هشدار سازمان جهانی بهداشت: موج جهانی سرطان در راه است

سازمان جهانی بهداشت در تازه‌ترین گزارش جهانی وضعیت سرطان هشدار داده است که اگرچه علم پزشکی در سال‌های اخیر پیشرفت‌های چشمگیری در تشخیص و درمان سرطان داشته، میلیون‌ها نفر در سراسر جهان همچنان از دسترسی به خدمات پایه درمانی محروم هستند. این گزارش نشان می‌دهد شکاف میان کشورهای ثروتمند و فقیر در زمینه پیشگیری، تشخیص و درمان سرطان نه‌تنها از بین نرفته، بلکه در بسیاری از موارد عمیق‌تر شده است.

بر اساس گزارش جدید که با همکاری آژانس بین‌المللی تحقیقات سرطان (IARC) تهیه شده است، در حال حاضر سالانه حدود ۲۰٫۶ میلیون مورد جدید سرطان در جهان ثبت می‌شود و نزدیک به ۱۰ میلیون نفر بر اثر این بیماری جان خود را از دست می‌دهند. اگر روند کنونی ادامه پیدا کند، تعداد موارد جدید سرطان تا سال ۲۰۵۰ به حدود ۳۵ میلیون مورد در سال خواهد رسید.

برآوردهای سازمان جهانی بهداشت نشان می‌دهد از هر پنج نفر، یک نفر در طول زندگی خود به سرطان مبتلا می‌شود. افزون بر این، سرطان به‌طور مستقیم یا از طریق ابتلای یکی از اعضای نزدیک خانواده، زندگی حدود ۹۲ درصد مردم جهان را تحت تأثیر قرار خواهد داد؛ آماری که نشان می‌دهد تقریباً هیچ خانواده‌ای از پیامدهای این بیماری در امان نخواهد بود.

گزارش نشان می‌دهد تفاوت چشمگیری میان کشورهای پردرآمد و کم‌درآمد وجود دارد. در کشورهای ثروتمند، حدود ۸۵ درصد مبتلایان به سرطان سینه یا سرطان‌های دوران کودکی دست‌کم پنج سال پس از تشخیص زنده می‌مانند؛ اما این رقم در کشورهای فقیر به کمتر از ۳۰ درصد می‌رسد.

نابرابری به میزان بقا محدود نمی‌شود. در کشورهای کم‌درآمد و با درآمد متوسط رو به پایین، فقط ۹ تا ۵۴ درصد از داروهای اولویت‌دار سرطان که سازمان جهانی بهداشت معرفی کرده، در دسترس بیماران قرار دارد؛ در حالی که این میزان در کشورهای پردرآمد بین ۶۸ تا ۹۴ درصد است. همچنین ۲۳ کشور جهان هنوز مرکز پرتودرمانی ندارند.

یکی دیگر از یافته‌های نگران‌کننده گزارش، وضعیت کشورهای جنوب صحرای آفریقا است. گرچه میزان تشخیص سرطان در این منطقه نسبت به کشورهای ثروتمند کمتر است، نرخ مرگ‌ومیر ناشی از سرطان به‌مراتب بالاتر گزارش شده است. این اختلاف نشان می‌دهد بسیاری از بیماران یا بسیار دیر تشخیص داده می‌شوند یا به درمان مناسب دسترسی ندارند.

هزینه‌های بالای درمان نیز یکی از بزرگ‌ترین موانع مقابله با سرطان است. براساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، دو سوم کشورهای جهان هنوز خدمات سرطان را در پوشش همگانی سلامت خود قرار نداده‌اند. در برخی کشورها نیز هزینه‌های درمان آن‌قدر سنگین است که تا ۹۰ درصد بیماران ناچار می‌شوند درمان خود را نیمه‌کاره رها کنند.

بررسی وضعیت بیماران و خانواده‌های آنان نیز تصویر نگران‌کننده‌ای ارائه می‌دهد. بسیاری از خانواده‌ها پس از تشخیص سرطان با فشار مالی شدید، مشکلات روانی و بار سنگین مراقبت از بیمار روبه‌رو می‌شوند و این چالش گاه زندگی تمام اعضای خانواده را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

نمونه‌ای از این شرایط را ابیگیل سایمون-هارت، بازمانده سرطان سینه و فعال حقوق بیماران در نیجریه، توصیف کرده است. او می‌گوید خانواده‌هایی را دیده که مجبور شده‌اند میان پرداخت هزینه درمان و ادامه تحصیل فرزندشان یکی را انتخاب کنند و کودکانی که به دلیل هزینه‌های سرطان، ناچار به ترک مدرسه شده‌اند. به گفته او، در برخی جوامع حتی انگ اجتماعی سرطان نیز می‌تواند جان بیماران را به خطر بیندازد؛ به‌گونه‌ای که بعضی زنان ترجیح می‌دهند به جای انجام جراحی نجات‌بخش، بیماری را بدون درمان رها کنند.

یکی دیگر از پیام‌های مهم گزارش این است که حدود ۴۰ درصد موارد جدید سرطان به عوامل خطری مربوط می‌شوند که امکان پیشگیری یا کنترل آن‌ها وجود دارد. مصرف دخانیات، نوشیدنی‌های الکلی، برخی عفونت‌ها و اضافه‌وزن همچنان از مهم‌ترین عوامل خطر شناخته‌شده برای ابتلا به سرطان هستند و کاهش آن‌ها می‌تواند نقش مهمی در مهار روند رو به رشد این بیماری داشته باشد.

سازمان جهانی بهداشت در پایان از دولت‌ها خواسته است سرمایه‌گذاری در حوزه سرطان را تنها به ابداع درمان‌های پیشرفته محدود نکنند و به همان اندازه برای پیشگیری، تشخیص زودهنگام، دسترسی عادلانه به درمان و مراقبت از بیماران نیز بودجه اختصاص دهند. به باور کارشناسان، موفقیت در مقابله با سرطان فقط به کشف داروهای جدید وابسته نیست؛ بلکه به این موضوع نیز بستگی دارد که همه بیماران، صرف‌نظر از محل زندگی یا وضعیت اقتصادی، بتوانند از این دستاوردها بهره‌مند شوند.