اگر تا امروز یک محصول را در فروشگاه اسکن کرده باشید یا با دوربین گوشی وارد منوی دیجیتال یک رستوران شده باشید، احتمالاً با هر دو نوع کد روبه‌رو شده‌اید؛ یکی معمولاً از خطوط عمودی تشکیل شده و دیگری ظاهری مربعی دارد. هر دو برای ذخیره و انتقال اطلاعات به کار می‌روند، اما کاربردشان یکسان نیست.

به زبان ساده، بارکدهای خطی بیشتر برای شناسایی کالا و ثبت اطلاعات در فروشگاه، انبار و زنجیره تأمین استفاده می‌شوند، درحالی‌که کیو آر کد یک بارکد دوبعدی است که کاربرد گسترده‌ای برای دسترسی به اطلاعات و محتوای آنلاین دارد. بنابراین پاسخ به این سؤال که «بارکد بهتر است یا کیوآرکد؟» به نوع اطلاعات و محل استفاده بستگی دارد.

بارکد چیست و کجا استفاده می‌شود؟

بارکد، نمایش قابل‌خواندن اطلاعات برای دستگاه‌های اسکن است. در بارکدهای خطی، اطلاعات با الگوی خطوط و فاصله‌ها نمایش داده می‌شود و اسکنر این الگو را می‌خواند تا اطلاعات موردنظر در اختیار یک سیستم قرار بگیرد.

نمونه‌ای که بیشتر افراد می‌شناسند، بارکدی است که روی بسته‌بندی محصولات فروشگاهی قرار دارد. وقتی فروشنده آن را اسکن می‌کند، سیستم فروش می‌تواند محصول را بر اساس شناسه ثبت‌شده شناسایی کند. به همین دلیل بارکد در فرایندهایی مانند فروش، مدیریت موجودی و لجستیک کاربرد زیادی دارد.

برای مثال، بسته به نوع بارکد و فرایند کسب‌وکار، می‌توان از آن برای موارد زیر استفاده کرد:

  • شناسایی محصول در فروشگاه
  • ثبت کالا هنگام فروش
  • مدیریت موجودی انبار
  • شناسایی بسته‌ها در زنجیره تأمین
  • ثبت اطلاعات مربوط به واحدهای حمل و بسته‌بندی

البته «بارکد» یک عنوان کلی است و انواع مختلفی دارد. UPC-A و EAN-13 از نمونه‌های شناخته‌شده بارکدهای خطی هستند، درحالی‌که ITF-14 و GS1-128 کاربردهای مشخصی در بسته‌بندی و لجستیک دارند. بنابراین قبل از ساخت یک بارکد، باید مشخص شود قرار است کجا و برای چه کاری اسکن شود.

کیو آر کد چیست و چه کاربردهایی دارد؟

کیو آر کد در واقع یک بارکد دوبعدی است که اطلاعات را در یک الگوی مربعی ذخیره می‌کند. برخلاف بارکدهای خطی که اطلاعات را در یک جهت نمایش می‌دهند، کدهای دوبعدی از طول و عرض خود برای نمایش داده استفاده می‌کنند و می‌توانند اطلاعات بیشتری را در فضای فیزیکی نسبتاً کوچک قرار دهند.

یکی از رایج‌ترین کاربردهای کیو آر کد، قرار دادن یک آدرس اینترنتی در آن است. کاربر می‌تواند کد را با گوشی اسکن کند و به یک سایت، صفحه فرود، تصویر، اطلاعات محصول یا محتوای آنلاین دیگر برسد.

مشتریان برای مشاهده منوی غذا و نوشیدنی در این رستوران از منوهای دیجیتال مبتنی بر کد QR استفاده می‌کنند.imgstore.info

به همین دلیل کیو آر کد در موقعیت‌های مختلفی دیده می‌شود:

  • کارت ویزیت: دسترسی سریع به اطلاعات تماس یا صفحه معرفی
  • منوی دیجیتال: ورود به صفحه منوی آنلاین رستوران
  • بسته‌بندی: ارائه اطلاعات تکمیلی درباره محصول
  • تبلیغات: انتقال مخاطب از پوستر یا بروشور به یک صفحه آنلاین
  • کمپین‌های بازاریابی: اتصال تبلیغات چاپی به محتوای دیجیتال
  • محصولات: ارائه اطلاعات بیشتر، راهنما یا محتوای مرتبط

در نتیجه، اگر هدف اصلی شما این است که مشتری یا مخاطب با گوشی خود از یک سطح فیزیکی به محتوای آنلاین برسد، کیو آر کد معمولاً انتخاب کاربردی‌تری نسبت به یک بارکد خطی است.

