نانسی گریس رومن، تلسکوپ فضایی ۴٫۳ میلیارد دلاری ناسا پس از پشتسرگذاشتن تمام موانع موجود، ازجمله تلاش دولت دونالد ترامپ برای جلوگیری از ساخت آن، بالاخره به سکوی پرتاب رسیده و قرار است بعدازظهر یکشنبه از فلوریدا پرتاب شود.
در صورتی که مشکلات فنی در لحظه آخر پیش نیاید و آبوهوای بهشدت متغیر تابستان فلوریدا نامساعد نباشد، تلسکوپ فضایی رومن یکشنبه ساعت ۷:۲۶ صبح به وقت ساحل شرقی آمریکا (۱۴:۵۶ به وقت ایران) سفر تقریباً یکونیم میلیون کیلومتری خود به اعماق فضا را برفراز موشک فالکون هوی اسپیسایکس و از سکوی پرتاب مرکز فضایی کندی آغاز خواهد کرد.
تلسکوپ رومن که یکی از اهدافش جستوجوی سیارههای فراخورشیدی و سرنخها درباره شکلگیری دنیاهای بیگانه است، قصد دارد در کنار تلسکوپهای فضایی هابل و جیمز وب، جایگاه خود را در تاریخ پرافتخار اکتشافات فضایی ناسا ثبت کند.
رومن بهعنوان تلسکوپ پرچمدار بعدی ناسا، تقریباً ۱۰ سال در دست ساخت قرار داشته و با وجود برخورداری از قطر آینه یکسان با تلسکوپ هابل، چندین برابر از آن قدرتمندتر است. به گفته ناسا، دوربین فروسرخ ۳۰۰ مگاپیکسلی رومن تصاویری با همان وضوح و تفکیکپذیری هابل ثبت خواهد کرد؛ اما میدان دید آن دستکم ۱۰۰ برابر بزرگتر خواهد بود. ناسا میگوید هر تصویر این تلسکوپ ناحیهای از آسمان را ثبت میکند که حدود ۱٫۵ برابر بزرگتر از اندازه ظاهری ماه کامل است.
رومن همچنین به ابزاری تخصصی به نام تاجنگار (کرونوگراف) مجهز است که نور خیرهکننده ستارهها را مسدود میکند و تصویربرداری دقیق از سیارههای پیرامون آنها را آسانتر میسازد. ناسا انتظار دارد تصاویر رومن «دنیاهای غولپیکری را آشکار کنند که از ابرمشتریهای داغ و جوانی که تاکنون با تصویربرداری مستقیم شناسایی شدهاند، قدیمیتر و سردتر هستند و در مدارهایی نزدیکتر به دور ستاره والدشان میچرخند.»
تلسکوپ رومن با وجود برخورداری از قطر آینه یکسان با تلسکوپ هابل، چندین برابر از آن قدرتمندتر است
مقصد رومن نقطه لاگرانژی ۲ (L2) است؛ یک جای پارک دنج در فضا که حدود یکونیم میلیون کیلومتر از زمین فاصله دارد. این تلسکوپ در همان مدار پیچیدهای مستقر خواهد شد که تلسکوپ جیمز وب نیز در آن قرار دارد؛ هرچند دو تلسکوپ فاصله زیادی از یکدیگر خواهند داشت.
رومن دقیقاً جانشین هابل و وب نیست؛ دو تلسکوپی که بهترتیب در سالهای ۱۹۹۰ و ۲۰۲۱ به فضا پرتاب شدند. در عوض، رومن برای پشتیبانی و گسترش مأموریتهای آنها طراحی شده است و در عین حال، اکتشافات مستقلی نیز انجام خواهد داد.
- سریعتر از هابل، عریضتر از جیمز وب؛ تلسکوپ فضایی رومن ۸ شهریور پرتاب میشود29 روز قبلمطالعه '4
ناسا میگوید تصاویر پانورامای گستردهی رومن، «اهداف جالبی را آشکار خواهند کرد که هابل میتواند با استفاده از نور فروسرخ، مرئی و فرابنفش آنها را بررسی کند تا چشمانداز جامعتر ارائه دهد». پس از آن، جیمز وب «میتواند با استفاده از آینه بزرگتر و دید قدرتمندتر خود، مشاهداتی بهمراتب دقیقتر و فوقالعاده واضحتر انجام دهد.»
