دسترسپذیری در گروه رسانهای قلم
آخرین بهروزرسانی: ۲۲ مهر ۱۴۰۵زمان مطالعه: ۷ دقیقه

دسترسپذیری چیست؟
دسترسی به اطلاعات باید تا حد ممکن برای همه فراهم باشد. اما گاهی اندازه یا رنگ نوشتهها، شیوهٔ حرکت در صفحه، نحوهٔ نمایش تصاویر یا پخش ویدئو میتواند خواندن و استفاده از یک وبسایت را برای بعضی افراد دشوار کند. دسترسپذیری دیجیتال یعنی طراحی و توسعهٔ وبسایتها و ابزارهای دیجیتال به شکلی که افراد، با تواناییها و نیازهای متفاوت، بتوانند محتوا را درک کنند، در صفحه حرکت کنند و با امکانات آن تعامل داشته باشند.[۱]
برای یک رسانه، این موضوع اهمیت ویژهای دارد: دسترسی به خبر، بررسی و آموزش نباید به توانایی دیدن، شنیدن، حرکتدادن ماوس یا خواندن متن با اندازه و شکل مشخص وابسته باشد.
دسترسپذیری برای چه کسانی مهم است؟
توانیابها تجربهای یکسان ندارند و افراد ممکن است از ابزارها و روشهای متفاوتی برای استفاده از وب کمک بگیرند. استانداردها و راهنماهای دسترسپذیری، از جمله راهنمای کنسرسیوم وب جهانگستر (W3C)، به نیازهای متنوع کاربران توجه میکنند؛ از جمله:[۲]
- افراد نابینا یا کمبینا
- ممکن است برای استفاده از صفحه به صفحهخوان، بزرگنمایی، کنتراست بیشتر یا توضیح متنی تصاویر نیاز داشته باشند.
- افراد ناشنوا یا کمشنوا
- برای دریافت اطلاعات ویدئوها به زیرنویس و گاهی متن پیادهشدهٔ صدا نیاز دارند.
- افراد دارای محدودیت حرکتی
- ممکن است نتوانند بهراحتی از ماوس استفاده کنند و برای حرکت در صفحه به صفحهکلید یا ابزارهای ورودی جایگزین متکی باشند.
- افراد دارای تفاوتهای شناختی و یادگیری
- ممکن است با متنهای پیچیده، چیدمانهای گیجکننده، تغییرات ناگهانی صفحه یا محتوای متحرک و پرتکرار دشواری داشته باشند.
- افراد توانیاب گفتاری یا عصبی
- بسته به نیازشان ممکن است از روشهای جایگزین برای تعامل با ابزارهای دیجیتال استفاده کنند یا به محیطی با محرکهای کمتر نیاز داشته باشند.

و گاهی، هر کدام از ما
این دستهها همهٔ تجربهها و نیازها را پوشش نمیدهند. شرایط موقت یا موقعیتی هم میتواند استفاده از وب را دشوار کند؛ مثلاً وقتی:
- در محیطی پرسروصدا هستید
- زیر نور شدید صفحه را میبینید
- دستتان آسیب دیده است
- امکان پخش صدا ندارید
به همین دلیل، دسترسپذیری فقط برای گروهی محدود نیست؛ میتواند استفاده از وب را برای افراد بیشتری سادهتر کند.[۲]
تجربهٔ مطالعه را تغییر دهید
خواندن دربارهٔ تفاوتهای دید با دیدنش فرق دارد. این صفحهٔ نمونه را با چند نوع دید ببینید و با همان تنظیمهایی که با دکمهٔ دسترسپذیری در بالای هر صفحه در اختیار دارید، تغییرش دهید.
این صفحه را از دید افراد دارای اختلال در تشخیص رنگ ببینید

چطور بهجای خواندن، مقاله را بشنویم؟
شنیدن مقاله برای وقتی است که نمیتوانید یا نمیخواهید به صفحه نگاه کنید؛ مثلاً در راه، هنگام کار یا وقتی چشمهایتان خسته است.
