پرش به محتوای اصلی

رسوایی پزشکی در چین؛‌ پژوهشگرانی که مقصر مرگ دختر ۶ ساله بودند اخراج شدند

مطالعه ۵ دقیقه
دست‌های پژوهشگر با دستکش آبی در حال کار با پیپت در آزمایشگاه ژنتیک

مقام‌های چینی پس از بررسی مرگ دختر شش‌ساله‌ای که تحت ژن‌درمانی آزمایشی قرار گرفته بود، دو پژوهشگر مسئول را اخراج کردند.

مقام‌های شهر شانگهای چین پس از بررسی مرگ یک دختر شش‌ساله در جریان آزمایش درمانی مبتنی‌بر ویرایش ژن، دو پژوهشگر مسئول پروژه را اخراج کردند. نتایج تحقیقات رسمی که ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶ منتشر شد، نشان می‌دهد تیم پژوهشی و مسئولان بیمارستان در ارزیابی خطرات، رعایت اصول اخلاق پزشکی و اطلاع‌رسانی درباره عوارض احتمالی درمان کوتاهی کرده‌اند.

ماجرا به مارس ۲۰۲۵ برمی‌گردد؛ زمانی که دختر شش‌ساله‌ای در بیمارستان شین‌هوآی شانگهای برای درمان بیماری ژنتیکی نادری تحت آزمایش ویرایش ژن قرار گرفت و هفت روز بعد جان باخت.

به‌گزارش مجله ساینس، کودک به سندرم نادر اسنایدرز بلوک-کامپو مبتلا بود. این اختلال ژنتیکی بر رشد عصبی و توانایی‌های شناختی تأثیر می‌گذارد و درمان مؤثر شناخته‌شده‌ای ندارد.

خانواده کودک پس از مراجعه به چند بیمارستان، در ژوئیه ۲۰۲۳ با چیو زی‌لونگ، پژوهشگر دانشگاه جیائوتونگ شانگهای، تماس گرفتند تا درمانی اختصاصی برای دخترشان طراحی شود.

دختر شش‌ساله چینی هفت روز پس از دریافت ژن‌درمانی آزمایشی جان باخت و بررسی‌ها مرگ او را به عارضه‌ای شدید در رگ‌های خونی مرتبط دانستند

گروه پژوهشی قصد داشت با استفاده از فناوری ویرایش بازهای DNA، جهش ژنتیکی عامل بیماری را در سلول‌های مغزی اصلاح کند. این روش از فناوری‌های مرتبط با کریسپر بهره می‌برد و امکان تغییر هدفمند برخی بازهای ژنتیکی را فراهم می‌کند.

کمیته اخلاق بیمارستان شین‌هوآ در دوم ژانویه ۲۰۲۵ مجوز اجرای مطالعه را صادر کرد. کودک در ۲۴ مارس همان سال تحت درمان قرار گرفت؛ اما هفت روز بعد، در ۳۱ مارس، جان باخت.

بررسی اضطراری کمیته اخلاق بیمارستان در دوم آوریل نشان داد که مرگ کودک بر اثر میکروآنژیوپاتی ترومبوتیک (TMA) رخ داده است که با آسیب به رگ‌های خونی کوچک و تشکیل لخته‌های ریز همراه است و می‌تواند به اندام‌های حیاتی آسیب برساند.

کمیته بیمارستان عارضه را به ژن‌درمانی نسبت داد و دستور توقف مطالعه را صادر کرد.

کپی لینک

هشدارهای آزمایش‌های حیوانی نادیده گرفته شدند

یکی از یافته‌های مهم تحقیقات رسمی، نحوه برخورد پژوهشگران با اطلاعات مربوط به ایمنی درمان بود. بررسی‌ها نشان داد که تیم چیو زی‌لونگ نتایج نگران‌کننده آزمایش‌های انجام‌شده روی نخستی‌سانان غیرانسان را به‌موقع در اختیار مسئول بالینی مطالعه قرار نداده بود. این اطلاعات شامل نشانه‌هایی از آسیب اندام‌ها در آزمایش‌های پیش‌بالینی می‌شد.

پژوهشگران اطلاعات نگران‌کننده درباره ایمنی درمان در آزمایش‌های حیوانی را به‌موقع در اختیار مسئولان مطالعه بالینی قرار نداده بودند

همچنین، کمیته اخلاق بیمارستان بدون دریافت مدارک کافی درباره سمیت و ایمنی درمان، مجوز اجرای مطالعه را صادر کرده بود. برخی اطلاعات تکمیلی که کمیته درخواست کرده بود نیز پیش از تأیید نهایی ارائه نشد.

محققان دریافتند که فرم رضایت آگاهانه خانواده، احتمال بروز عوارض شدید را مطرح کرده بود، اما خطر مرگ کودک به‌شکلی روشن و برجسته توضیح داده نشده بود.

کپی لینک

دریافت بیش از یک میلیون یوان پول و هدیه از خانواده بیمار

تحقیقات رسمی همچنین جزئیات تازه‌ای درباره ارتباط مالی پژوهشگران با خانواده کودک آشکار کرد. خانواده برای تأمین هزینه‌های توسعه درمان، حدود ۵٫۳۴ میلیون یوان، معادل تقریبی ۸۰۰هزار دلار، در اختیار پروژه قرار داده بودند. این مبلغ صرف تولید حامل‌های ویروسی، آزمایش‌های ایمنی روی حیوانات و کمک مالی به یک بنیاد آموزشی شده بود.

