؛ این دنیا واقعاً جادویی است.»