دید معمول — صفحه همانطور که طراحی شده دیده میشود.
تنظیمهای مطالعه
این شبیهسازی تقریبی است و تجربهٔ واقعی هیچکس را کامل نشان نمیدهد؛ فقط یادآوری میکند که یک تنظیم ثابت برای همه مناسب نیست.
ما در گروه رسانهای قلم چه کردهایم؟
گروه رسانهای قلم بهعنوان مجموعهای از رسانههای فارسیزبان، وظیفهٔ خود میداند که دسترسی به محتوای دیجیتال را برای مخاطبان بیشتری فراهم کند. به همین دلیل، بهبود دسترسپذیری را در وبسایتها و تجربهٔ موبایل در نظر گرفتهایم و قابلیتهایی را برای مطالعه و استفادهٔ راحتتر از محتوا توسعه دادهایم.
تنظیم تجربهٔ مطالعه
در بخش ۰۳ امتحان کنیدتغییر اندازهٔ متن
برای اینکه کاربران بتوانند نوشتهها را متناسب با نیاز خود تا ۱۵۰٪ بزرگتر کنند.
تنظیم فاصلهٔ متن
فاصلهٔ بیشتر بین خطوط، کلمات و پاراگرافها، برای خواندن راحتتر متن.
تغییر کنتراست
کنتراست بالا برای کاربرانی که خواندن متن با کنتراست معمول برایشان دشوار است. اگر در سیستمعامل خود کنتراست بیشتر را روشن کرده باشید، خودکار اعمال میشود.
شنیدن مقاله
پخش نسخهٔ صوتی در مقالههایی که روایت صوتی دارند، برای افرادی که ترجیح میدهند بهجای خواندن، به محتوا گوش دهند یا در آن موقعیت امکان مطالعهٔ مستقیم ندارند.
سه تنظیم نخست با دکمهٔ دسترسپذیری در بالای هر صفحه در دسترساند و روی همین دستگاه ذخیره میشوند. این قابلیتها بخشی از تلاش ما برای فراهمکردن انتخابهای بیشتر در تجربهٔ مطالعه هستند. نیازهای کاربران متفاوت است و هیچ تنظیم واحدی برای همه بهترین گزینه نیست.
بهبودهای فنی و سازگاری با فناوریهای کمکی
دسترسپذیری فقط به تنظیمات ظاهری محدود نمیشود؛ ساختار و رفتار فنی وبسایت نیز اهمیت دارد. در این مسیر، اقداماتی از جمله موارد زیر را انجام دادهایم:
پشتیبانی از پیمایش با صفحهکلید
دسترسی با صفحهکلید به سربرگ، منوی اصلی، مقاله، دیدگاهها و پخشکنندهها، با نشانگر تمرکز و پیوند «پرش به محتوای اصلی» در ابتدای هر صفحه.[۳]
بهبود سازگاری با صفحهخوانها
ناحیهها و سرتیترهایی که صفحهخوانها میشناسند، نام قابلخواندن برای دکمهها، پیوندها و فرمها، و اعلام تغییرهایی مثل نتیجهٔ جستوجو.
متن جایگزین تصاویر (Alt)
توضیح متنی برای تصاویر مقالهها، تا اطلاعات ضروری آنها برای افرادی که تصویر را نمیبینند نیز قابل دریافت باشد.
زیرنویس ویدئوها
پشتیبانی پخشکنندهٔ ویدئو از زیرنویس، برای کمک به دریافت محتوای گفتاری ویدئوها. انتخاب شما برای ویدئوهای بعدی به خاطر سپرده میشود.[۴]
کنتراست متن اصلی صفحهها در حد استاندارد AA، در پوستهٔ روز و شب.