در همین حال، رومن نیز میتواند نواحی پیرامون اجرامی را که هابل یا وب رصد میکنند، بررسی کند تا تصویر گستردهتری از محیط اطراف آنها ارائه دهد. ناسا انتظار دارد نخستین تصاویر رومن اوایل سال ۲۰۲۷، پس از ماهها کالیبراسیون و آزمایش در مدار نهایی، منتشر شوند. این تصاویر بلافاصله بهصورت عمومی در دسترس قرار خواهند گرفت و فرصتی کمسابقه برای تحلیل دادهها در اختیار ناسا، پژوهشگران حرفهای و اخترشناسان آماتور قرار میدهند.
جولی مکانری، دانشمند ارشد پروژه مأموریت رومن در ناسا، میگوید نیاز به ساخت چنین تلسکوپی در پایان قرن گذشته مطرح شد؛ هرچند ناسا تازه در سال ۲۰۱۶ مرحله توسعه آن را آغاز کرد و تأیید کل پروژه و آغاز ساخت آن نیز تا سال ۲۰۲۰ طول کشید.
مکانری پنجشنبهی گذشته در جریان یک مصاحبه گفت: «یکی از انگیزههای ساخت رومن، کشف این موضوع بود که جهان ما صرفاً در حال انبساط نیست، بلکه این انبساط در حال شتابگرفتن است.» او در توضیح این موضوع گفت: «مثل این است که توپی را به هوا پرتاب کنید و بهجای اینکه توپ دوباره پایین بیاید، همچنان با سرعت از شما دور شود. خصوصیتی کاملاً بنیادی درباره ماهیت خود جهان وجود دارد که ما آن را درک نمیکنیم و رومن از ابتدا با هدف پاسخدادن به این پرسشها و فراهمکردن دادههای موردنیاز برای بررسی آنها ساخته شده است.»
اگر رئیسجمهور آمریکا مطابق میل خود عمل کرده بود، رومن هرگز به سکوی پرتاب نمیرسید
اگر رئیسجمهور آمریکا مطابق میل خود عمل کرده بود، رومن هرگز به سکوی پرتاب نمیرسید. پیشنهاد کاخ سفید در سال ۲۰۲۵ برای کاهش چشمگیر بودجه علمی ناسا که تحلیلگران آن را «کاهش بودجه در حد انقراض» توصیف کرده بودند، شامل لغو پروژه رومن نیز میشد. اما کنگره در ژانویه ۲۰۲۶ این پیشنهاد را قاطعانه رد کرد و بودجه ناسا برای سال مالی ۲۰۲۶ را به ۲۴٫۴ میلیارد دلار بازگرداند.
بااینحال، دولت ترامپ ظاهراً هنوز بیخیال نشده است و بار دیگر در تلاش است تا برای سال مالی ۲۰۲۷، بودجه این سازمان را کاهش دهد. دولت خواهان ۲۳ درصد کاهش در بودجه کلی ناسا و رساندن آن به ۱۸٫۸ میلیارد دلار است و پیشنهاد کرده بودجه پروژههای علمی این سازمان نیز ۴۶ درصد کاهش پیدا کند؛ اقدامی که به گفته انجمن سیارهشناسی، به پایان بیش از ۵۰ مأموریت منجر خواهد شد.
پرتاب برنامهریزیشده رومن در روز یکشنبه همچنین آخرین پرواز موشک فالکون هوی اسپیسایکس خواهد بود. شرکت متعلق به ایلان ماسک در حال کنارگذاشتن این موشک، همراه با موشکهای کوچکتر فالکون ۹ است تا تمرکز خود را بر استارشیپ بگذارد؛ سامانه پرتاب چندمنظوره جدیدی که قرار است در نهایت انسانها را به ماه و مریخ اعزام کند.
