چگونه بفهمیم برنامه‌های ویندوز در حال جاسوسی و ارسال اطلاعات هستند؟

اگر به این فکر کرده‌اید که برنامه‌های ویندوز در پس‌زمینه دقیقاً چه اطلاعاتی به سرورهای بیرونی ارسال می‌کنند، احتمالاً می‌دانید که فایروال پیش‌فرض سیستم‌عامل جواب درستی برای سؤال شما ندارد. فایروال ویندوز بیشتر برای مسدود کردن پورت‌ها و آدرس‌های آی‌پی طراحی شده است، نه نشان دادن اینکه کدام برنامه، به کدام مقصد، و برای چه کاری وصل می‌شود.

در این مقاله با ابزار رایگان و متن‌باز پورت‌مستر (Portmaster) آشنا می‌شوید که حریم خصوصی و امنیت شبکه را برای کاربران ویندوز و لینوکس به سطح دیگری می‌برد.

برای مدیریت مصرف حجم اینترنت و جلوگیری از جاسوسی نرم‌افزارها، تمرکز اصلی ما بر روی نصب، شناخت محیط و اعمال محدودیت‌ها خواهد بود.

• به سایت رسمی Safing یا صفحه‌ی پروژه در گیت‌هاب مراجعه و جدیدترین نسخه‌ی ویندوز (فایل exe.) را دانلود کنید.
• فایل نصب را با دسترسی مدیر (Run as administrator) اجرا کنید، زیرا پورت‌مستر برای رصد ترافیک شبکه به این دسترسی نیاز دارد.
• در طول نصب، به پورت‌مستر اجازه دهید درایور شبکه و سرویس پس‌زمینه روی ویندوز نصب کند؛ این دو بخش ترافیک خروجی را قبل از خروج از سیستم رهگیری می‌کنند.
• پس از پایان نصب، سیستم را یک‌بار ری‌استارت کنید تا درایور شبکه به‌درستی فعال شود.

• با باز کردن داشبورد برنامه، در تب Network Activity با لیست زنده‌ای مواجه می‌شوید که جذاب‌ترین بخش نرم‌افزار است.
• در اینجا نام تک‌تک نرم‌افزارهایی که در همان لحظه در حال استفاده از اینترنت هستند را می‌بینید. در کنار نام هر نرم‌افزار، پرچم کشور میزبانِ سرور، آدرس دامنه و حجم داده‌های رد و بدل شده درج شده است.
• اتصالات با رنگ‌های مختلفی نشان داده می‌شوند؛ اتصالات مجاز معمولاً سبز یا خاکستری و اتصالاتی که توسط خود پورت‌مستر مسدود شده‌اند، به رنگ قرمز درآمده‌اند.

بخش Block an App کاربردی‌ترین راهکار برای نرم‌افزارهای کرک‌شده یا برنامه‌هایی است که بی‌دلیل اینترنت مصرف می‌کنند:

• در منوی سمت چپ، روی گزینه‌ی Apps کلیک کنید. در اینجا لیستی از تمام برنامه های کاربردی ویندوز که روی سیستم نصب شده‌اند را می‌بینید.
• برنامه مورد نظر خود مثلاً پی‌دی‌اف خوان یا یک لانچر بازی را جستجو و روی آن کلیک کنید.
• با ورود به صفحه‌ی اختصاصی برنامه، در بخش بالای صفحه دکمه‌ای با عنوان Block Connections برای مسدودسازی اتصالات وجود دارد.
• با فعال کردن Block Connections، برنامه‌ی موردنظر برای همیشه در قرنطینه‌ی شبکه قرار می‌گیرد و دیگر قادر به ارسال یا دریافت هیچ‌گونه داده‌ای نخواهد بود.
• اگر نمی‌خواهید کل دسترسی برنامه را قطع کنید، در لیست اتصالات همان برنامه به پایین اسکرول و دامنه‌ی خاص مثل سرور آپدیت برنامه را پیدا کنید. سپس فقط همان یک مورد را Block (مسدود) کنید.

