آترواسکلروز یا تصلب شرایین، فرآیندی است که در آن پلاکهای چربی در دیوارهی رگها جمع میشوند و جریان خون را محدود میکنند. این بیماری عامل اصلی بسیاری از حملههای قلبی و سکتههای مغزی است، اما معمولاً سالها بدون علامت پیشرفت میکند و زمانی خود را نشان میدهد که آسیب جدی ایجاد شده باشد.
از آنجا که آترواسکلروز اغلب تا زمان بروز مشکلات جدی بدون علامت باقی میماند، پژوهشگران به دنبال نشانههای زودهنگام آن هستند. یکی از نشانههایی که اخیراً مورد توجه قرار گرفته، عارضهای پوستی به نام چربی پلک یا زانتلاسما (Xanthelasma) یعنی لکهها یا برجستگیهای زردرنگی است که معمولاً اطراف پلکها ظاهر میشوند.
در زانتلاسما، سلولهای ایمنی به نام ماکروفاژها با کلسترول و چربیهای دیگر پر میشوند و باعث ایجاد این لکههای زرد میشوند. این عارضه اغلب با سطح بالاتر کلسترول خون همراه است، اما همیشه به معنای وجود کلسترول بالا نیست.
بررسی نزدیک به ۱۸ هزار فرد مبتلا به زانتلاسما نشان داد این افراد در بیشتر از افراد بدون این عارضه در معرض حمله قلبی، سکته و مشکلات قلبیعروقی قرار داشتند
از آنجا که تجمع چربی در رگها نقش مهمی در ایجاد آترواسکلروز دارد، پژوهشگران دانشگاه استنفورد بررسی کردند که آیا چربی پلک میتواند با افزایش خطر بیماریهای قلبی و مغزی ارتباط داشته باشد یا نه. نتایج مطالعه جدید نشان میدهد افراد مبتلا به زانتلاسما در مقایسه با افراد بدون این عارضه، بیشتر در معرض رویدادهای جدی قلبیعروقی مانند حمله قلبی و سکته مغزی قرار دارند.
به گزارش ساینس آلرت، پژوهشگران دادههای سلامت ۱۷ هزار و ۹۲۵ نفر مبتلا به زانتلاسما را با همین تعداد فرد بدون این عارضه مقایسه کردند. افراد گروه دوم به دلیل داشتن پیرچشمی تحت معاینه چشم قرار گرفته بودند و مشخص بود که زانتلاسما ندارند. در نخستین سال بررسی، ۱ درصد از افراد مبتلا به زانتلاسما دچار حمله قلبی شدند؛ یعنی ۱۷۸ نفر از این گروه. در گروه کنترل، این میزان ۰٫۳۵ درصد بود و ۶۳ نفر را شامل میشد.
برای سکته مغزی نیز اختلاف مشابهی دیده شد. در گروه زانتلاسما، ۰٫۹۵ درصد افراد سکته کردند، درحالیکه این میزان در گروه کنترل ۰٫۳ درصد بود. همچنین احتمال وقوع حمله ایسکمیک گذرا (TIA) یا «سکته خفیف» در افراد مبتلا به زانتلاسما بیشتر بود؛ ۰٫۶ درصد در برابر ۰٫۱۹ درصد در گروه کنترل.
- 8 روز قبلمطالعه '3
- 03 اسفند 03مطالعه '2
- 29 بهمن 04مطالعه '3
گرچه احتمال کلی وقوع این مشکلات در هر دو گروه پایین بود، خطر در افراد دارای زانتلاسما چند برابر بیشتر گزارش شد. این تفاوت با گذشت زمان کمی کاهش یافت، اما حتی پس از ۵ و ۱۰ سال نیز افراد مبتلا به این عارضه همچنان خطر بالاتری داشتند. پژوهشگران در مقالهی خود نوشتند: «زانتلاسما با افزایش خطر کوتاهمدت و بلندمدت رویدادهای مهم قلبیعروقی و مغزی تا ۱۰ سال همراه است و میتواند بهعنوان نشانگری برای ارزیابی خطر و پیشگیری مورد استفاده قرار گیرد.»
پژوهشگران همچنین متوجه شدند ارتباط بین گزانتلاسما و بیماریهای قلبی فقط به بالا بودن چربی خون محدود نمیشود. میزان بروز مشکلات قلبی در افراد دارای زانتلاسما، چه سطح چربی خونشان بالا بوده و چه طبیعی، مشابه بود.
گفتنی است مطالعه نشان نمیدهد که خود لکههای زرد اطراف چشم باعث حمله قلبی یا سکته میشوند. این لکهها احتمالاً فقط نشانهای از تغییرات در بدن هستند که ممکن است با افزایش خطر بیماریهای قلبی همراه باشند.
زانتلاسما باعث حمله قلبی یا سکته نمیشود، اما میتواند نشانهای باشد که پزشکان را به بررسی زودتر سلامت قلب و عوامل خطر وادار کند
بسیاری از افراد مبتلا به زانتلاسما برای دلایل ظاهری به متخصص پوست مراجعه میکنند، اما پژوهشگران میگویند این افراد ممکن است عوامل خطر پنهانی مانند فشار خون بالا، اختلالات چربی خون یا مشکلات قلبی تشخیصدادهنشده داشته باشند.
از آنجا که زانتلاسما بهراحتی در معاینه قابل مشاهده است، میتواند به پزشکان کمک کند افراد در معرض خطر را زودتر بررسی کنند و در صورت نیاز، تغییرات سبک زندگی یا درمانهای پیشگیرانه را آغاز کنند.
پژوهشهای آینده باید مشخص کنند چرا افراد مبتلا به زانتلاسما بیشتر در معرض حمله قلبی و سکته قرار میگیرند و چه سازوکارهایی پشت این ارتباط وجود دارد.
پژوهش در ژورنال Atherosclerosis منتشر شده است.