بارکد و کیو آر کد چه تفاوتی دارند؟

مهم‌ترین نکته این است که کیو آر کد در اصل خودش یکی از انواع بارکد است؛ بنابراین مقایسه دقیق‌تر، میان بارکدهای خطی یک‌بعدی و کیو آر کد دوبعدی انجام می‌شود. بارکدهای یک‌بعدی اطلاعات را در امتداد یک محور نمایش می‌دهند، اما کیو آر کد از یک ساختار دوبعدی استفاده می‌کند.

ویژگی

بارکد خطی

کیو آر کد

ساختار

خطوط و فاصله‌های متوالی

الگوی دوبعدی و مربعی

کاربرد رایج

شناسایی کالا، فروش و لجستیک

دسترسی به اطلاعات و محتوای آنلاین

نوع اطلاعات

بسته به استاندارد بارکد متفاوت است

می‌تواند داده‌هایی مانند URL و اطلاعات دیگر را در خود جای دهد

روش اسکن

بارکدخوان یا اسکنر سازگار

دوربین گوشی یا اسکنر دوبعدی سازگار

استفاده با موبایل

به نوع کد و ابزار مورد استفاده بستگی دارد

برای اسکن با گوشی بسیار رایج است

نمونه کاربرد

فروشگاه، انبار و زنجیره تأمین

تبلیغات، کارت ویزیت، منو و بسته‌بندی

شکل ظاهری

معمولاً خطی و کشیده

معمولاً مربعی و ماتریسی

انتخاب مناسب

زمانی که شناسایی کالا یا فرایند داخلی اولویت دارد

زمانی که ارتباط مستقیم با اطلاعات یا محتوای آنلاین مهم است

این تفاوت به معنی آن نیست که کیو آر کد فقط برای تبلیغات یا مصرف‌کننده طراحی شده است. کدهای دوبعدی می‌توانند در کاربردهای تجاری و زنجیره تأمین نیز استفاده شوند. انتخاب نهایی باید بر اساس نوع داده، محل اسکن، تجهیزات مورد استفاده و نیاز کسب‌وکار انجام شود.

انواع بارکد چیست؟

بارکدها بر اساس ساختار و کاربرد، انواع مختلفی دارند. در میان بارکدهای خطی، EAN-13، EAN-8، UPC-A و UPC-E از نمونه‌های شناخته‌شده برای محصولات هستند. برای بسته‌ها و کاربردهای توزیع نیز استانداردهایی مانند ITF-14 و GS1-128 وجود دارند.

برای نمونه، EAN-13 در بسیاری از بازارهای خارج از آمریکای شمالی روی محصولات فروشگاهی دیده می‌شود، درحالی‌که UPC-A کاربرد گسترده‌ای در خرده‌فروشی آمریکای شمالی دارد. EAN-8 و UPC-E نیز در شرایطی که فضای چاپ محدود باشد، کاربرد دارند.

بنابراین اگر هدف شما ساخت بارکد برای یک محصول است، صرفاً انتخاب یک طرح ظاهری کافی نیست. باید مشخص شود محصول در کجا عرضه می‌شود، چه شناسه‌ای باید در کد قرار گیرد و کد قرار است با چه سیستمی اسکن شود.

انواع کیو آر کد چیست؟

در کاربردهای عمومی، یکی از تفاوت‌های مهم کیو آر کدها، استاتیک یا داینامیک بودن آن‌هاست.

کیو آر کد استاتیک

در کیو آر کد استاتیک، اطلاعات موردنظر مستقیماً در کد قرار می‌گیرد. اگر برای مثال یک آدرس اینترنتی مشخص داخل آن قرار داده شود، تغییر مقصد معمولاً به ساخت یک کد جدید نیاز دارد.

این مدل برای مواردی مناسب است که اطلاعات قرار نیست بعداً تغییر کند؛ مانند یک اطلاعات تماس ثابت یا یک مقصد مشخص.

