فراتر از کاهش وزن؛ داروهای لاغری شاید رفتارهای خشونتآمیز را نیز کاهش دهند
داروهای لاغری گروه جیالپیوان (GLP-1) معمولاً برای کاهش وزن یا کنترل دیابت تجویز میشوند، اما یافتههای پژوهشی تازه نشان میدهد این دسته از داروهای محبوب ممکن است اثر غیرمنتظرهی دیگری نیز به همراه داشته باشند: کاهش خشونت. این داروها که با نام آگونیستهای گیرندهی پپتید شبهگلوکاگون-۱ شناخته میشوند، با نمونههایی مانند اوزمپیک و وگووی، این روزها به یکی از پرتقاضاترین داروهای جهان تبدیل شدهاند.
داروهای جیالپیوان در اصل برای کمک به کاهش سطح قند خون در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو طراحی شده بودند، اما تواناییشان در کند کردن سرعت هضم غذا و کاهش اشتها، باعث شد به درمانی مؤثر برای چاقی هم تبدیل شوند.
افزون بر کاربردهای یادشده، پژوهشهای اخیر نشان دادهاند که این داروها ممکن است برخی انواع سرطان، از جمله سرطان روده بزرگ، کبد، آندومتر و تخمدان را نیز سرکوب کنند و همزمان روند پیری زیستی را آهستهتر سازند. حتی برخی مطالعات اشاره کردهاند که این داروها شاید خطر زوال عقل مرتبط با بیماری آلزایمر را نیز کاهش دهند.
تکانشگری بالا و مصرف زیاد الکل هر دو پیوندی قوی با رفتار خشونتآمیز دارند
با وجود آنکه برای اثبات فواید احتمالی داروهای لاغری هنوز راهی طولانی در پیش است، داروهای گروه جیالپیوان تاکنون نتایج شگفتانگیزی از خود نشان دادهاند.
بهگزارش آیافال ساینس، تازهترین مطالعهی دانشمندان دانشگاه راتگرز در نیوجرسی، میتواند نمونهای از همین دست باشد. براساس یافتههای تیم، این داروها ممکن است با اثرگذاری بر تکانشگری و میزان مصرف الکل، رفتار خشونتآمیز و مجرمانه را در میان بزرگسالان تغییر دهند. تکانشگری به معنای انجام کاری بدون فکر یا برنامهریزی قبلی، تحت تأثیر محرک یا هیجان آنی است.
دنیل سمنزا، دانشیار و مدیر پژوهش در مرکز پژوهش خشونت با سلاح نیوجرسی راتگرز و کریستوفر توماس، دانشیار عدالت کیفری، دادههای نظرسنجیهایی در سال ۲۰۲۵ از ۷٬۵۲۱ بزرگسال آمریکایی را بررسی کردند. دادهها از چند جهت برای چنین مطالعهای مناسب بود.
نخست آنکه نمایندهای ملی در ایالات متحده به شمار میرفت و به پژوهشگران امکان میداد دربارهی ارتباطها در سطح جمعیت نتیجهگیری کنند. دوم اینکه دادهها در سال ۲۰۲۵ گردآوری شدند؛ زمانی که ترکیب جمعیتی استفادهکنندگان از جیالپیوان درطول چند سال دستخوش تغییر بسیاری شده بود. مهمتر از همه، نمونه شامل ۸۲۱ نفر بود که در مقطعی از زندگی خود از جیالپیوان استفاده کرده بودند.
پژوهشگران با تمرکز بر افرادی که جیالپیوان مصرف کرده بودند، توانستند کاربران فعلی این داروی لاغری را با مصرفکنندگان پیشین مقایسه کنند تا دریابند که آیا این دارو رابطهی میان رفتار خشونتآمیز، تکانشگری و مصرف الکل را تغییر میدهد یا خیر. در این چارچوب، رفتار خشونتآمیز با استفاده از مقیاس معتبر خوداظهاری بزهکاری سنجیده شد که رفتارهایی مانند دعوا، تعرض و سرقت را ارزیابی میکرد.
