ژنی که از نئاندرتالها به ارث بردهایم، احتمالاً از ما دربرابر اسکیزوفرنی محافظت میکند
ژنی که از نئاندرتالها به انسانهای امروزی رسیده، ممکن است خطر اسکیزوفرنی را کاهش دهد، بدون آنکه تأثیر قابلتوجهی بر هوش داشته باشد.
نئاندرتالها حدود ۴۰هزار سال پیش منقرض شدند، اما بخشی از میراث ژنتیکی آنها همچنان در بدن انسانهای امروزی وجود دارد. پژوهشها نشان دادهاند که اجداد انسانهای امروزی در گذشته با نئاندرتالها آمیزش داشتهاند و به همین دلیل، حدود دو درصد از DNA بسیاری از افرادی که تبارشان به جمعیتهای خارج از آفریقا برمیگردد، منشأ نئاندرتالی دارد.
بهگزارش لایوساینس، هوگو زبرگ و سوانته پائبو، دو پژوهشگر مؤسسه انسانشناسی تکاملی ماکس پلانک آلمان، در مطالعهای جدید بررسی کردهاند که این میراث ژنتیکی چگونه بر ساختار مغز و احتمال ابتلا به برخی اختلالات روانپزشکی تأثیر میگذارد.
جمجمه نئاندرتالها معمولاً بزرگتر و کشیدهتر از جمجمه انسانهای امروزی بود. یکی از تفاوتهای مهم به لوب پسسری مربوط میشد؛ ناحیهای در پشت مغز که در پردازش اطلاعات بینایی نقش دارد و در نئاندرتالها نسبتاً بزرگتر بود.
پژوهشگران با بررسی ژنوم انسانهای امروزی و مقایسه آن با دادههای ژنتیکی نئاندرتالها، واریانتی ژنتیکی مرتبط با ژن DAAM1 شناسایی کردند. این ژن پیشتر نیز با رشد و تکامل مغز ارتباط داده شده بود.
واریانت ژنتیکی مورد بررسی در پنج ژنوم نئاندرتالی شناسایی شد و در دادههای انسانهای امروزی نیز در افراد دارای تبار خارج از آفریقا وجود داشت. نتایج نشان داد که هر نسخه از این واریانت ژنتیکی با کاهش متوسط حدود ۰٫۸۵ سانتیمتر مکعبی حجم لوب پسسری مغز ارتباط دارد.
یافته برای دانشمندان غیرمنتظره بود، زیرا با توجه به جمجمه بزرگتر نئاندرتالها، انتظار میرفت ژن بهارثرسیده از آنها با افزایش اندازه این ناحیه ارتباط داشته باشد، نه کاهش آن.
تونی کاپرا، متخصص ژنتیک تکاملی در دانشگاه کالیفرنیا، سانفرانسیسکو، توضیح میدهد که یک واریانت ژنتیکی بهتنهایی نمیتواند تمام تفاوتهای ساختاری مغز نئاندرتالها و انسانهای امروزی را توضیح دهد. شکل و اندازه مغز تحت تأثیر مجموعهای از عوامل ژنتیکی قرار دارد.
پژوهشگران در بخش دیگری از مطالعه دریافتند افرادی که دو نسخه از واریانت ژنتیکی مرتبط با DAAM1 را دارند، نزدیک به ۱۰ درصد کمتر با احتمال ابتلا به اسکیزوفرنی مواجه هستند.
اسکیزوفرنی اختلالی روانپزشکی است که میتواند بر تفکر، ادراک واقعیت و پردازش اطلاعات تأثیر بگذارد. برخی افراد مبتلا به این اختلال ممکن است توهمهای دیداری یا شنیداری و مشکلاتی در پردازش اطلاعات حسی را تجربه کنند.
ازآنجاکه لوب پسسری مسئول پردازش اطلاعات بینایی است، پژوهشگران احتمال میدهند که ارتباط ژن نئاندرتالی با کاهش خطر اسکیزوفرنی به عملکرد این بخش از مغز مربوط باشد.
اسکیزوفرنی اختلالی روانپزشکی است که میتواند بر تفکر، ادراک واقعیت و پردازش اطلاعات تأثیر بگذارد
بااینحال، هنوز شواهدی وجود ندارد که نشان دهد کوچکترشدن لوب پسسری مستقیماً باعث کاهش خطر اسکیزوفرنی میشود. یافتههای پژوهش فعلاً از وجود یک ارتباط آماری حکایت دارند و سازوکار دقیق آن مشخص نیست.
نکته دیگر اینکه پژوهشگران هیچ ارتباط معناداری میان واریانت ژنتیکی مورد بررسی و هوش افراد پیدا نکردند. به عبارت دیگر، کاهش جزئی حجم لوب پسسری لزوماً به معنای کاهش تواناییهای شناختی نیست.
یافتههای جدید نشان میدهند که میراث ژنتیکی نئاندرتالها، با وجود گذشت دهها هزار سال از انقراض آنها، همچنان با ویژگیهای مغزی و سلامت انسانهای امروزی ارتباط دارد. پژوهشگران معتقدند بررسی دیگر واریانتهای ژنتیکی بهارثرسیده از نئاندرتالها میتواند اطلاعات بیشتری درباره تکامل مغز انسان و تفاوتهای میان انسانهای امروزی و خویشاوندان باستانی ما فراهم کند.
پژوهش در ژورنال PNAS منتشر شده است.