پوشش زنده نخستین پرتاب مداری موشک استارشیپ اسپیس‌ایکس [دوشنبه ساعت ۱۵:۱۵]

تنها کمتر از ۲۴ ساعت دیگر تا پرتاب بعدی استارشیپ، بزرگ‌ترین موشک دنیا فاصله داریم. در این پرتاب که چهاردهمین پرواز آزمایشی یکپارچه‌ی استارشیپ و سوپر هوی محسوب می‌شود، استارشیپ قرار است برای نخستین‌بار به مدار زمین وارد شود.

از خیلی جهات، پرواز چهاردهم مهم‌ترین پرواز در تاریخ برنامه استارشیپ محسوب می‌شود. موشکی که در نخستین روزهای ساخت خود ظاهری کوتاه‌قامت و عجیب شبیه به منبع آب داشت، پس از سال‌ها آزمون و خطا اکنون به وسیله‌ی پرتابی واقعی با ارتفاع ۱۲۴ متر تبدیل شده و بالاخره آماده است تا مهم‌ترین قابلیت خود را به نمایش بگذارد: ورود موفقیت‌آمیز به مدار زمین.

با اینکه پروازهای پیشین استارشیپ در توصیف‌های عمومی «مداری» خوانده می‌شدند، موشک از نظر فنی در مدار کامل زمین قرار نمی‌گرفت؛ زیرا نقطه‌ی حضیض یا پایین‌ترین ارتفاع مداری استارشیپ در آن پروازها همواره زیر جو زمین قرار داشت و موشک پیش از آنکه بتواند یک دور کامل پیرامون زمین بچرخد، به جو سیاره بازمی‌گشت. به همین دلیل، تمام آن‌ها پرواز از نظر فنی «زیرمداری» محسوب می‌شدند. اما وضعیت قرار است فردا تغییر کند.

استارشیپ قرار است دوشنبه ۲۸ سپتامبر (۶ مهر) در پنجره‌ی پرتابی ۷۵ دقیقه‌ای که ساعت ۸:۱۵ صبح به وقت شرق آمریکا (۱۵:۴۵ به وقت ایران) گشوده می‌شود، برای چهاردهمین مرتبه از تأسیسات استاربیس در جنوب تگزاس به پرواز درآید. البته بسته به شرایط سکوی پرتاب در استاربیس، پرتاب ممکن است بیش از یک ساعت به تأخیر بیفتد.

پنجره پرتاب پرواز شماره ۱۴، ۷۵ دقیقه است؛ بنابراین در صورت نامساعد بودن آب‌وهوا یا بروز مشکل فنی، زمان دقیق پرتاب ممکن است دقایقی به تعویق بیفتد. به این ترتیب، پرتاب ممکن است در هر زمانی بین ۱۵:۴۵ تا ۱۷:۰۰ به وقت ایران انجام شود.

پخش زنده رسمی اسپیس‌ایکس مثل همیشه حدود ۳۰ دقیقه پیش از پرتاب (ساعت ۱۵:۱۵ به وقت ایران) آغاز خواهد شد و شما مخاطبان زومیت می‌توانید آن را در همین صفحه یا کانال ما در آپارات تماشا کنید. نکته‌ی جالب برای مخاطبان ایرانی این است که از زمان پرتاب آزمایشی پنجم استارشیپ در مهرماه ۱۴۰۳، این نخستین پرواز استارشیپ است که درطول روز به وقت ایران انجام می‌شود؛ درنتیجه لازم نیست تا ساعات پیش از نیمه‌شب بیدار بمانیم.

اگر پرتاب چهاردهم فردا به هر دلیل انجام نشود، اسپیس‌ایکس ممکن است تلاش کند در دو روز جایگزین، یعنی ۲۹ و ۳۰ سپتامبر (۷ و ۸ مهر)، استارشیپ را به پرواز درآورد. انتظار می‌رود زمان پرتاب در این دو روز نیز مشابه باشد.

با توجه به هدف ورود به مدار، انتظار می‌رود پرواز چهاردهم استارشیپ بسیار طولانی‌تر از پروازهای قبلی باشد؛ به‌طوری که از لحظه پرتاب تا فرود مرحله فوقانی (شیپ) در آب حدود ۱۰ ساعت طول خواهد کشید، درحالی‌که پروازهای زیرمداری قبلی هرکدام درعرض فقط حدود یک ساعت به پایان می‌رسیدند. در پرواز فردا، استارشیپ از سکوی جدیدتر شماره ۲ در استاربیس پرتاب خواهد شد.

اسپیس‌ایکس از فرصت نخستین پرواز مداری استارشیپ بهره گرفته تا موشک را به مجموعه‌ای متشکل از ۲۶ ماهواره عملیاتی استارلینک نسخه ۳ (V3) برای استقرار در مدار نزدیک زمین مجهز کند. این محموله نخستین سری از بیش از ۱۰۰هزار فضاپیمای ارتقایافته استارلینک خواهد بود که برای گسترش خدمات اینترنت ماهواره‌ای بی‌سیم این شرکت طراحی شده‌اند.

هر ماهواره استارلینک V3 حدود یک ترابیت‌برثانیه به ظرفیت منظومه اضافه خواهد کرد؛ درنتیجه مأموریت روز دوشنبه در مجموع ۲۶ ترابیت‌برثانیه به ظرفیت شبکه می‌افزاید. به گفته اسپیس‌ایکس، این میزان تقریباً ۱۰ برابر ظرفیت حاصل از یک پرتاب ماهواره‌های نسخه مینی ۲ با فالکون ۹ است.