• به بخش Settings و سپس تب Secure DNS بروید.
• پورت‌مستر به‌جای استفاده از DNS پیش‌فرض ویندوز که امکان ردیابی آن وجود دارد، از ریزالورهای رمزنگاری‌شده (Secure DNS) استفاده می‌کند.
• در بخش Filter Lists، می‌توانید لیست‌های مسدودسازی را مدیریت کنید. پورت‌مستر به‌طور پیش‌فرض تبلیغات و بدافزارها را در کل ویندوز فیلتر می‌کند. با این کار، نیازی به نصب افزونه‌های ضد تبلیغ روی تک‌تک مرورگرهایتان نخواهید داشت.

در نرم‌افزار پورت‌مستر، قدرت اصلی مدیریت شبکه در بخش قوانین (Rules) شخصی نهفته است. اگرچه تنظیمات پیش‌فرض برنامه برای بیشتر کاربران کافی است، اما با ساخت قوانین سفارشی می‌توانید ترافیک شبکه را به دقیق‌ترین شکل ممکن کنترل کنید.

• انتخاب دامنه‌ی اثر: اگر می‌خواهید قانون روی کل سیستم اعمال شود به Settings بروید و برای یک برنامه خاص نرم‌افزار مورد نظر را از منوی Apps انتخاب کنید.
• ورود به بخش قوانین: به سمت پایین اسکرول کنید تا به بخش Rules برسید و روی دکمه‌ی Add Rule کلیک کنید.
• تعیین نوع دسترسی (Action): مشخص کنید که قصد Block (مسدودسازی) یا Allow (مجاز کردن) ترافیک را دارید.
• تعیین شرط (Criteria): شرط خود را بر اساس یکی از معیارهای زیر وارد کنید:Domain: برای مسدود یا مجاز کردن آدرس سرور مشخص (مثلاً analytics.example.com)IP Address / Subnet: برای کنترل آدرس IP یا محدوده‌ی خاصPort: برای محدود کردن پورت خاص مانند پورت ۸۰ یا ۴۴۳Country: برای بستن ترافیک ورودی یا خروجی به یک کشور خاص بر اساس کد دو حرفی مانند US یا CN
• استفاده از Wildcard: با قرار دادن علامت ستاره (مثل telemetry.microsoft.com.*) می‌توانید تمام زیردامنه‌های یک آدرس را به‌طور یک‌جا مسدود کنید.
• ذخیره: در نهایت روی دکمه‌ی Save کلیک کنید تا قانون بلافاصله اعمال شود.

با وجود تمام مزیت‌های جذاب پورت‌مستر، استفاده از آن در روزهای اول به کمی صبر و حوصله نیاز دارد.

• منحنی یادگیری و آزمون و خطا: زمانی که پورت‌مستر را نصب می‌کنید، احتمالا از دیدن حجم اتصالات پس‌زمینه شوکه شوید. اگر بدون دانش قبلی شروع به مسدود کردن پردازش‌های ناآشنای ویندوز (مثل svchost.exe) کنید، ممکن است برخی از عملکردهای ویندوز یا برنامه‌ها از کار بیفتند. پیدا کردن اینکه کدام اتصالات ضروری و کدام اضافی هستند، نیاز به کمی آزمون و خطا دارد.
• برای چه کسانی مناسب است؟ پورت‌مستر برای کاربرانی که به امنیت سایبری، حفظ حریم خصوصی در برابر شرکت‌های بزرگ و مدیریت ترافیک شبکه‌ی خود اهمیت می‌دهند ابزار بی‌نظیری محسوب می‌شود. اگر می‌خواهید برنامه‌ای را نصب کنید و دیگر هرگز سراغ تنظیمات آن نروید، احتمالا هشدارهای اولیه و نیاز به ساختن قوانین شخصی (Rules) برایتان کمی خسته‌کننده باشد.