خداحافظی موقت بلو ارجین با گردشگری فضایی؛ شرکت جف بیزوس روی فتح ماه تمرکز می‌کند

موشک نیوشپرد، محصول بلندپروازی‌های جف بیزوس که پیش از این چهره‌های مشهوری همچون ویلیام شاتنر، مایکل استراهان و کیتی پری را به لبه‌ی فضا رسانده بود، برای مدتی طولانی زمین‌گیر خواهد بود. شرکت بلو ارجین روز جمعه رسماً اعلام کرد که پرتاب‌های نیوشپرد را دست‌کم به مدت دو سال متوقف می‌کند تا تمام توان فنی و زیرساختی خود را بر مأموریت‌های حساس ناسا برای بازگشت فضانوردان به ماه متمرکز کند.

نخستین پرواز سرنشین‌دار نیوشپرد در سال ۲۰۲۱، به دلیل حضور جف بیزوس در میان چهار مسافر، به سرخط اصلی رسانه‌های جهان تبدیل شد. تنها دو هفته پیش از آن مأموریت، ریچارد برانسون، دیگر میلیاردر حوزه فضا، با هواپیمای فضایی شرکت ویرجین گلکتیک سفری مشابه را به مرز فضا تجربه کرده بود.

نیوشپرد تاکنون ۳۸ مأموریت را از پایگاه اختصاصی بلو ارجین در غرب تگزاس با موفقیت به پایان رسانده است. در میان مسافران این موشک، نام‌های نمادین عصر فضا نیز به چشم می‌خورد؛ از جمله والی فانک، زنی که در دهه ۱۹۶۰ دوره‌های آموزشی فضانوردی را پشت سر گذاشته بود، و ادوار دوایت، خلبان آزمایش سیاه‌پوستی که در دوران جنگ سرد از رسیدن به رویای فضانوردی بازمانده بود.

آمارهای رسمی بلو ارجین نشان می‌دهد که این فضاپیما تاکنون ۹۸ مسافر (شامل ۹۲ فرد مجزا) را جابه‌جا کرده است که همگی اکنون از افتخار عنوان فضانورد بهره‌مند هستند. بوستر این موشک نیز با قابلیت استفاده مجدد، از باله‌های هدایت‌کننده برای بازگشت دقیق به پد فرود استفاده می‌کند و با روشن‌کردن موتور در ثانیه‌های پایانی، فرودی نرم را رقم می‌زند. آخرین پرواز این مجموعه با ۶ مسافر هفته گذشته انجام شد و جالب اینکه در آن زمان، فیل جویس، نایب‌رئیس ارشد بلو ارجین، هیچ اشاره‌ای به توقف دوساله نکرده بود.

به‌گزارش نیویورک‌تایمز، بلو ارجین در بیانیه‌ای اعلام کرد که با وجود لیست انتظار طولانی مشتریان، اکنون اولویت با مأموریت‌های آرتمیس است. این شرکت قراردادی ۳٫۴ میلیارد دلاری برای ساخت ماه‌نشین‌های ناسا در اختیار دارد. در ابتدا قرار بود نخستین ماه‌نشین بلو ارجین در مأموریت آرتمیس ۵ در دهه ۲۰۳۰ به کار گرفته شود؛ اما به دلیل تأخیرهای پیاپی در پروژه‌ی استارشیپ اسپیس‌ایکس، ناسا از جف بیزوس خواسته است تا روند توسعه‌ی سیستم‌های فرود بر ماه را برای مأموریت آرتمیس ۳ تسریع کند.

جرد آیزاکمن، مدیر جدید ناسا، در مصاحبه‌ای تأکید کرده است که باید هر دو مسیر توسعه (اسپیس‌ایکس و بلو ارجین) به صورت موازی تقویت شوند تا از برنامه‌ها عقب نمانند. دونالد ترامپ نیز تمایل دارد مأموریت آرتمیس ۳ تا پیش از پایان سال ۲۰۲۸ و قبل از اتمام دوره‌ی ریاست‌جمهوری‌اش به سرانجام برسد. درآمد حاصل از فروش بلیت‌های نیوشپرد در مقابل قراردادهای چند میلیارد دلاری ناسا عملاً ناچیز است؛ حتی با فرض بلیت‌های یک میلیون دلاری، مجموع درآمد این شرکت از گردشگری فضایی تاکنون به ۱۰۰ میلیون دلار هم نرسیده است.

بازار گردشگری زیرمداری که روزی میدان رقابت داغ بلو ارجین و ویرجین گلکتیک بود، اکنون با چالش‌های جدی روبروست. ویرجین گلکتیک نیز در سال ۲۰۲۴ پروازهای خود را متوقف کرد تا بر ساخت نسل جدیدی از فضاپیماهای شش‌نفره تمرکز کند. هر دو شرکت در افزایش نرخ پروازهای خود ناکام ماندند و مشتریان لیست انتظار فعلاً باید از روی زمین نظاره‌گر آسمان باشند.

نیوشپرد با وجود توقف فعالیت، نقش انکارناپذیری در پیشرفت‌های فنی بلو ارجین ایفا کرده است. موتورهای توسعه‌یافته در این پروژه اکنون در مرحله دوم موشک غول‌پیکر نیوگلن به کار گرفته می‌شوند. همچنین تجربه‌ی فرود موفق بوسترهای نیوشپرد، کلید اصلی موفقیت بلو ارجین در فرودآوردن بوستر عظیم نیوگلن روی سکوی شناور در سال گذشته بود؛ موفقیتی که در دومین تلاش و پس از پرتاب مأموریت مریخی ناسا به دست آمد.