کشف اثر غیرمنتظره ملاتونین؛ مکمل معروف خواب در برابر درد مزمن نیز مؤثر است

سال‌هاست ملاتونین به‌عنوان مکملی شناخته می‌شود که می‌تواند به تنظیم خواب و بهبود کیفیت استراحت شبانه کمک کند، اما نتایج بررسی گسترده ‌ای نشان می‌دهد ملاتونین ممکن است شدت درد را در افراد مبتلا به مشکلاتی مانند کمردرد مزمن، آرتروز، فیبرومیالژیا و حتی دردهای پس از جراحی کاهش دهد. پژوهشگران امیدوارند این یافته بتواند در آینده به کاهش وابستگی به برخی داروهای ضددرد پرخطرتر کمک کند.

مطالعه توسط پژوهشگران دانشگاه سیدنی انجام شد و داده‌های ۲۰۲۸ فرد مبتلا به درد مزمن را از ۲۳ کارآزمایی بالینی تصادفی‌شده در کشورهای مختلف بررسی کرد. نتایج نشان داد افرادی که ملاتونین مصرف کرده بودند، در مقایسه با گروه‌های کنترل، کاهش معناداری در شدت درد تجربه کردند.

به گزارش نیواطلس، به‌طور میانگین، کاهش درد حدود ۹ امتیاز در مقیاس صفر تا ۱۰۰ بود و این عدد در مطالعات با طراحی علمی دقیق‌تر به حدود ۱۰ امتیاز می‌رسید. این میزان کاهش درد با اثری که برخی داروهای رایج ضددرد، ازجمله داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، استامینوفن و حتی برخی داروهای اوپیوئیدی در مطالعات نشان داده‌اند، قابل مقایسه بود.

افراد مبتلا به درد مزمن معمولاً خواب بی‌کیفیتی دارند و کمبود خواب نیز می‌تواند حساسیت بدن به درد را افزایش دهد. به همین دلیل، ملاتونین ممکن است برای برخی افراد هم‌زمان دو مشکل را هدف قرار دهد: بهبود خواب و کاهش احساس درد. این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا درد مزمن معمولاً مشکلی جدا از سایر اختلالات بدن نیست و اغلب با مشکلات خواب، خستگی و کاهش کیفیت زندگی همراه می‌شود.

مقدار مصرف ملاتونین بسته به نوع درد متفاوت بوده است. در افراد مبتلا به دردهای مزمن عضلانی و اسکلتی، دوزهای ۳ تا ۱۰ میلی‌گرم بررسی شد و مقدار ۳ میلی‌گرم در روز رایج‌ترین میزان مصرف بود. برای دردهای پس از جراحی نیز دوزهای ۱ تا ۱۰ میلی‌گرم آزمایش شد و به نظر می‌رسید مقدار ۵ تا ۶ میلی‌گرم در روز بیشترین اثر را داشته باشد.

بااین‌حال، پژوهشگران رابطه مستقیمی میان افزایش مقدار مصرف و افزایش اثر کاهش درد پیدا نکردند؛ بنابراین هنوز مشخص نیست برای هر نوع درد دقیقاً چه مقدار ملاتونین بهترین نتیجه را ایجاد می‌کند.

یکی از جذاب‌ترین جنبه‌های این پژوهش این است که ملاتونین ماده‌ای شناخته‌شده، نسبتاً ارزان و در دسترس است. برخلاف برخی داروهای ضددرد که می‌توانند خطر وابستگی، عوارض گوارشی یا مشکلات دیگر ایجاد کنند، ملاتونین معمولاً ایمن‌تر است.

پژوهشگران تأکید می‌کنند یافته‌ها به معنی آن نیست که ملاتونین باید جایگزین همه داروهای ضددرد شود. بلکه ممکن است در آینده به‌عنوان درمان کمکی در کنار روش‌های موجود، به‌ویژه برای افرادی که هم‌زمان از اختلال خواب و درد مزمن رنج می‌برند، مورد استفاده قرار گیرد.

ذکر این نکته ضروری است که یافته‌ها به معنای توصیه به مصرف خودسرانه ملاتونین برای درمان درد نیست. دوز مناسب، مدت مصرف و ایمنی این مکمل به شرایط هر فرد، بیماری‌های زمینه‌ای و داروهای مصرفی او بستگی دارد. بنابراین افراد نباید تنها بر اساس نتایج این مطالعه، مصرف ملاتونین را برای کاهش درد آغاز کنند و باید پیش از هر تغییری در روند درمان، با پزشک یا متخصص سلامت مشورت کنند.

پژوهش در ژورنال PAIN منتشر شده است.