تجارت غیرقانونی حیات‌وحش سال‌ها یکی از عوامل تهدیدکننده گونه‌های جانوری بوده است؛ اما حالا این تجارت با کمک اینترنت شکل تازه‌ای پیدا کرده است. پژوهشی تازه نشان می‌دهد پلتفرم‌های آنلاین مانند شبکه‌های اجتماعی و بازارهای اینترنتی، به محل خریدوفروش هزاران گونه در معرض خطر تبدیل شده‌اند.

قاچاقچیان حیات‌وحش دیگر فقط به بازارهای سنتی و مسیرهای فیزیکی وابسته نیستند. آن‌ها از فضای آنلاین برای ارتباط سریع‌تر با خریداران در سراسر جهان استفاده می‌کنند؛ فضایی که ناشناس‌بودن کاربران، نظارت دشوارتر و گستردگی ارتباطات، کنترل این معاملات را پیچیده‌تر کرده است.

بررسی‌های پژوهشگران نشان می‌دهد گونه‌های مختلف جانوری، گیاهی و قارچی در بازارهای آنلاین معامله می‌شوند. برخی از این موجودات زنده به‌عنوان حیوان خانگی عجیب‌وغریب فروخته می‌شوند و برخی دیگر برای استفاده از بخش‌هایی مانند شاخ، پوست یا دیگر اعضای بدنشان شکار می‌شوند.

در بررسی ۲۸۰ پلتفرم آنلاین، بیش از ۳۳ هزار نمونه از گونه‌های در معرض خطر شناسایی شد

این معاملات در پلتفرم‌های بزرگی مانند فیسبوک، اینستاگرام، تیک‌تاک، ای‌بی، گوگل، علی‌بابا، شاپی و توکوپدیا مشاهده شده است. پژوهشگران هشدار می‌دهند بخشی از گونه‌هایی که در این بازارها عرضه می‌شوند، پیش‌تر در معرض خطر انقراض قرار داشته‌اند یا حتی تصور نمی‌شد که هدف تجارت غیرقانونی قرار بگیرند.

پوتوها (Perodicticus potto potto) تنها یکی از گونه‌های جانوری بسیاری هستند که هدف تجارت حیوانات خانگی عجیب‌وغریب زنده قرار گرفته‌اند.

پژوهشگران برای بررسی دامنه خریدوفروش آنلاین گونه‌های در معرض خطر، ۲۸۰ پلتفرم اینترنتی را بررسی کردند. به گزارش ساینس آلرت، آن‌ها در یک دوره شش‌هفته‌ای، ۳۳ هزار و ۶ نمونه از گونه‌هایی را شناسایی کردند که طبق کنوانسیون تجارت بین‌المللی گونه‌های در معرض خطر آسیب‌پذیر یا در معرض خطر انقراض هستند.

از این تعداد، ۵۴ درصد شامل حیوانات زنده و ۴۶ درصد شامل محصولات یا بخش‌هایی از بدن حیوانات بود. این فهرست گستره بزرگی از موجودات را شامل می‌شد؛ از نخستی‌سانان زنده که به‌عنوان حیوان خانگی فروخته می‌شوند تا بخش‌هایی مانند شاخ کرگدن.

به گفته پژوهشگران، تجارت آنلاین از نظر ماهیت شبیه قاچاق سنتی حیات‌وحش است، اما سرعت و مقیاس آن بسیار بیشتر شده است. فروشندگان می‌توانند بدون نیاز به حضور فیزیکی، با خریداران کشورهای مختلف ارتباط برقرار کنند و شبکه‌هایی فرامرزی بسازند.

بیشتر بخوانید

کاهش جمعیت گونه‌ها تنها پیامد این تجارت نیست. پژوهشگران هشدار می‌دهند جابه‌جایی غیرقانونی حیوانات می‌تواند خطر ورود گونه‌های مهاجم به زیست‌بوم‌های جدید و انتقال بیماری‌های مشترک میان انسان و حیوان را نیز افزایش دهد.

با وجود افزایش شواهد درباره گسترش تجارت غیرقانونی حیات‌وحش در اینترنت، هنوز اطلاعات دقیقی درباره همه مسیرها، حجم واقعی معاملات و روش‌های مورد استفاده فروشندگان وجود ندارد. همین مسئله مقابله با این فعالیت‌ها را دشوار کرده است.

مقابله با این مشکل نیازمند همکاری میان دولت‌ها، پلتفرم‌های فناوری، پژوهشگران و سازمان‌های حفاظت از طبیعت است. بهبود سامانه‌های شناسایی خودکار، نظارت دقیق‌تر بر بازارهای آنلاین و اجرای قوانین سخت‌گیرانه‌تر از جمله راهکارهایی هستند که می‌توانند به کاهش این تجارت کمک کنند.

پژوهش در ژورنال Nature Reviews Biodiversity منتشر شده است.