پایان ماه عسل ایلان ماسک در تگزاس؟ دردسرهای تازه اسپیس‌ایکس در سایه پیروزی دموکرات‌ها

ایلان ماسک پس از شکست سنگین جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، با چالش‌های تازه‌ای برای شرکت‌هایش روبه‌رو شده است؛ از احتمال افزایش نظارت دموکرات‌ها بر قراردادهای چندمیلیارددلاری اسپیس‌ایکس با دولت فدرال گرفته تا محدودیت‌های احتمالی فعالیت‌های تجاری او در تگزاس. در همین حال، مدیرعامل اسپیس‌ایکس ادعا می‌کند که وابستگی شرکتش به درآمدهای دولتی به‌سرعت رو به کاهش است.

ماسک ظاهراً قصد ندارد شکست سیاسی اخیر را به‌عنوان تهدیدی جدی برای کسب‌وکارهایش بپذیرد؛ اما نتایج انتخابات آمریکا ممکن است شرایط فعالیت امپراتوری تجاری او را در دو جبهه مهم، یعنی واشینگتن و تگزاس تغییر دهد.

ایلان ماسک روز جمعه ۶ نوامبر، در واکنش به پیشنهاد یکی از کاربران شبکه اجتماعی ایکس مبنی بر اینکه اسپیس‌ایکس از آغاز سال آینده قراردادهای خود با دولت آمریکا را لغو کند، اعلام کرد که درآمد حاصل از قراردادهای دولتی در سه‌ماهه آینده کمتر از ۱۰ درصد درآمد کل شرکت خواهد بود. او همچنین پیش‌بینی کرد این سهم در طول سال آینده به حدود ۵ درصد کاهش پیدا کند.

ماسک در ادامه با دفاع از کیفیت و قیمت خدمات اسپیس‌ایکس مدعی شد قراردادهای دولتی این شرکت هم بهترین محصولات را ارائه می‌کنند و هم پایین‌ترین قیمت را دارند. او حتی اعلام کرد اگر دولت تمایلی به ادامه همکاری نداشته باشد، اسپیس‌ایکس آماده لغو قراردادها است.

البته پیش‌بینی‌های ماسک با آمار مالی اخیر شرکت تفاوت قابل‌توجهی دارد. براساس اطلاعات منتشرشده، قراردادهای دولتی در سه‌ماهه گذشته ۱۶٫۶ درصد از درآمد اسپیس‌ایکس را تشکیل داده‌اند. این قراردادها عمدتاً با سازمان‌هایی مانند ناسا و وزارت دفاع آمریکا منعقد شده‌اند و فعالیت‌هایی از جمله پرتاب ماهواره‌ها و مشارکت در پروژه سپر دفاع موشکی گنبد طلایی را شامل می‌شوند.

براساس گزارش بلومبرگ، آنتروپیک به‌تازگی با پیشی‌گرفتن از دولت فدرال آمریکا، به بزرگ‌ترین مشتری اسپیس‌ایکس تبدیل شده است. اسناد عرضه اولیه سهام این شرکت هوش مصنوعی نیز نشان می‌دهد آنتروپیک توافق کرده است تا سال ۲۰۲۹ حداکثر ۱۲۰٫۵ میلیارد دلار برای قراردادهای محاسباتی با اسپیس‌ایکس هزینه کند؛ رقمی که از برآوردهای قبلی به‌مراتب بیشتر است.

بنابراین، اسپیس‌ایکس ظاهراً در حال تبدیل‌شدن به کسب‌وکاری فراتر از سازنده موشک و ارائه‌دهنده اینترنت ماهواره‌ای است؛ شرکتی که زیرساخت‌های محاسباتی و هوش مصنوعی نیز سهم مهمی از آینده آن خواهند داشت.

بااین‌حال، کاهش سهم قراردادهای دولتی لزوماً به معنای بی‌اهمیت‌شدن روابط اسپیس‌ایکس با دولت آمریکا نیست. دموکرات‌ها پس از پیروزی در انتخابات میان‌دوره‌ای، از ژانویه ۲۰۲۷ کنترل کنگره را در اختیار خواهند گرفت و احتمالاً بررسی روابط تجاری ماسک با نهادهای دولتی را در اولویت قرار می‌دهند.

ماسک در انتخابات اخیر صدها میلیون دلار برای حمایت از نامزدهای جمهوری‌خواه هزینه کرد؛ سرمایه‌گذاری سیاسی بزرگی که در نهایت نتوانست مانع شکست حزب جمهوری‌خواه شود. آسوشیتدپرس گزارش داده است که او دست‌کم ۴۴۵ میلیون دلار برای کمک به پیروزی جمهوری‌خواهان هزینه کرده بود.

