رشد یک تولهشیر تا تبدیلشدنش به پادشاه گله در دنیای واقعی، چیزی کم از داستانهای سینمایی ندارد. مستند چهارقسمتی «شیر» (Lion) زندگی تولهای به نام کیو (Kio) را از روزهای آسیبپذیر تولگی تا زمانی که به شیر نر جوان تبدیل میشود، در پارک ملی و ذخیرهگاه ملی ماسایی مارا در کنیا دنبال میکند.
بهگزارش ساینسنیوز، گروه سازندهی مجموعه بیش از چهار سال کیو و گلهاش را دنبال و در ۵۲ نوبت فیلمبرداری، بیش از ۱٬۴۰۰ ساعت فیلم ثبت کردند. در این مدت، دوربینها شاهد رویارویی کیو با گاومیشها، کفتارها، انسانها، شیرهای رقیب و حتی آتش بودند. کیو در مسیر بقا، رشد، تبعید، ازدستدادن اعضای گله، پیوند با برادرانش و در نهایت، پیروزی را تجربه میکند.
مایک گانتون، تهیهکنندهی اجرایی مجموعه و مدیر خلاق واحد تاریخ طبیعی بیبیسی استودیوز، پروژه را با جان فاورو، کارگردان نسخهی لایواکشن «شیر شاه» در سال ۲۰۱۹، پیش برد. همکاری این دو باعث شده «شیر» علاوهبر مستند حیاتوحش، روایتی دراماتیک باشد؛ با این تفاوت مهم که اتفاقات داستان از پیش نوشته نشدهاند و زندگی واقعی شیرها مسیر روایت را تعیین میکند.
البته دنبالکردن یک تولهشیر برای چند سال، ریسک بزرگی داشت. حدود نیمی از تولهشیرها به بزرگسالی نمیرسند و سازندگان نمیدانستند کیو پس از هر فصل بارانی هنوز زنده خواهد بود یا خیر. فاورو در یک نشست خبری گفت همیشه منتظر تماس گروه فیلمبرداری بود تا بفهمد کیو زنده مانده و حالش خوب است.
فاورو که پیشتر دنیای «شیر شاه» را با فناوریهای دیجیتال ساخته بود، این بار هیچ کنترلی بر اتفاقات مقابل دوربین نداشت. او میگوید گروه سازنده عمداً از دستکاری تصاویر خودداری و فقط از ابزارهایی مانند موسیقی و تدوین برای شکلدادن به روایت استفاده کردند.
همین رویکرد، تصاویر مجموعه را به چیزی متفاوت از یک مستند داستانی تبدیل کرده است. دوربینها غروبهایی را ثبت کردهاند که فیلها و درختان را به سایههایی تیره در برابر آسمان تبدیل میکنند، آسمان شب پر از ستاره است و تالابهای ماسایی مارا چنان چشمنواز به نظر میرسند که گاهی بیشتر به نقاشی شباهت دارند تا تصویری واقعی.
گروه سازنده بدون هیچ دستکاری در تصاویر، فقط از ابزارهایی مانند موسیقی و تدوین برای شکلدادن به روایت استفاده کردند
هانس زیمر، آهنگساز برندهی اسکار، موسیقی متن مجموعه را ساخته و به تصاویر حیاتوحش، حالوهوایی احساسیتر بخشیده است. فیلمبرداران برای ثبت شیرها از زاویهای نزدیک به سطح چشم، دوربینهای تثبیتشدهای را روی بازوهای متصل به خودروهای وانت نصب کردند. پهپادهای کمصدا نیز نماهایی از زاویه بالا در اختیار گروه گذاشتند. دوربینها همچنین به حسگرهایی مجهز بودند که امکان فیلمبرداری در نور بسیار کم، پیش از طلوع و هنگام غروب خورشید، را فراهم میکردند؛ همان ساعتهایی که شیرها معمولاً فعالتر هستند و رفتارهای جالبتری از خود نشان میدهند.
