نقرس که زمانی بهعنوان «بیماری پادشاهان» شناخته میشد، حالا به یکی از شایعترین بیماریهای التهابی مفاصل در جهان تبدیل شده است. این بیماری فقط مختص افراد مسن نیست و آمارها نشان میدهند تعداد مبتلایان جوان نیز درحال افزایش است.
نقرس زمانی رخ میدهد که بلورهای اورات، نوعی نمک حاصل از اسید اوریک، در بافتهای بدن تجمع پیدا کنند. این تجمع باعث التهاب، تورم و درد شدید میشود. گرچه بیشتر افراد نقرس را با درد مفاصل، بهویژه در انگشت شست پا، میشناسند، پژوهشهای جدید نشان میدهد اثرات آن ممکن است فراتر از مفاصل باشد و بخشهای دیگری از بدن، از کلیه و قلب گرفته تا عملکرد جنسی را تحت تأثیر قرار دهد.
در سالهای اخیر، پژوهشگران توجه بیشتری به ارتباط میان نقرس و اختلال نعوظ نشان دادهاند. بررسیها نشان میدهد مردان مبتلا به نقرس نسبت به افراد دیگر، با احتمال بیشتری دچار اختلال نعوظ میشوند و در برخی مطالعات، این مشکل در بخش بزرگی از بیماران گزارش شده است.
مردان مبتلا به نقرس بیشتر از جمعیت عمومی در معرض اختلال نعوظ قرار دارند و سطح بالای اسید اوریک ممکن است در این ارتباط نقش داشته باشد
برخی متخصصان پیشنهاد کردهاند پزشکان هنگام بررسی بیماران مبتلا به نقرس، وضعیت عملکرد جنسی آنها را نیز ارزیابی کنند. اهمیت این موضوع فقط به زندگی جنسی محدود نمیشود؛ زیرا اختلال نعوظ در این بیماران ممکن است نشانهای از افزایش خطر بیماریهای قلبی و عروقی نیز باشد.
اما چرا ممکن است این دو بیماری با هم مرتبط باشند؟
یکی از سرنخهای اصلی، سطح بالای اسید اوریک در خون است. مرور چند پژوهش در سال ۲۰۲۱ نشان داد بسیاری از افراد مبتلا به نقرس و اختلال نعوظ، سطح بالاتری از اسید اوریک دارند. مطالعهای در سال ۲۰۲۵ نیز این ارتباط را بررسی کرد. پژوهشگران با تحلیل دادههای افراد ۲۴ تا ۴۹ ساله دریافتند با هر افزایش ۱۰۰ میکرومول در لیتر اسید اوریک خون، احتمال اختلال نعوظ بیش از ۲٫۵ برابر افزایش مییابد.
آزمایش روی موشها نیز نشان داد افزایش اسید اوریک میتواند عملکرد نعوظ را مختل کند. پژوهشگران احتمال میدهند اسید اوریک وارد بافتهای مرتبط با نعوظ شود و با ایجاد انقباض در این بافتها، عملکرد طبیعی آن را مختل کند.
با وجود این یافتهها، هنوز مشخص نیست که کاهش اسید اوریک میتواند اختلال نعوظ را در انسانها درمان کند. این موضوع باید در مطالعات بالینی بررسی شود.
- 19 تیر 05مطالعه '3
- 22 مهر 04مطالعه '3
با اینکه درمانهای مؤثری برای کاهش سطح اسید اوریک وجود دارد، بسیاری از بیماران آنها را دریافت نمیکنند. کنترل نقرس معمولاً به زمان نیاز دارد. بیماران باید بهطور منظم آزمایش شوند تا مقدار دارو تنظیم شود. در صورت موفقیت درمان، بلورهای اورات بهتدریج در بدن حل میشوند، حملات دردناک کاهش پیدا میکنند و بیماری میتواند وارد دوره خاموشی شود.
بااینحال، برخی بیماران به دلیل نیاز به مصرف طولانیمدت دارو، درمان را ادامه نمیدهند. رهاکردن نقرس بدون درمان نیز میتواند پیامدهای جدی داشته باشد. در موارد نادر، تجمع بلورهای اورات در بخشهای مختلف بدن حتی در بافت آلت تناسلی گزارش شده است. این تجمعها میتوانند باعث درد شدید و در برخی موارد نیاز به جراحی شوند. یکی از بیماران گزارششده در مطالعات فقط ۳۴ سال داشت.
یکی از تصورات رایج درباره نقرس این است که فقط افراد مسن به آن مبتلا میشوند؛ اما دادههای جدید این تصور را رد میکنند.
مطالعهای در سال ۲۰۲۳ نشان داد شیوع نقرس در گروه سنی ۱۵ تا ۳۹ سال افزایش چشمگیری داشته است. اضافهوزن یکی از عوامل خطر اصلی محسوب میشود، اما پژوهشگران هنوز نمیدانند آیا افزایش وزن بهتنهایی دلیل این روند است یا عوامل دیگری مانند رژیم غذایی، مصرف الکل و مشکلات متابولیکی نیز نقش دارند.
با وجود افزایش شیوع نقرس، بسیاری از بیماران درمان مناسب دریافت نمیکنند و این بیماری همچنان با تصور قدیمیِ مشکل افراد مسن یا پرخور نادیده گرفته میشود
نقرس هنوز هم در ذهن بسیاری بهعنوان بیماری ناشی از پرخوری یا مشکلی مخصوص افراد ثروتمند و سالمند شناخته میشود؛ برداشتی قدیمی که باعث میشود بعضی بیماران این بیماری و ضرورت درمانش را جدی نگیرند.
پژوهشها نشان میدهند برخی مبتلایان حتی زمانی که درد و التهاب نقرس فعالیتهای روزمرهشان را مختل میکند، درباره مشکل خود با پزشک صحبت نمیکنند. کاهش اعتمادبهنفس و تأثیر منفی بر روابط شخصی نیز از پیامدهایی است که برخی بیماران گزارش کردهاند.
نشانههای هشداردهنده نقرس که نباید نادیده گرفته شوند
نقرس معمولاً با حمله ناگهانی درد و التهاب خودش را نشان میدهد. شایعترین نشانه، درد شدید در مفصل، بهخصوص مفصل انگشت شست پا است که ممکن است طی چند ساعت شروع شود. این درد معمولاً با تورم، قرمزی، گرمی پوست اطراف مفصل و حساسیت شدید به لمس همراه است؛ بهطوریکه حتی تماس لباس یا ملحفه هم میتواند آزاردهنده باشد.
حملات نقرس ممکن است چند روز تا چند هفته طول بکشند و بعد از مدتی فروکش کنند، اما تکرار آنها میتواند به آسیب دائمی مفاصل منجر شود. ایجاد برآمدگیهای سفت زیر پوست اطراف مفاصل یا گوشها نیز میتواند نشانه تجمع بلورهای اورات در بدن باشد.
افرادی که دچار حملات تکرارشونده درد مفصل، تورم ناگهانی بدون دلیل مشخص یا سابقه بالا بودن اسید اوریک هستند، بهتر است موضوع را جدی بگیرند و برای بررسی دقیقتر به پزشک مراجعه کنند.