- داروهای لاغری شاید به سلاحی تازه علیه سرطان تبدیل شوند17 روز قبلمطالعه '3
- داروی لاغری آزمایشی با نتایج خیرهکننده، مشتریان زیرزمینی پیدا کرده است30 آذر 04مطالعه '3
- داروی تزریقی جدید کاهش وزن احتمالاً از تمام داروهای مشابه فعلی مؤثرتر استحدود 1 ماه قبلمطالعه '3
سمنزا در بیانیهای میگوید: «قویترین یافتهی مطالعه این بود که پیوند شناختهشده میان تکانشگری و رفتار خشونتآمیز در میان کاربران فعلی جیالپیوان، در مقایسه با مصرفکنندگان پیشین، بهطور چشمگیری ضعیفتر بود. با توجه به اینکه داروهای جیالپیوان با سرعت در حال فراگیری هستند، مهم است که همهی اثرات رفتاری احتمالی، از جمله اثرات مرتبط با ایمنی عمومی را درک کنیم.»
پژوهشگران دریافتند که در کل جمعیت موردبررسی، تکانشگری بالا و مصرف زیاد الکل هر دو پیوند قوی با رفتار خشونتآمیز داشتند؛ اما در میان کسانی که در زمان نظرسنجی سال ۲۰۲۵ از داروهای جیالپیوان استفاده میکردند، هر دوی این پیوندها حدود ۶۲ درصد ضعیفتر بود. تیم در گامی دقیقتر، رابطهی مصرف الکل با رفتار خشونتآمیز را هم بهطور جداگانه بررسی کرد و دریافت این رابطه در کاربران فعلی حدود ۵۲ درصد ضعیفتر است، هرچند این یافته در تحلیلهای حساسیت از ثبات کمتری برخوردار بود.
داروهای جیالپیوان احتمالاً مشابه درمان شناختیرفتاری عمل میکنند
توماس میافزاید: ««یافتههای ما نشان میدهد که داروهای جیالپیوان احتمالاً مشابه درمان شناختیرفتاری عمل میکنند؛ یعنی بهجای اینکه تکانشگری را از بین ببرند، احتمال تبدیل تکانههای ناگهانی به رفتار خشونتآمیز را کاهش میدهند.»
با وجود امیدبخشی نتایج، مطالعه محدودیتهایی نیز دارد. اول اینکه دادهها مقطعی بودند و بنابراین، نمیتوان رابطهی علتومعلولی میان مصرف داروهای جیالپیوان و رفتار خشونتآمیز را تأیید کرد. همچنین، نتایج را نمیتوان به گروههایی فراتر از جمعیت هدف در آزمایش تعمیم داد.
افزونبر این، شاخص سنجش خشونت تنها رفتار افراد را در ۱۲ ماه گذشته ارزیابی میکرد، در حالی که وضعیت مصرف داروهای جیالپیوان تنها نشاندهندهی استفادهی شرکتکنندگان از این داروها در زمان انجام نظرسنجی بود. این موضوع نیز توانایی پژوهشگران را برای برقراری ارتباط دقیق میان مصرف دارو و رفتار خشونتآمیز محدود میکند.
بااینحال، پژوهش بر نیاز به مطالعات طولی و آزمایشهای کنترلشدهی بیشتر تأکید میکند تا مشخص شود که آیا داروهای جیالپیوان واقعاً میتوانند خطر بروز رفتارهای خشونتآمیز را کاهش دهند یا خیر. همچنین، بررسیهایی از این دست میتوانند سرنخهایی دربارهی سازوکارهایی که به این تغییرات منجر میشوند، در اختیار دانشمندان قرار دهند.
مطالعه در مجلهی جرمشناسی منتشر شده است.