کیو آر کد داینامیک

کیو آر کد داینامیک برای موقعیت‌هایی کاربرد دارد که مدیریت مقصد پس از انتشار کد اهمیت پیدا می‌کند. فرض کنید یک شرکت، کیو آر کد خود را روی تعداد زیادی بروشور یا بسته‌بندی چاپ کرده است و چند ماه بعد می‌خواهد مقصدی را که کاربران پس از اسکن می‌بینند تغییر دهد.

در چنین شرایطی، نوع کیو آر کد اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا کسب‌وکار ممکن است بخواهد بدون تعویض تمام کدهای چاپ‌شده، مقصد مورد استفاده را مدیریت کند.

کیو آر کد داینامیک چه کاربردی برای کسب‌وکارها دارد؟

کاربرد کیو آر کد داینامیک زمانی بیشتر مشخص می‌شود که کد قرار است در یک فعالیت تجاری برای مدت طولانی مورد استفاده قرار بگیرد.

برای مثال، یک رستوران را در نظر بگیرید که کیو آر کد منوی دیجیتال را روی میزهای خود چاپ کرده است. اگر منو در طول زمان تغییر کند، مدیریت مقصد می‌تواند اهمیت زیادی داشته باشد. همین موضوع در بروشورهای تبلیغاتی، بسته‌بندی، کارت ویزیت و کمپین‌های بازاریابی نیز مطرح است.

بررسی تحلیل داده‌ها و نرخ اسکن کیو آر کدهای تبلیغاتی در پنل مدیریت کمپینimgstore.info

برخی کاربردهای احتمالی آن عبارت‌اند از:

  • تغییر مقصد یک کمپین تبلیغاتی
  • مدیریت مقصد کیو آر کد روی بسته‌بندی
  • استفاده از یک کد در دوره‌های مختلف تبلیغاتی
  • مدیریت لینک کارت ویزیت
  • به‌روزرسانی مقصد منوی دیجیتال
  • بررسی عملکرد اسکن‌ها، در صورت پشتیبانی سرویس مورد استفاده

برای کسب‌وکارهایی که چنین نیازهایی دارند، کیو آر کد داینامیک می‌تواند گزینه‌ای برای مدیریت این نوع استفاده باشد.

بارکد یا کیو آر کد؛ کدام را انتخاب کنیم؟

هیچ‌کدام را نمی‌توان برای همه کاربردها بهترین گزینه دانست. انتخاب مناسب به این بستگی دارد که کد قرار است چه کاری انجام دهد.

برای فروشگاه و کالا: اگر هدف اصلی شناسایی محصول در سیستم فروش است، بارکدهای متداول خرده‌فروشی گزینه رایجی هستند.

برای انبار و لجستیک: نوع بارکد باید بر اساس فرآیند کاری، اطلاعات موردنیاز و تجهیزات اسکن انتخاب شود. برای مثال، برخی استانداردها برای بسته‌ها و واحدهای حمل طراحی شده‌اند.

برای بسته‌بندی: اگر علاوه بر شناسایی محصول، می‌خواهید مشتری به اطلاعات تکمیلی، راهنما یا یک صفحه آنلاین دسترسی پیدا کند، کیو آر کد می‌تواند انتخاب مناسبی باشد.

برای کارت ویزیت: کیو آر کد می‌تواند دسترسی به صفحه معرفی یا اطلاعات تماس را ساده‌تر کند.

برای منوی دیجیتال: وقتی قرار است کاربر با گوشی خود کد را اسکن کند و وارد یک صفحه آنلاین شود، کیو آر کد انتخاب طبیعی‌تری است.

برای تبلیغات و کمپین‌ها: کیو آر کد می‌تواند میان تبلیغ فیزیکی و محتوای آنلاین ارتباط برقرار کند. اگر مقصد قرار است در طول زمان تغییر کند، استفاده از ساختار داینامیک نیز می‌تواند مورد توجه قرار گیرد.

چطور بارکد یا کیو آر کد بسازیم؟

قبل از ساخت کد، اول مشخص کنید چه اطلاعاتی قرار است منتقل شود و کد در چه محیطی قرار می‌گیرد. یک کد روی بسته‌بندی محصول ممکن است هدف متفاوتی با کدی داشته باشد که روی پوستر تبلیغاتی چاپ می‌شود.

بعد از مشخص شدن کاربرد، نوع مناسب را انتخاب کنید و اطلاعات را در ابزار ساخت وارد کنید. برای ساخت کیو آر کد می‌توان از ابزارهایی مانند ساخت کیو آر کد آنلاین کیوآرلند استفاده کرد.