اگر در سیستمعامل «کاهش حرکت» را روشن کرده باشید، جابهجاییهای نرم و بیشتر انیمیشنهای تزئینی متوقف میشوند.

این موارد بخشی از کارهایی هستند که برای کاهش موانع دسترسی انجام دادهایم. دسترسپذیری به بررسی مداوم نیاز دارد؛ بنابراین عملکرد هر قابلیت باید در صفحات، دستگاهها و شرایط استفادهٔ مختلف ارزیابی شود. برای نمونه، متن جایگزین باید متناسب با نقش و محتوای هر تصویر نوشته شود و تصاویر تزئینی نیز نباید توضیحات غیرضروری به خروجی صفحهخوان اضافه کنند.[۵]
این تغییرات را چطور ارزیابی کردیم؟
برای بهبود تجربه، تنها به بررسی فنی اکتفا نکردیم. با افرادی دارای نیازهای دسترسپذیری گفتوگو کردیم، نظرها و تجربههای آنها را جویا شدیم و نحوهٔ تعاملشان با سایت را بررسی کردیم. این فرایند کمک میکند موانعی را ببینیم که ممکن است در استفادهٔ روزمره یا در آزمونهای صرفاً فنی آشکار نشوند.
در کنار بازخورد کاربران، از راهنمای دسترسپذیری محتوای وب (WCAG) که توسط W3C تدوین شده است، برای شناسایی و ارزیابی موانع استفاده کردهایم. هدف ما سطح AA از نسخهٔ ۲٫۲ این راهنماست. WCAG بر چهار اصل بنا شده است:[۱][۶]
- قابلادراککاربران بتوانند اطلاعات را دریافت کنند.
- قابلاستفادهکاربران بتوانند با رابط کار کنند.
- قابلفهمکاربران عملکرد رابط را بفهمند.
- پایدارمحتوا از طریق مرورگرها و فناوریهای کمکی در دسترس باشد.
پیروی از این اصول یک فرایند مستمر است، نه اقدامی که با اضافهشدن چند قابلیت پایان یابد. به همین دلیل، بازخورد کاربران و بررسیهای بعدی بخش مهمی از مسیر بهبود ما هستند.
این مسیر ادامه دارد
میدانیم که دسترسپذیری یک مقصد نهایی نیست و هنوز در ابتدای راهیم. نیازهای کاربران متنوعاند و فناوریها و شیوههای استفاده از محتوا نیز تغییر میکنند. قابلیتهایی که امروز فراهم کردهایم، بخشی از این مسیرند و برای شناسایی و رفع موانع بیشتر، به بررسی و بهبود ادامه میدهیم.
اگر هنگام استفاده از وبسایتهای گروه رسانهای قلم با مشکلی در دسترسی به محتوا روبهرو شدهاید، یا پیشنهادی دارید که میتواند تجربه را بهتر کند، خوشحال میشویم آن را با فرم «تماس با ما» در پایین همین صفحه با ما در میان بگذارید. بازخورد شما میتواند به ما کمک کند اولویتهای بعدی را دقیقتر بشناسیم.
محدودیتهای شناختهشده[۷]
برخی نوشتههای کوچک با بزرگکردن اندازه متن بزرگ نمیشوند.
برخی وضعیتها، مثل نشانهای کاربران و واکنشها، فقط با رنگ نشان داده میشوند و برخی دکمهها کوچکاند.
پیوندهای درون متن مقاله فقط با رنگ از متن جدا میشوند و برخی نشانها و برچسبهای رنگی کنتراست کافی ندارند.
محتوایی که از سرویسهای دیگر جاسازی میشود (مثل پستهای شبکههای اجتماعی) در اختیار ما نیست.
دسترسپذیری زمانی پیشرفت میکند که تجربههای متفاوت کاربران را بشنویم و بر اساس آنها تغییر کنیم.تجربهتان را بنویسید
تغییرات دسترسپذیری
هر قابلیت یا بهبودی که به دسترسپذیری گروه رسانهای قلم اضافه شود، اینجا ثبت میشود.
