سن شناسنامه‌ای همیشه تصویر دقیقی از وضعیت بدن نشان نمی‌دهد. دو نفر ممکن است هم‌سن باشند، اما یکی از آن‌ها ذخیره جسمی بیشتری برای مقابله با فشارهای زندگی داشته باشد. دانشمندان این توانایی پنهان بدن را «ظرفیت سرزندگی» می‌نامند؛ یعنی میزان ذخیره‌ای که سیستم‌های مختلف بدن برای حفظ عملکرد خود در شرایط دشوار در اختیار دارند.

پژوهشی جدید نشان می‌دهد افرادی که دهه‌ها ورزش هوازی را در برنامه زندگی خود حفظ کرده‌اند، در سنین بالاتر نشانه‌های بهتری از این ذخیره فیزیولوژیکی دارند.

پژوهشگران دانشگاه کوت دازور فرانسه ۳۹ فرد سالم با میانگین سنی حدود ۶۴ سال را بررسی کردند. هیچ‌کدام از شرکت‌کنندگان بیماری مزمن نداشتند یا داروی خاصی مصرف نمی‌کردند.

از میان آن‌ها، ۱۹ نفر به مدت ۳۰ سال، دست‌کم سه بار در هفته ورزش هوازی انجام داده بودند. این افراد هر هفته حداقل ۲٫۵ ساعت فعالیت با شدت متوسط یا نصف این مقدار ورزش شدید داشتند. ۲۰ نفر دیگر فعالیت ورزشی منظم نداشتند و میزان فعالیت هفتگی آن‌ها کمتر از ۷۵ دقیقه بود.

بیشتر بخوانید

به گزارش ساینس آلرت، پژوهشگران برای اندازه‌گیری ظرفیت سرزندگی، ۱۲ شاخص مختلف ازجمله وضعیت خون، ضربان قلب، قدرت عضلات و عملکرد ریه را بررسی و در قالب یک امتیاز کلی ترکیب کردند.

نتایج نشان داد گروهی که در طول زندگی ورزش کرده بودند، امتیاز بالاتری در ظرفیت سرزندگی داشتند. بااین‌حال، تفاوت در همه بخش‌های بدن دیده نشد. بیشترین اختلاف میان دو گروه در دو شاخص مربوط به حالت استراحت بود: سطح اکسیژن خون و تغییرپذیری ضربان قلب.

میانگین اشباع اکسیژن خون در افراد فعال ۹۶٫۸ درصد بود، درحالی‌که این عدد در گروه کم‌تحرک ۹۴٫۸ درصد ثبت شد. همچنین تغییرپذیری ضربان قلب در گروه ورزشکاران ۴۹٫۹ میلی‌ثانیه و در گروه کم‌تحرک ۲۷٫۲ میلی‌ثانیه بود.

تغییرپذیری ضربان قلب نشان‌دهنده تفاوت‌های کوچک در فاصله میان ضربان‌هاست و به معنی نامنظم‌بودن ضربان قلب نیست. این شاخص معمولاً برای بررسی نحوه تنظیم سیستم عصبی روی قلب استفاده می‌شود.

با وجود این تفاوت‌ها، افراد ورزشکار در همه شاخص‌ها عملکرد بهتری نداشتند. برای نمونه، میان دو گروه در میزان نشانگرهای التهاب، ارزیابی وضعیت ایمنی، قدرت دست، قدرت زانو و عملکرد ریه تفاوت قابل‌توجهی دیده نشد. همچنین این مطالعه نمی‌تواند ثابت کند که ورزش عامل مستقیم این تفاوت‌ها بوده است. افرادی که در تمام عمر فعال می‌مانند، ممکن است از نظر ژنتیک، شرایط زندگی، وضعیت اجتماعی یا دیگر عادت‌های سلامتی نیز با افراد کم‌تحرک تفاوت داشته باشند.

پژوهشگران همچنین اشاره کردند که مطالعه محدودیت‌هایی دارد. تعداد شرکت‌کنندگان کم بود، همه افراد سالمند، سالم و سفیدپوست بودند و امتیاز «ظرفیت سرزندگی» هنوز معیار پزشکی تأییدشده‌ای برای استفاده بالینی نیست.

پژوهش مورد بحث نمی‌تواند مشخص کند چه نوع ورزش یا چه میزان فعالیت برای حفظ این ظرفیت بهترین نتیجه را دارد، یا اینکه شروع ورزش در سال‌های پایانی زندگی همان اثر را ایجاد می‌کند یا نه. بااین‌حال، یافته‌ها نشان می‌دهند در میان این گروه از سالمندان سالم، ادامه ورزش هوازی برای چند دهه با ذخیره فیزیولوژیکی بیشتر بدن همراه بوده است.

پژوهش در ژورنال GeroScience منتشر شده است.