اکنون نمایندگان دموکرات در حال آماده‌سازی برنامه‌هایی برای بررسی فعالیت شرکت‌های بزرگ فناوری و قراردادهای آن‌ها با دولت هستند. یکی از موضوعات موردتوجه، توافق‌های اسپیس‌ایکس با کاخ سفید برای تأمین تجهیزات ارتباطی است.

واشینگتن‌پست گزارش داده بود که دولت آمریکا بین مارس ۲۰۲۵ تا ژوئن ۲۰۲۶ نزدیک به ۱٫۲ میلیون دلار به اسپیس‌ایکس برای یک واحد ارتباطات نظامی مورد استفاده مقام‌های کاخ سفید پرداخت کرده است؛ موضوعی که پیش‌تر نیز با اعتراض نمایندگان دموکرات همراه شده بود.

از سوی دیگر، ارزش بازار تسلا و اسپیس‌ایکس در دو روز پس از انتخابات درمجموع بیش از ۴۵۰ میلیارد دلار کاهش یافت؛ اتفاقی که نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران نیز نسبت به پیامدهای سیاسی نتایج انتخابات بی‌تفاوت نیستند.

احتمالاً یکی از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی ماسک در ایالتی شکل می‌گیرد که بخش مهمی از امپراتوری تجاری او در آن مستقر است: تگزاس.

جینا هینوجوسا، نامزد دموکرات‌ها در انتخابات فرمانداری تگزاس، گرگ ابوت، فرماندار جمهوری‌خواه و متحد سیاسی ماسک را شکست داد. این پیروزی اهمیت تاریخی نیز دارد؛ زیرا دموکرات‌ها برای نخستین‌بار از سال ۱۹۹۰ موفق شدند فرمانداری تگزاس را به دست بیاورند.

هینوجوسا در جریان کارزار انتخاباتی خود بارها از گسترش بی‌ضابطه مراکز داده هوش مصنوعی انتقاد کرده و خواستار توقف صدور مجوز برای پروژه‌های جدید تا زمان تصویب قوانین حمایتی از جوامع محلی شده بود.

هینوجوسا روز پنجشنبه اعلام کرد قصد دارد روابط دولت ایالتی با شرکت‌های ماسک را براساس منافع مردم تگزاس بازتعریف کند. او گفت همکاری با ماسک و شرکت‌هایش امکان‌پذیر است، اما این همکاری باید براساس شرایط دولت و با رعایت حقوق ساکنان ایالت انجام شود.

فرماندار منتخب تگزاس همچنین از رئیس اداره پارک‌ها و حیات‌وحش این ایالت خواست هرگونه اقدام درباره مذاکرات احتمالی فروش زمین‌های دولتی به اسپیس‌ایکس را متوقف کند. این موضوع به زمینی در نزدیکی تأسیسات استاربیس اسپیس‌ایکس در بوکاچیکا مربوط می‌شود که گزارش‌هایی درباره احتمال واگذاری بخشی از آن برای توسعه فعالیت‌های شرکت منتشر شده بود.

واکنش ماسک به تحولات تگزاس نیز جالب بود. او پس از انتشار خبر پیروزی هینوجوسا در ایکس نوشت: «مراکز داده در فضا حالا خیلی جذاب به نظر می‌رسند.»

این اظهارنظر ماسک را باید در چارچوب برنامه‌های جدی اسپیس‌ایکس برای توسعه مراکز داده فضایی در نظر گرفت؛ شرکتی که بارها از چشم‌انداز انتقال بخشی از زیرساخت‌های پردازش هوش مصنوعی به مدار زمین سخن گفته است. بااین‌حال، اشاره ماسک به جذاب‌ترشدن این ایده پس از شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان، احتمالاً بُعد دیگری هم دارد: واکنشی به محدودیت‌های احتمالی پیش‌روی توسعه مراکز داده و فعالیت‌های شرکت‌هایش در تگزاس

در مجموع، شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات اخیر لزوماً به معنای توقف رشد اسپیس‌ایکس یا سایر شرکت‌های ماسک نیست؛ به‌ویژه آنکه این شرکت با توسعه قراردادهای تجاری در حوزه هوش مصنوعی، منابع درآمدی تازه‌ای به دست آورده است. بااین‌حال، نظارت سخت‌گیرانه‌تر کنگره و تغییر رویکرد دولت تگزاس می‌تواند هزینه‌ها و آزادی عمل امپراتوری تجاری ماسک را در سال‌های آینده تحت‌تأثیر قرار دهد.