بعد از تولید کد، مرحله آزمایش را فراموش نکنید. کد را با دستگاهی که قرار است در محیط واقعی از آن استفاده شود اسکن کنید و مطمئن شوید در اندازه و کیفیت چاپ نهایی نیز قابل خواندن است.

این موضوع به‌خصوص برای کدهایی که روی بسته‌بندی، بروشور یا سطوح مختلف چاپ می‌شوند اهمیت دارد؛ زیرا خوانایی کد فقط به فایل اولیه آن وابسته نیست و شرایط استفاده نیز مهم است.

چطور بارکد و کیو آر کد را اسکن کنیم؟

روش اسکن به نوع کد و دستگاه مورد استفاده بستگی دارد. کیو آر کد را در بسیاری از موارد می‌توان با دوربین گوشی یا یک ابزار سازگار با کدهای دوبعدی خواند. در مقابل، برای بارکدهای خطی ممکن است به بارکدخوان یا نرم‌افزار و ابزاری نیاز باشد که از استاندارد مربوط به آن پشتیبانی کند.

اگر تصویر بارکد را در اختیار دارید و به اسکنر فیزیکی دسترسی ندارید، می‌توانید از یک بارکد خوان آنلاین استفاده کنید.

در زمان اسکن، کیفیت تصویر، کنتراست، اندازه کد و شرایط محیطی نیز اهمیت دارند. به همین دلیل بهتر است کد نهایی را در همان شرایطی که قرار است استفاده شود آزمایش کنید.

قبل از انتخاب بارکد یا کیو آر کد به چه نکاتی توجه کنیم؟

قبل از اینکه کد را بسازید و روی محصول یا تبلیغ چاپ کنید، چند سؤال ساده می‌تواند انتخاب را روشن‌تر کند:

  • چه اطلاعاتی قرار است منتقل شود؟
  • حجم و نوع اطلاعات چقدر است؟
  • چه کسی قرار است کد را اسکن کند؟
  • اسکن در فروشگاه و انبار انجام می‌شود یا با گوشی مشتری؟
  • کد قرار است روی چه سطحی قرار بگیرد؟
  • اندازه چاپ چقدر خواهد بود؟
  • آیا مقصد اطلاعات ثابت است؟
  • آیا احتمال تغییر اطلاعات در آینده وجود دارد؟
  • آیا به مدیریت مقصد نیاز دارید؟
  • آیا بررسی عملکرد اسکن‌ها برای کسب‌وکار اهمیت دارد؟
  • آیا دستگاه یا نرم‌افزار مورد استفاده از نوع کد انتخابی پشتیبانی می‌کند؟

در واقع، پاسخ همین سؤال‌هاست که مشخص می‌کند باید سراغ یک بارکد خطی، کیو آر کد استاتیک یا یک کیو آر کد داینامیک بروید.

جمع‌بندی

تفاوت بارکد و کیو آر کد را نباید فقط در ظاهر آن‌ها جست‌وجو کرد. بارکدهای خطی همچنان برای شناسایی محصولات، فروش، انبار و زنجیره تأمین کاربرد گسترده‌ای دارند و با استفاده از یک بارکد ساز می‌توان انواع بارکد موردنیاز را ایجاد کرد. درحالی‌که کیو آر کد به‌عنوان یک بارکد دوبعدی، امکان قرار دادن اطلاعات و به‌خصوص مسیرهای دسترسی به محتوای آنلاین را فراهم می‌کند.

بنابراین اگر هدف اصلی شناسایی کالا در یک فرایند فروش یا لجستیک است، بارکد می‌تواند انتخاب مناسبی باشد. اگر هدف اتصال مخاطب به یک صفحه، اطلاعات یا محتوای آنلاین است، کیو آر کد گزینه کاربردی‌تری خواهد بود. در مواردی هم که مقصد کد ممکن است در آینده تغییر کند، باید تفاوت کیو آر کد استاتیک و داینامیک را در تصمیم‌گیری در نظر گرفت.

در نهایت، بهترین انتخاب نه بر اساس ظاهر کد، بلکه بر اساس نوع اطلاعات، محل استفاده، روش اسکن و نیاز آینده کسب‌وکار مشخص می‌شود.