پژوهش جدید: میکروبیوم بدن افراد هم‌خانه شبیه هم می‌شود

پژوهشی جدید در حوزه میکروبیوم انسانی نشان می‌دهد زندگی در فضای مشترک می‌تواند ترکیب باکتری‌های بدن افراد را به‌طور قابل‌توجهی شبیه به هم کند؛ به‌طوری که حدود یک‌پنجم میکروب‌های روده بین هم‌اتاقی‌ها مشترک است.

مطالعه که توسط گروهی از زیست‌شناسان محاسباتی به سرپرستی پژوهشگران دانشگاه ترنتو انجام شده است، یکی از جامع‌ترین بررسی‌ها درباره انتقال میکروبیوم در محیط‌های زندگی مشترک محسوب می‌شود. پژوهشگران در این پژوهش بیش از ۴۰۰ نفر از حدود ۲۰۰ خانواده در ایتالیا و فیجی را بررسی کردند و با تحلیل نمونه‌های بزاق و مدفوع، شباهت سویه‌های میکروبی میان افراد هم‌خانه را با افراد غیرهم‌خانه مقایسه کردند.

نتایج نشان داد زندگی در یک خانه، صرف‌نظر از نوع رابطه (خانواده، زوج یا هم‌خانه‌های غیرخویشاوند)، باعث افزایش تشابه میکروبیوم دهان و روده می‌شود. با‌این‌حال، شدت این تشابه در بخش‌های مختلف بدن متفاوت است.

بیشترین میزان تشابه در میکروبیوم دهان مشاهده شد، به‌ویژه در زوج‌های عاطفی که حدود ۴۴ درصد از گونه‌های میکروبی دهان خود را با یکدیگر به اشتراک می‌گذارند. پژوهشگران این پدیده را عمدتاً به تبادل مستقیم بزاق از طریق تماس نزدیک نسبت می‌دهند.

در مقابل، میکروبیوم روده الگوی متفاوتی نشان داد. در این بخش، میزان تشابه میان افراد هم‌خانه در همه انواع روابط تقریباً برابر بود و به‌طور متوسط حدود ۲۰ درصد گزارش شد. این یافته نشان می‌دهد که اگرچه انتقال میکروب‌ها در محیط زندگی مشترک گسترده است، همه آن‌ها توانایی استقرار در اکوسیستم پیچیده روده را ندارند.

پژوهشگران تأکید می‌کنند که انتقال میکروب‌ها تنها بخشی از ماجراست. به گفته آن‌ها، ترکیب نهایی میکروبیوم هر فرد نه فقط به ورود میکروب‌ها، بلکه به این بستگی دارد که کدام گونه‌ها قادر به بقا و سازگاری در بدن میزبان هستند. این موضوع توضیح می‌دهد چرا برخی میکروب‌ها به‌راحتی منتقل می‌شوند، اما در بدن ماندگار نمی‌شوند.

نکته مهم دیگر این است که در میان میکروب‌های منتقل‌شده، تنها بخشی از آن‌ها با سلامت مطلوب همراه هستند. برخی از گونه‌هایی که توانایی عبور و استقرار در روده را دارند، در مطالعات پیشین با شرایطی مانند التهاب مزمن، اختلالات متابولیک و حتی سرطان روده بزرگ ارتباط داشته‌اند. این موضوع نشان می‌دهد که مسیر انتقال میکروبیوم می‌تواند پیامدهای پیچیده‌ای برای سلامت داشته باشد.

از نظر علمی، مطالعه یکی از پرسش‌های قدیمی در زیست‌شناسی میکروبیوم را هدف قرار داده است: میکروب‌های بدن انسان از کجا می‌آیند و چگونه بین افراد جابه‌جا می‌شوند؟ نتایج نشان می‌دهد محیط زندگی مشترک یکی از مهم‌ترین بسترهای تبادل میکروبی است، اما این تبادل توسط فاکتورهای زیستی میزبان و رقابت میکروبی درون بدن محدود و فیلتر می‌شود.

به گفته ویتور هایدریش، زیست‌شناس محاسباتی و نویسنده اصلی مقاله، انتخاب افرادی که با آن‌ها زندگی می‌کنیم می‌تواند به‌طور مستقیم بر ترکیب میکروبیوم ما اثر بگذارد و در بلندمدت پیامدهایی برای سلامت داشته باشد.

نیکولا سگاتا، نویسنده ارشد مطالعه نیز تأکید می‌کند که گرچه سبک زندگی و رژیم غذایی در تغییر میکروبیوم نقش دارند، این عوامل عمدتاً بر اکوسیستمی اثر می‌گذارند که از قبل در بدن شکل گرفته است؛ بنابراین شناخت مسیرهای واقعی انتقال میکروب‌ها برای درک منشأ این تغییرات ضروری است.

پژوهشگران درنهایت معتقدند که یافته‌ها می‌تواند در آینده برای ابداع درمان‌های مبتنی بر میکروبیوم، ازجمله بهبود روش‌هایی مانند پیوند میکروبیوتای مدفوع، اهمیت داشته باشد؛ زیرا درک بهتر از انتقال طبیعی میکروب‌ها می‌تواند به طراحی انتقال‌های هدفمند و مؤثرتر کمک کند.

پژوهش در ژورنال Cell Press Blue منتشر شده است.