یافتههای تازه از غارهای جنوب چین نشان میدهد انسان راستقامت بسیار دیرتر از تصورات پیشین و با سازگاری چشمگیر در جنگلهای متراکم زندگی میکرده است.
انسان راستقامت یکی از موفقترین گونههای انسانتبار در تاریخ تکامل بشر محسوب میشود. این گونه نزدیک به دو میلیون سال روی زمین زندگی کرد و احتمالاً از نخستین انسانتبارانی بود که از آفریقا خارج شد و استفاده از آتش را آموخت.
دانشمندان مدتها تصور میکردند که انسان راستقامت بیشتر در علفزارها، ساواناها و محیطهای باز با پوشش درختی پراکنده زندگی میکرد. با تغییر شرایط آبوهوایی و گسترش جنگلهای انبوه، احتمال میرفت این گونه نتوانسته باشد خود را بهخوبی با محیط جدید سازگار کند و بهتدریج از برخی مناطق ناپدید شده باشد. اما دو پژوهش جدید این دیدگاه را به چالش میکشند.
گروهی پژوهشگران در دو غار باکسیان (Baxian) و ناکسیان (Naxian) در جنوب چین، مجموعهای شامل بیش از ۱۸ هزار فسیل پستانداران کشف کردند. در میان بقایای حیواناتی مانند فیل، پاندا، کرگدن، تاپیر و میمونهای انساننما، ۹ دندان متعلق به انسانتباران نیز پیدا شد.
کشف ۹ دندان باستانی در غارهای جنوب چین نشان میدهد که انسان راستقامت احتمالاً تا حدود ۱۸۴ هزار سال پیش در این منطقه زندگی میکرده است
بهگزارش ساینس آلرت، بررسی شکل و ساختار دندانها نشان داد که هشت نمونه ویژگیهای معمول انسان راستقامت را دارند. پژوهشگران سپس پروتئینهای حفظشده در پنج دندان را تجزیهوتحلیل کردند و دریافتند که الگوی پروتئینی چهار نمونه نیز با انسان راستقامت مطابقت دارد.
بااینحال، تفاوتهای جزئی میان دندانها و نمونههای شناختهشده قبلی نشان میدهد که احتمالاً این فسیلها به جمعیتی از انسان راستقامت تعلق دارند که تاکنون شناسایی نشده بود.
یکی از دندانها نیز توجه پژوهشگران را جلب کرد؛ زیرا نه شکل ظاهری آن و نه الگوی پروتئینیاش با انسان راستقامت، نئاندرتالها یا انسان امروزی مطابقت نداشت. دانشمندان احتمال میدهند این دندان متعلق به دنیسوواها، گروه دیگری از انسانتباران باستانی، باشد. البته شواهد موجود برای تأیید این فرضیه کافی نیست و هویت صاحب دندان همچنان نامشخص مانده است. وجود این نمونه ناشناس احتمال همزیستی چند گروه مختلف از انسانتباران در جنوب چین را مطرح میکند.
یکی از مهمترین نتایج پژوهش نخست به قدمت فسیلهای کشفشده مربوط میشود. بررسی سن دندانها و رسوبات اطراف آنها نشان داد که این نمونهها بین ۱۸۴ هزار تا ۳۲۴ هزار سال قدمت دارند؛ یعنی بسیار جوانتر از آنچه پژوهشگران انتظار داشتند.
بررسی فسیلها نشان میدهد انسان راستقامت توانایی سازگاری با جنگلهای بارانی گرمسیری و زندگی در محیطهای متراکم و مرطوب را داشته است
پیشتر شواهد فسیلی نشان میداد انسان راستقامت بیش از یک میلیون سال در چین حضور داشته است، اما آثار شناختهشده این گونه از حدود ۴۰۰ هزار سال پیش به بعد بهشدت کاهش پیدا میکند.
کشف دندانهای جدید نشان میدهد که برخی جمعیتهای انسان راستقامت احتمالاً دستکم تا حدود ۱۸۴ هزار سال پیش در جنوب چین زندگی میکردهاند. این یافته نشان میدهد که تاریخ حضور این انسانتبار در شرق آسیا ممکن است طولانیتر از برآوردهای قبلی باشد.
دانشمندان پیشتر معتقد بودند که انسان راستقامت بیشتر با محیطهای باز و نسبتاً خشک سازگار بوده است و گسترش جنگلهای بارانی میتوانسته زندگی را برای آن دشوار کند. اما بررسی ترکیب شیمیایی دندانهای کشفشده تصویر متفاوتی ارائه میدهد.
در پژوهشی دیگر، پژوهشگران با تحلیل ایزوتوپهای کربن و عناصر کمیاب موجود در دندانها دریافتند که مواد غذایی مصرفشده توسط این انسانتباران عمدتاً به پوشش گیاهی جنگلهای بارانی گرمسیری مرتبط بوده است.
در جنگلهای بارانی گرمسیری، شاخهها و برگهای درختان تاجپوشش متراکمی ایجاد میکنند و بخش زیادی از نور خورشید به سطح زمین نمیرسد. انسان راستقامت احتمالاً توانسته بود در چنین محیطهایی زندگی کند و از منابع غذایی آنها بهره ببرد، حتی اگر جنگلهای بارانی زیستگاه مطلوب این گونه نبوده باشند. به گفته پژوهشگران، این یافته نشان میدهد سازگاری انسان راستقامت با محیطهای مختلف، بیشتر از چیزی بوده که پیشتر تصور میشد.
بررسی ایزوتوپهای استرانسیم در دندانها، سرنخهای دیگری درباره زندگی این انسانتباران ارائه کرد.
ترکیب ایزوتوپی استرانسیم میتواند اطلاعاتی درباره مناطق جغرافیایی محل زندگی افراد در اختیار پژوهشگران قرار دهد؛ زیرا نسبت این ایزوتوپها در خاک، آب و مواد غذایی مناطق مختلف متفاوت است و آثار آن در دندانها باقی میماند.
تحلیل ترکیب شیمیایی دندانها نشان میدهد این انسانتباران احتمالاً مسافتهایی تا حدود ۲۵۰ کیلومتر را طی میکردند
نتایج نشان داد انسانهای راستقامت ساکن جنوب چین احتمالاً در محدوده جغرافیایی گستردهای رفتوآمد میکردند و ممکن است تا شمال ویتنام امروزی، در فاصله حدود ۲۵۰ کیلومتری محل کشف فسیلها، جابهجا شده باشند. برایناساس، احتمالا انسان راستقامت با وجود زندگی در محیطهای جنگلی متراکم، همچنان توانایی پیمودن مسافتهای طولانی و استفاده از منابع مناطق مختلف را داشته است.
پژوهشگران تأکید میکنند که برخلاف تصور سنتی، انسان راستقامت الزاماً به علفزارها و جنگلهای کمتراکم محدود نبوده و برخی جمعیتهای آن توانستهاند در جنگلهای بارانی نیز دوام بیاورند.
یافتهها نشان میدهند که شناخت ما از تواناییهای انسان راستقامت هنوز کامل نیست. گونهای که زمانی تصور میشد بیشتر به محیطهای باز و خشک وابسته بوده، ظاهراً توانسته است در جنگلهای بارانی نیز زندگی کند و برای مدت طولانیتری در شرق آسیا باقی بماند.