مهر ۱۴۰۵
- انتشار همین صفحه و فرم دریافت پیشنهاداین صفحه
- تنظیمات دسترسپذیری در بالای هر صفحه: اندازهٔ متن، فاصلهٔ متن و کنتراست بالاقابلیت تازه
- زیرنویس در پخشکنندهٔ ویدئو؛ زبان انتخابی شما به خاطر سپرده میشودقابلیت تازه
- نام فصلهای ویدئو روی نوار پخش، که صفحهخوان هم آن را میخواندقابلیت تازه
- پیوند «پرش به محتوای اصلی» و بخشبندی صفحه برای صفحهخوانهابهبود فنی
- سرتیتر واقعی برای بخشها و کارتهای صفحهٔ اصلی و فهرستهابهبود فنی
- نام فارسی برای دکمههای بدون نوشته، مثل منو، اعلانها و همرسانیبهبود فنی
- اعلام نتیجهٔ جستوجو، مطالب تازهبارگذاریشده و پستهای جدید گزارش زنده به صفحهخوانبهبود فنی
- متن جایگزین برای تصاویر مقالهها، کارتها و بنرهای تبلیغاتیبهبود فنی
- ساختار خوانا برای جدول، کد، پرسشهای متداول، کوییز و نظرسنجی در مقالههابهبود فنی
- کار با سربرگ، منوی اصلی، دیدگاهها و پخشکنندهها با صفحهکلیدبهبود فنی
- نشانگر تمرکز یکسان در همهٔ صفحه، که زیر سربرگ چسبان پنهان نمیشودبهبود فنی
- رنگ پررنگتر برای نوشتههای کمرنگ، مثل تاریخ و خلاصهٔ مطالببهبود فنی
- پیروی از اندازهٔ قلم مرورگر و از تنظیم «کاهش حرکت» سیستمعاملبهبود فنی
- دکمههای کوچک، مثل دکمهٔ بستن تبلیغ، بزرگتر شدندبهبود فنی
شهریور ۱۴۰۵
- نسخهٔ صوتی ضبطشده برای مقالههاقابلیت تازه
منابع
W3C — Introduction to Web Accessibility (در صفحهٔ جدید)تعریف دسترسپذیری وب، اهمیت آن و گروههای متنوعی که از آن بهره میبرند.
W3C — Diverse Abilities and Barriers (در صفحهٔ جدید)شرح تنوع تواناییها و موانعی که افراد در استفاده از وب تجربه میکنند، از جمله محدودیتهای موقت و موقعیتی.
W3C — Ensuring Keyboard Control for All Functionality (در صفحهٔ جدید)نمونهای از راهکارهای پشتیبانی از تعامل با صفحهکلید.
W3C — Making Audio and Video Media Accessible (در صفحهٔ جدید)راهنمای دسترسپذیرکردن محتوای صوتی و تصویری، از جمله زیرنویس، متن پیادهشده و توضیحات صوتی.
W3C — Images Tutorial (در صفحهٔ جدید)راهنمای نوشتن متن جایگزین برای تصاویر اطلاعرسان، کاربردی و تزئینی.
W3C — Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.2 (در صفحهٔ جدید)استاندارد دسترسپذیری محتوای وب و معیارهای ارزیابی آن.
European Commission — Accessibility Statement (در صفحهٔ جدید)نمونهای از بیانیهٔ دسترسپذیری که وضعیت، محدودیتها و راه ارتباط برای ارائهٔ بازخورد را شفاف بیان میکند.
تماس با ما
اگر جایی از سایت استفاده برایتان سخت بوده یا پیشنهادی دارید که تجربه را بهتر میکند، برایمان بنویسید. هر چه دقیقتر بگویید کجا و با چه ابزاری، زودتر میتوانیم بررسیاش کنیم.