داروی چینی ایوونسیماب که با هدف رقابت در بازار داروهای ضدسرطان توسعه یافته بود، نتوانست تأییدیه FDA را دریافت کند.
سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) درخواست تأیید داروی ضدسرطان ایوونسیماب را رد کرد. داروی ایوونسیماب در آزمایشگاههای شرکت چینی آکِسو توسعه یافته و شرکت آمریکایی سامیت تراپیوتیکس قصد داشت آن را وارد بازار آمریکا کند.
ایوونسیماب در چین عرضه میشود و در آزمایشهای بالینی برای درمان چند نوع سرطان دیگر، از جمله سرطان روده بزرگ، سرطان مثانه و سرطان سینه بررسی شده است.
سامیت درخواست تأیید دارو را برای گروه مشخصی از بیماران مبتلا به سرطان پیشرفتهی ریه سلول غیرکوچک ارائه کرده بود؛ بیمارانی که سرطان آنها پس از دریافت درمان هدفمند مبتنی بر مهارکنندههای تیروزین کیناز (TKI) همچنان پیشرفت کرده است.
چرا FDA درخواست تأیید ایوونسیماب را رد کرد؟
به گزارش نیویورکتایمز، سازمان غذا و داروی آمریکا در نامهای اعلام کرد شواهد ارائهشده، بهبود معنادار آماری در طول عمر بیماران را نشان نمیدهد. مبنای درخواست سامیت، نتایج کارآزمایی بالینی بینالمللی بود که در آمریکا، کانادا، اروپا و آسیا انجام شد.
در مطالعه مورد بحث، پژوهشگران ترکیب ایوونسیماب و شیمیدرمانی را با شیمیدرمانی بهتنهایی مقایسه کردند. نتایج نشان داد ترکیب دارویی جدید میتواند پیشرفت سرطان را به تأخیر بیندازد؛ اما مطالعه نتوانست بهبود معناداری در بقای کلی بیماران نشان دهد.
درخواست تأیید داروی چینی سرطان ریه بهدلیل نبود شواهد کافی از افزایش معنادار طول عمر بیماران رد شد
بقای کلی، مدتزمان زندهماندن بیماران پس از شروع درمان را اندازهگیری میکند. در مقابل، بقای بدون پیشرفت بیماری، مدتزمانی است که بیماری بدون بدترشدن باقی میماند. سازمان غذا و دارو اعلام کرد که بهبود شاخص دوم، بدون اثبات افزایش معنادار طول عمر، برای تأیید دارو کافی نیست.
سامیت معتقد بود نتایج مربوط به بقای بیماران بهدلیل روند کند جذب شرکتکنندگان در مطالعه هنوز بهاندازهی کافی بالغ نشده است. این شرکت تحلیلهای تکمیلی از وضعیت بیماران در دورهی پیگیری طولانیتر را نیز به FDA ارائه کرد؛ اما این دادهها در برنامهی اولیهی تحلیل پژوهش تعریف نشده بودند و نتوانستند نظر سازمان را تغییر دهند.
دارویی با دو سازوکار برای مقابله با سرطان
ایوونسیماب از دستهی آنتیبادیهای دوهدفهی PD-1×VEGF است. این دارو همزمان دو مسیر را هدف میگیرد: با مهار پروتئین PD-1 به فعالیت سیستم ایمنی علیه تومور کمک میکند و با هدفگرفتن VEGF، فرایند تشکیل رگهای خونی موردنیاز تومور را مختل میکند.
این رویکرد توجه شرکتهای بزرگ داروسازی را نیز جلب کرده است. شرکتهایی مانند مرک و فایزر در حال توسعهی داروهایی با سازوکار مشابه هستند. برخی حامیان ایوونسیماب امیدوار بودند این دارو در آینده بتواند با کیترودا، داروی پرفروش شرکت مرک رقابت کند یا بخشی از بازار آن را در اختیار بگیرد.
بااینحال، پژوهشگران سرطان معتقدند نتایج بالینی موجود هنوز استفادهی گسترده از این دارو را توجیه نمیکند. تصمیم سازمان غذا و داروی آمریکا نیز فعلاً مسیر عرضهی ایوونسیماب در آمریکا برای کاربرد موردنظر سامیت را مسدود کرده است.
رد درخواست ایوونسیماب و رقابت داروسازی چین و آمریکا
تصمیم FDA در زمانی اعلام شد که شرکتهای چینی بهسرعت در حال گسترش فعالیت خود در حوزهی ساخت داروهای نوآورانه هستند. چین که در گذشته بیشتر بهعنوان تولیدکنندهی داروهای ژنریک و مواد اولیهی دارویی شناخته میشد، اکنون به یکی از مراکز مهم پژوهش و ابداع داروهای آزمایشی تبدیل شده است.
داروهایی مانند بروکینزا و کارویکتی نیز در چین توسعه یافتهاند و اکنون هرکدام بیش از یک میلیارد دلار درآمد سالانه در آمریکا ایجاد میکنند. شرکتهای چینی برای ورود محصولاتشان به بازار آمریکا گاهی حق عرضهی دارو را به شرکتهای آمریکایی واگذار میکنند؛ همان مدلی که در همکاری آکِسو و سامیت برای ایوونسیماب به کار گرفته شد.
با گسترش این همکاریها، بحث دربارهی جایگاه چین در صنعت زیستفناوری و توانایی شرکتهای این کشور برای رقابت با داروسازان آمریکایی جدیتر شده است. برخی پژوهشگران نیز دربارهی تعمیم نتایج آزمایشهای انجامشده روی بیماران چینی به جمعیتهای غربی تردید دارند. نهادهای نظارتی آمریکا معمولاً برای تأیید داروهای توسعهیافته در چین، خواهان شواهد بالینی از جمعیتهای غربی هم هستند.
رد درخواست فعلی بهمعنای توقف کامل توسعهی ایوونسیماب نیست. طبق اعلام سامیت، این دارو در ۱۷ مطالعهی بالینی در مراحل پایانی توسعه، شامل مطالعات در حال اجرا، تکمیلشده یا برنامهریزیشده، بررسی میشود.
شرکت سامیت همچنان به توسعهی دارو در قالب ۱۷ مطالعهی بالینی ادامه میدهد و امیدوار است نتایج آزمایشهای بعدی، مسیر تأیید آن در آمریکا را هموار کند
یکی از مهمترین این پژوهشها، مطالعهای است که بیماران مبتلا به سرطان پیشرفتهی ریه را پیش از دریافت هرگونه درمان برای این مرحله از بیماری بررسی میکند. در این کارآزمایی، ایوونسیماب با کیترودا مقایسه میشود تا مشخص شود کدامیک در افزایش طول عمر بیماران و بهتأخیرانداختن پیشرفت سرطان مؤثرتر است. انتظار میرود نتایج این مطالعه پیش از پایان سال ۲۰۲۶ منتشر شود.
در صورت موفقیت، سامیت میتواند برای تأیید ایوونسیماب در این مرحله از درمان سرطان ریه نیز درخواست مجوز کند. باب داگن، مدیرعامل مشترک سامیت، پس از اعلام تصمیم FDA گفت این شرکت همچنان به ظرفیت ایوونسیماب باور دارد و توسعهی آن را ادامه خواهد داد.
آسترازنکا نیز پیشتر ۲ میلیارد دلار در سامیت سرمایهگذاری کرده است. دو شرکت قصد دارند ایوونسیماب را در ترکیب با برخی داروهای دیگر، از جمله داروهای متصلشونده به آنتیبادی (ADC)، بررسی کنند.