چگونه در فضای ‌آنلاین از کودکمان محافظت کنیم؟

زمانی بود که برای محافظت از کودکان، کافی بود خطر را از سر راه برداریم. اما امروز، خطر درست وسط زندگی ما نشسته است؛ داخل گوشی‌ها، تبلت‌ها و صفحه‌نمایش‌هایی که هر روز با آن سروکار داریم.

اینترنت، با همه‌ی فرصت‌هایی که می‌سازد، می‌تواند جایی ناامن برای کودکان باشد؛ جایی که همیشه همه‌چیز آن‌طور که به نظر می‌رسد، ساده و بی‌خطر نیست. حذف اینترنت دیگر راه‌حل نیست؛ چون زندگی بدون آن عملاً ممکن نیست.

در این میان، خانواده‌ها اولین سپر دفاعی‌ هستند. والدینی که با آگاهی، نه با ترس، کنار فرزندانشان می‌ایستند. این مقاله تلاش می‌کند با کمک نظر کارشناسان، نشان دهد چگونه می‌توان با مدیریت محتوا و کنترل هوشمندانه، امنیت کودکان را در دنیای آنلاین افزایش داد؛ بدون پاک کردن صورت مسئله.

برای درک بهتر خطرات فضای مجازی، خانواده‌ها باید شناخت قابل قبولی از این فضا داشته باشند. والدینی که می‌خواهند راهنمای آگاه و مؤثری برای فرزند خود باشند، لازم است ابتدا دانش و اطلاعاتشان را به‌روز کنند. استفاده از منابع معتبری مانند کتاب‌ها، مقالات، مجلات و ویدیوهای آموزشی می‌تواند به افزایش سواد رسانه‌ای خانواده‌ها و تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر آن‌ها کمک کند.

یکی از مؤثرترین راه‌های جلوگیری از به خطر افتادن کودکان در فضای اینترنت، نظارت بر محتوایی است که با آن سروکار دارند. البته همیشه مسئله، تهدید مستقیم جان کودکان نیست؛ گاهی یادگیری رفتارهای نامطلوب یا شکل‌گیری نگرش‌های غلط، نتیجه‌ی تماشای ویدیوها یا محتوای نامناسب سن آن‌هاست.

بهتر است پیش از آن‌که اختیار کامل گشت‌وگذار در اینترنت را به کودک بسپارید، دسترسی او به محتوا به‌صورت کنترل‌شده انجام شود. در این زمینه، قابلیت Safe Search گوگل می‌تواند کمک زیادی به والدین کند. زومیت مقاله‌ی کاملی درباره‌ی جست‌وجوی ایمن گوگل منتشر کرده است.

بخش قابل توجهی از زمان استفاده‌ی کودکان از اینترنت به بازی و سرگرمی اختصاص دارد. اگر آزادی بدون نظارت به آن‌ها داده شود، ممکن است کودکان به محتوایی دسترسی پیدا کنند که متناسب با سنشان نیست.

شرکت‌های بازی‌سازی و انیمیشن‌سازی موظف‌اند رده‌بندی سنی محصولات خود را مشخص کنند. توجه به این بازه‌های سنی، نقش مهمی در کاهش آسیب‌های احتمالی و انتخاب سرگرمی‌های سالم‌تر برای کودکان دارد.

گفت‌وگو با کودکان درباره‌ی تجربه‌های روزمره‌ی آن‌ها در فضای مجازی شاید در نگاه اول زمان‌بر به نظر برسد، اما اهمیت زیادی دارد. کودکان به‌طور مداوم در حال یادگیری و الگوبرداری هستند و والدین می‌توانند با گفت‌وگوی مستمر، نقش مهمی در شکل‌گیری نگرش درست آن‌ها ایفا کنند.

مشاوران حوزه‌ی کودک و خانواده توصیه می‌کنند والدین به‌طور مداوم با فرزند خود گفت‌وگو کنند و درباره‌ی مطالبی که در طول روز دیده یا آموخته‌اند، از آن‌ها سؤال بپرسند. این تعامل به درک بهتر دنیای ذهنی کودک کمک می‌کند و می‌تواند از شکل‌گیری برداشت‌های نادرست یا خطاهای شناختی جلوگیری کند.

فضای مجازی صرفاً ابزاری برای سرگرمی و پر کردن وقت نیست؛ اینترنت می‌تواند بستری مؤثر برای یادگیری، رشد مهارت‌ها و پرورش خلاقیت کودکان باشد. استفاده‌ی هدفمند از اینترنت، به این معناست که کودک بداند چرا و برای چه منظوری وارد فضای آنلاین می‌شود.

به‌عنوان مثال، تماشای ویدیوهای آموزشی متناسب با سن کودک، شرکت در کلاس‌های آنلاین مهارتی، استفاده از اپلیکیشن‌های آموزشی، یا دنبال کردن محتوای خلاقانه مانند نقاشی، موسیقی و برنامه‌نویسی ساده، می‌تواند به کشف استعدادها و تقویت توانمندی‌های او کمک کند. متخصصان کودک و نوجوان معتقدند چنین رویکردی، علاوه بر کاهش استفاده‌ی بی‌هدف و مداوم از اینترنت، از انزوای کودک جلوگیری کرده و مسیر رشد سالم‌تری را برای او فراهم می‌کند.

نظارت غیرمستقیم، یکی دیگر از راهکارهای افزایش ایمنی کودکان در فضای مجازی است. برخی کارشناسان پیشنهاد می‌کنند کودکان تا رسیدن به درک مناسب از فضای آنلاین، در حضور والدین یا اعضای خانواده از اینترنت استفاده کنند. این رویکرد علاوه بر افزایش امنیت، احساس آرامش و حمایت بیشتری به کودک می‌دهد.

به‌جای قطع کامل دسترسی کودک به اینترنت، بهتر است محیطی کنترل‌شده و ایمن برای او فراهم شود. ابزارهای نظارتی و نرم‌افزارهای کنترل والدین می‌توانند به مدیریت بهتر دسترسی کودکان کمک کنند. در این زمینه به مطلب ابزارهای محافظت از کودکان در برابر خطرات فضای مجازی سر بزنید.

گاهی خانواده‌ها به‌دلیل مشغله‌های روزمره یا کمبود دانش تخصصی، توان مدیریت گشت‌وگذار آنلاین کودک را ندارند. در چنین شرایطی، ترتیب دادن چند جلسه مشاوره با متخصصان حوزه‌ی کودک و خانواده می‌تواند بسیار راهگشا باشد.

آشنایی با دوستان و افرادی که کودک با آن‌ها در ارتباط است، به درک بهتر محتوایی که با آن مواجه می‌شود کمک می‌کند. کارشناسان معتقدند کودکان تأثیرپذیری بالایی از همسالان خود دارند؛ بنابراین تناسب سنی و رفتاری دوستان کودک اهمیت زیادی دارد.

در این مقاله تلاش کردیم با استناد به دیدگاه کارشناسان و مشاوران خانواده، راهکارهایی عملی برای کاهش خطرات احتمالی فضای مجازی برای کودکان ارائه دهیم. نظر شما مخاطبان عزیز زومیت چیست؟ چه پیشنهادهایی برای والدین دارید؟ دیدگاه‌های خود را در بخش نظرات با ما در میان بگذارید.