اسپیس‌ایکس در پرتاب‌های قبلی استارشیپ مجموعه‌هایی از محموله‌های آزمایشی استارلینک V3 را نیز به فضا فرستاده بود، اما به‌دلیل زیرمداری بودن مسیر پرواز، همه آن‌ها خیلی زود به زمین بازمی‌گشتند. سه فروند از ماهواره‌های استارلینک V3 که در پرواز چهاردهم به فضا می‌روند، به دوربین‌هایی مجهز شده‌اند تا پس از استقرار، از استارشیپ فیلم‌برداری و کاشی‌های سپر حرارتی فضاپیما را بررسی کنند.

اسپیس‌ایکس در پرواز چهاردهم تلاش نخواهد کرد بوستر عظیم سوپر هوی یا مرحله فوقانی را بازیابی کند. انتظار می‌رود سوپر هوی پس از بازگشت، به‌صورت نرم در آب‌های خلیج مکزیک فرود بیاید و شیپ نیز برخلاف پروازهای قبلی که در اقیانوس هند به زمین بازمی‌گشت، در اقیانوس آرام، در نزدیکی سواحل شیلی، فرود آبی انجام دهد. درنتیجه، برای تماشای رویداد چشمگیر مهار موشک با بازوهای برج پرتاب باید تا پرتاب‌های بعدی منتظر بمانیم.

ورود به مدار گام بزرگی برای استارشیپ خواهد بود؛ البته اگر اسپیس‌ایکس بتواند آن را با موفقیت انجام دهد. اگر تاریخ پرتاب پرواز شماره ۱۴ همچنان ۲۸ سپتامبر باقی بماند، این رویداد دقیقاً ۱۰ سال و یک روز پس از رونمایی اولیه ایلان ماسک از طراحی استارشیپ خواهد بود. ماسک در سال ۲۰۱۶ و در شصت‌وهفتمین کنگره بین‌المللی فضانوردی در گوادالاخارا مکزیک از استارشیپ رونمایی کرد؛ طرحی که در آن زمان «سامانه حمل‌ونقل بین‌سیاره‌ای» یا ITS نام داشت.

از آن زمان، این موشک جاه‌طلبانه که بزرگ‌ترین و قدرتمندترین سامانه پرتاب تاریخ محسوب می‌شود، یک دهه تغییر طراحی، آزمایش زمینی و پروازهای آزمایشی با پیچیدگی فزاینده را پشت سر گذاشته است؛ مسیری که در آن دستاوردها و شکست‌ها در کنار یکدیگر رقم خورده‌اند. بااین‌حال، فشار برای عملیاتی کردن استارشیپ رو به افزایش است.

ناسا در معماری برنامه آرتمیس خود روی نسخه ماه‌نشین استارشیپ حساب کرده است. این برنامه شامل یک نمونه بدون سرنشین برای آزمایش اتصال در مدار زمین با فضاپیمای اوراین ناسا و خدمه آرتمیس ۳ در اواسط ۲۰۲۷ و یک مأموریت سرنشین‌دار فرود روی ماه در سال ۲۰۲۸ درجریان آرتمیس ۴ است.

بااین‌حال، استارشیپ پیش از آنکه بتواند تمام وعده‌های اسپیس‌ایکس را عملی کند، هنوز باید قابلیت‌های بیشتری را به دست آورد. استارشیپ V3 با ارتفاع ۱۲۴ متر، به ۳۳ موتور رپتور ۳ مجهز است که هنگام برخاست حدود ۸۲۱هزار تن نیروی رانش تولید می‌کنند؛ نیرویی که برای رساندن حداکثر ۱۰۰ تن محموله به مدار کافی است. اسپیس‌ایکس می‌گوید نسل‌های بعدی استارشیپ به‌گونه‌ای طراحی می‌شوند که ظرفیت حمل محموله را دو برابر و به حدود ۲۰۰ تن برسانند. بااین‌حال، تحقق این اهداف طراحی به توانایی اسپیس‌ایکس در توسعه و بلوغ بیشتر استارشیپ بستگی دارد.

برای اینکه استارشیپ بتواند به وعده‌های اسپیس‌ایکس جامه عمل بپوشاند، این شرکت همچنان باید بر موانع فنی پیش‌رو مانند انتقال سوخت در مدار و ذخیره‌سازی بلندمدت پیشران‌های برودتی در فضا غلبه کند؛ دو قابلیتی که استارشیپ برای پرواز فراتر از مدار نزدیک زمین به آن‌ها نیاز دارد. برای نمونه، ناسا برآورد می‌کند که ماه‌نشین استارشیپ در مأموریت آرتمیس ۴ برای پرکردن مخازن خود و انجام مأموریت انتقال فضانوردان به سطح ماه، به حداکثر ۱۲ پرتاب سوخت‌رسان نیاز خواهد داشت. این ماه‌نشین قرار است پس از رساندن فضانوردان به سطح ماه، تا یک هفته در آنجا باقی بماند و سپس خدمه را دوباره به مدار ماه ببرد تا با اوراین پهلو بگیرد.

هنوز تا دستیابی استارشیپ به قابلیت‌های مورد نیاز برای رسیدن به ماه، مسیر درازی در پیش است؛ اما فعلاً مهم‌ترین نقطه عطف پیش‌رو، ورود به مدار است و تازه پس از این مرحله است که اسپیس‌ایکس می‌تواند برای عبور از موانع باقی‌مانده موشک، گام‌های بعدی را بردارد.