مستند «شیر» با وجود تصاویر زیبا، واقعیت خشن زندگی در ساوانا را پنهان نمیکند. مگسهای سیاه دائماً روی صورت و بدن شیرها مینشینند و برخی صحنههای شکار و درگیری نیز میتوانند برای تماشاگران بسیار پرتنش باشند. بااینحال، مستند از نمایش صحنههای دلخراش خودداری میکند و بیشتر مرگها خارج از قاب رخ میدهند.
در بعضی موارد، روش ساخت مستند شیر حتی پرسشهایی را برای مخاطب باقی میگذارد. بهعنوان نمونه در یکی از صحنههای ابتدایی، کیو با شیر نری بزرگتر و قدرتمندتر از خودش درگیر میشود. این صحنه بعدها دوباره مرور میشود، اما نتیجهی مبارزه بهطور مستقیم نشان داده نمیشود. گانتون میگوید اینکه در نهایت چه کسی برنده شده، چیزی است که فقط خود شیرها میدانند.
- زندگی سریع، خشن و کوتاهمدت شیر نر آفریقایی02 شهریور 02مطالعه '5
- مورچهها چگونه شیرهای آفریقایی را به تغییر استراتژی شکار مجبور کردند؟11 بهمن 02مطالعه '3
در کنار شیرها، حیوانات دیگری نیز در تصاویر ظاهر میشوند و تنوع حیاتوحش ساوانای آفریقا را به نمایش میگذارند. بعضی از آنها لحظاتی بامزه ایجاد میکنند و بعضی دیگر، مانند گاومیشها، تهدیدی جدی برای شیرها هستند. اما قلب داستان «شیر» خود کیو و رابطهی او با برادرانش است. برخلاف تصویر آشنایی که در «شیر شاه» از یک پادشاه تنها ارائه میشود، شیرهای نر در دنیای واقعی برای بقا به یکدیگر وابستهاند. کیو و برادرانش باید یاد بگیرند با هم شکار، از یکدیگر دفاع و در برابر شیرهای نر مسنتر از قلمرو و گلهشان محافظت کنند.
کیو جوانترین عضو گروه برادران است، اما با بزرگترشدن، کمکم رفتارهای یک شیر نر بالغ را یاد میگیرد. برادرانش نیز در کنار یکدیگر مهارتهایی را میآموزند که برای بقا و بهدستآوردن جایگاهشان در گله به آنها نیاز خواهند داشت.
بااینحال، داستان کیو بدون مادرش کامل نمیشود. سامر، مادر کیو، از شخصیتهای اصلی مجموعه است؛ مادهشیر مسنی که احتمالاً این تولهها آخرین فرزندانش بودند. گروه فیلمبرداری در نیمه نخست سال اول متوجه شد رابطهی سامر و کیو با دیگر روابط مادر و توله متفاوت است. سامر بهشدت از کیو مراقبت میکرد و به او مهارتهایی را یاد میداد که بعدها برای زندهماندن به آنها نیاز داشت.
سامر از تولهاش در برابر تهدیدها دفاع، برای گله غذا فراهم میکند و مهارتهای شکار و بقا را به تولهها آموزش میدهد. درعینحال، دوربینها جنبههای آرامتر و صمیمیتر زندگی او را هم ثبت کردهاند؛ از تمیزکردن تولهها گرفته تا تماس بینی با اعضای گله. داستان سامر در واقع یادآور نقش مهم مادهشیرها در بقای گله است. ماده شیرها گذشته از مراقبت، شکار با تولهها و دفاع از قلمرو، نسل بعدی را برای زندگی در محیطی خشن آماده میکنند.
«شیر» از ۱۹ اوت از شبکه نشنال جئوگرافیک پخش شده و از ۲۰ اوت برای تماشا در دیزنیپلاس و هولو در دسترس قرار گرفته است.