علاوه‌بر هزینه‌های پژوهش، اعضای تیم حدود ۱٫۰۶ میلیون یوان، معادل تقریباً ۱۵۹هزار دلار، پول نقد و هدایای ارزشمند از خانواده دریافت کرده بودند.

براساس نتایج تحقیقات، چیو زی‌لونگ حدود ۱۰۰هزار یوان هدیه شامل نوشیدنی‌های گران‌قیمت و تجهیزات الکترونیکی و یانگ کان، دیگر پژوهشگر پروژه، ۹۰۰هزار یوان پول و هدایا دریافت کرده بود.

مقام‌های تحقیق اعلام کردند این منافع مالی به‌درستی در مقاله علمی پژوهشگران افشا نشده بود. مبالغ و هدایا نیز طبق مقررات بازگردانده یا تحویل مراجع مربوط شده‌اند.

کپی لینک

انتشار مقاله علمی بدون اشاره به مرگ کودک

یکی از جنجالی‌ترین بخش‌های پرونده به انتشار پژوهشی در مجله نیچر مربوط می‌شود. تیم پژوهشی در دسامبر ۲۰۲۴ مقاله‌ای درباره نتایج آزمایش‌های ویرایش ژن روی حیوانات برای انتشار ارسال کرده بود. این مقاله در ۱۸ فوریه ۲۰۲۶، تقریباً ۱۱ ماه پس از مرگ کودک، منتشر شد.

پژوهشگران در مقاله نشان داده بودند که با اصلاح یک جهش ژنتیکی در سلول‌های مغزی موش‌ها، برخی اختلالات رفتاری مرتبط با بیماری بهبود یافته است. بااین‌حال، مقاله به مرگ کودک در آزمایش انسانی مرتبط اشاره‌ای نکرده بود. اطلاعات مربوط به برخی یافته‌های ایمنی آزمایش‌های حیوانی و کمک‌های مالی خانواده نیز به‌درستی افشا نشده بود.

پژوهشگران حدود ۱۱ ماه پس از مرگ کودک، مقاله‌ای درباره فناوری ویرایش ژن در مجله نیچر منتشر کردند، بدون آنکه به مرگ بیمار در آزمایش انسانی مرتبط اشاره کنند

جزئیات مرگ کودک نخستین‌بار در ژوئیه ۲۰۲۶ و در پی تحقیقات مشترک مجله ساینس و وب‌سایت Retraction Watch علنی شد. بررسی رسمی شانگهای شواهدی از جعل داده‌ها در مقاله نیچر پیدا نکرد، اما مغایرت‌هایی میان روش‌های واقعی پژوهش و روش‌های توصیف‌شده در مقاله و همچنین اشکالاتی در نحوه ارائه داده‌ها شناسایی کرد.

خانواده کودک خواستار سلب اعتبار مقاله شده‌اند؛ بااین‌حال، تا زمان انتشار گزارش‌های بررسی‌شده، پس‌گرفتن رسمی مقاله تأیید نشده است.

کپی لینک

اخراج پژوهشگران و محرومیت پنج‌ساله از فعالیت‌های علمی

پس از پایان تحقیقات، مقام‌های شانگهای چیو زی‌لونگ و یانگ کان را از سمت‌های خود برکنار کردند. هر دو پژوهشگر به‌مدت پنج سال از مشارکت در پروژه‌های علمی و فناوری و دریافت جوایز و افتخارات پژوهشی محروم شده‌اند. نام آن‌ها نیز در پایگاه ملی ثبت تخلفات جدی مربوط به سلامت پژوهش درج شده است.

مسئول اصلی مطالعه بالینی بیمارستان شین‌هوآ نیز از سمت مدیریتی خود برکنار و با تنزل رتبه و محدودیت‌های پنج‌ساله در فعالیت‌های علمی روبه‌رو شد. برای شماری دیگر از مسئولان نظارت بر تحقیقات و کمیته اخلاق بیمارستان نیز مجازات‌های اداری و انضباطی در نظر گرفته شده است.

کمیسیون بهداشت شانگهای اعلام کرده است با هدف جلوگیری از تکرار چنین اتفاقاتی، بازرسی‌های ویژه‌ای از پژوهش‌های بالینی مرتبط با فناوری‌های نوظهور زیست‌پزشکی انجام خواهد داد.

پرونده مرگ کودک شش‌ساله در چین بار دیگر پرسش‌هایی درباره نظارت بر درمان‌های ژنتیکی آزمایشی مطرح کرده است. فناوری ویرایش ژن ظرفیت درمان برخی بیماری‌های نادر را دارد، اما استفاده از آن در انسان، به‌ویژه کودکان، نیازمند ارزیابی دقیق ایمنی، رضایت آگاهانه خانواده‌ها و گزارش شفاف نتایج نامطلوب است.

مقاله رو دوست داشتی؟
نظرت چیه؟

به محتوای این مطلب چه امتیازی میدی؟

نظر شما برامون مهمه و به بهتر شدن کیفیت مطالب کمک می‌کنه.

۱ - بسیار بد۱۰ - بسیار خوب

نظرات

از دیگر اعضاء خانواده قلم