پرش به محتوای اصلی

کشف غیرمنتظره: مولکول ساخته‌شده برای مقابله با آلزایمر، از قبل در خون ما وجود دارد

مطالعه ۳ دقیقه
قطره خون روی لام شیشه‌ای برای بررسی مولکول‌های ضدآلزایمر

دانشمندان در آزمایش بالینی دارویی جدید، به کشفی غیرمنتظره رسیدند: مولکولی که برای مقابله با آلزایمر طراحی شد، از قبل در خون همه افراد سالم وجود دارد.

بخش بزرگی از پژوهش‌های آلزایمر بر یافتن راه‌هایی برای مقابله با تجمعات پروتئین آمیلوئید بتا متمرکز است؛ توده‌هایی که میان نورون‌های مغز افراد مبتلا به این بیماری شکل می‌گیرند.

در همین راستا، پژوهشگران استارتاپ لایف‌میشن و آکادمی علوم روسیه پیش‌تر یک پپتید (زنجیره‌ای کوتاه از اسیدهای آمینه که واحدهای سازنده پروتئین‌ها هستند) به نام HAEE ساخته بودند تا با مهار یون‌های روی، از تشکیل این تجمعات جلوگیری کنند. براساس این فرضیه، یون‌های روی نوعی «چسب زیستی» برای تجمع آمیلوئید بتا محسوب می‌شوند.

به‌گزارش ساینس‌آلرت، آزمایش‌های انجام‌شده روی موش‌ها نشان داده بود که پپتید یادشده می‌تواند تعداد پلاک‌های آمیلوئید بتا را در مغز کاهش دهد. اما پژوهشگران هنگام آماده‌سازی مقدمات کارآزمایی‌های بالینی با یافته‌ای غیرمنتظره روبه‌رو شدند. آن‌ها برای آغاز این مرحله به روشی نیاز داشتند که بتواند مقدار HAEE را در خون انسان اندازه‌گیری کند؛ زیرا پیش از ورود هر دارو به کارآزمایی بالینی، باید مشخص شود که آن ماده چگونه در خون تجزیه می‌شود و چه دوزی از آن ایمن است.

در جریان بررسی‌ها، پژوهشگران دریافتند که HAEE از قبل در بدن انسان وجود دارد. آن‌ها این پپتید را در تمام نمونه‌های خون ۱۵۰ داوطلب سالم شناسایی کردند. علاوه‌براین، نتایج نشان داد که میانگین غلظت HAEE در خون افراد مبتلا به آلزایمر حدود نصف مقدار مشاهده‌شده در افراد سالم است. این یافته احتمال استفاده از این مولکول به‌عنوان یک نشانگر زیستی بالقوه برای بیماری را مطرح می‌کند.

پژوهشگران پپتید مهارکننده آلزایمر را در تمام نمونه‌های خون ۱۵۰ داوطلب سالم شناسایی کردند

پژوهشگران در مقاله می‌نویسند: «ما دریافتیم که خون انسان نمونه‌ای درون‌زاد از این پپتید دارد و غلظت آن در بیماران دارای تشخیص بالینی آلزایمر به‌شدت کاهش یافته است. یافته‌های ما وجود مولکول جدیدی را در بدن انسان آشکار می‌کند و نشان می‌دهد که کمبود نوع درون‌زاد HAEE، نقش مهمی در بیماری‌زایی آلزایمر دارد.»

کشف تازه از فرضیه پژوهشگران مبنی بر اهمیت HAEE در روند شکل‌گیری آلزایمر حمایت می‌کند؛ بااین‌حال، تعیین رابطه دقیق این مولکول با بیماری و سازوکارهای احتمالی دخیل در آن به تحقیقات بیشتری نیاز دارد. به گفته‌ی نویسندگان مقاله، کاهش سطح HAEE در خون بیماران مبتلا به آلزایمر ممکن است ناشی از کاهش تولید طبیعی این پپتید یا مصرف بیش‌ازحد آن در نتیجه واکنش بدن به فشارهای زیستی مرتبط با فرایند بیماری باشد.

هنوز مشخص نیست که بیماری آلزایمر تولید HAEE را کاهش می‌دهد یا اینکه با پیشرفت بیماری، این پپتید با سرعت بیشتری مصرف می‌شود. پژوهشگران همچنین به این نکته اشاره می‌کنند که پلاک‌های آمیلوئید بتا معمولاً در مراحل اولیه آلزایمر ظاهر می‌شوند و گاهی سال‌ها پیش از بروز سایر علائم قابل شناسایی هستند. این موضوع می‌تواند احتمال استفاده از HAEE را به‌عنوان یک نشانگر هشداردهنده بیماری تقویت کند؛ هرچند مطالعه حاضر فقط افرادی را بررسی کرده است که پیش‌تر تشخیص آلزایمر دریافت کرده بودند.

نویسندگان مقاله می‌نویسند: «کمبود HAEE درون‌زاد را می‌توان به‌عنوان یک نشانگر زیستی مبتنی بر خون برای تشخیص بیماری آلزایمر در نظر گرفت، درحالی‌که HAEE سنتزی می‌تواند به‌عنوان دارو در درمان‌های اصلاح‌کننده روند بیماری آلزایمر به کار رود.»

البته پژوهشگران چند محدودیت مهم را نیز مطرح کرده‌اند. تشخیص آلزایمر در مطالعه صرفاً براساس ارزیابی‌های بالینی انجام شد و از تصویربرداری مغزی یا آزمون‌های مبتنی بر نشانگرهای زیستی استفاده نشد؛ بنابراین این احتمال وجود دارد که برخی از شرکت‌کنندگان در واقع به شکل‌های دیگری از زوال عقل مبتلا بوده باشند.

همچنین میان گروه بیماران و افراد سالم تفاوت‌هایی از نظر سن وجود داشت که می‌توانسته بر نتایج اثر بگذارد. افزون‌براین، سطح HAEE ارتباط معناداری با شدت بیماری نشان نداد.

نکته دیگری که باید در نظر گرفت این است که مطالعه با حمایت مالی لایف‌میشن انجام شده است. این شرکت حق امتیازهایی مرتبط با استفاده از HAEE به‌عنوان آزمایش خونی آلزایمر در اختیار دارد و دو نفر از پژوهشگران مطالعه نیز با این شرکت در ارتباط هستند.

با وجود ملاحظات، این یافته مسیر تازه‌ای را برای مطالعه آلزایمر پیش روی پژوهشگران قرار می‌دهد. آلزایمر بیماری پیچیده‌ای با عوامل متعدد است و احتمال دارد HAEE یکی از مؤلفه‌های دخیل در این بیماری باشد.

پژوهشگران در پایان می‌نویسند: «اینکه پپتیدی که پیش‌تر با هدف کاهش تجمع آمیلوئید در بیماری آلزایمر طراحی شده بود، نمونه‌ای طبیعی در پلاسمای خون انسان داشته باشد، قابل‌توجه است. اما به همان اندازه اهمیت دارد که سطح این پپتید در بیماران مبتلا به آلزایمر کاهش یافته است.»

نتایج مطالعه در نشریه‌ی PNAS Nexus منتشر شده است.

مقاله رو دوست داشتی؟
نظرت چیه؟

به محتوای این مطلب چه امتیازی میدی؟

نظر شما برامون مهمه و به بهتر شدن کیفیت مطالب کمک می‌کنه.

۱ - بسیار بد۱۰ - بسیار خوب

نظرات

از دیگر اعضاء خانواده قلم