هانتاویروس هنوز هیچ واکسنی ندارد؛ اما دانشمندان درحال کار روی آن هستند

شیوع مرگبار هانتاویروس در کشتی تفریحی دوباره توجه دانشمندان را به ویروسی جلب کرده است که از دهه‌ها پیش شناخته‌شده بوده، اما هنوز واکسن یا درمان گسترده و مؤثری برایش وجود ندارد. هانتاویروس‌ها گروهی از ویروس‌های منتقل‌شونده از جوندگان هستند که می‌توانند باعث بیماری‌های شدید ریوی و کلیوی شوند. گونه آند که عامل شیوع اخیر شناخته شده، تنها هانتاویروسی است که انتقال انسان‌به‌انسان آن به‌طور قطعی ثابت شده است.

نبود واکسن برای هانتاویروس به معنای نبود پژوهش نیست؛ مشکل اصلی کمبود بودجه و پایین‌بودن اولویت جهانی این بیماری است. برخلاف کووید-۱۹ یا ابولا، هانتاویروس به‌ندرت انسان‌ها را آلوده می‌کند و معمولاً به‌سرعت میان مردم پخش نمی‌شود. به همین دلیل، شرکت‌های دارویی و دولت‌ها سرمایه‌گذاری محدودی روی آن انجام داده‌اند.

طبق گزارش «دبیرخانه بین‌المللی آمادگی برای همه‌گیری‌ها»، در سال ۲۰۲۴ تنها ۷٫۵ میلیون دلار صرف پژوهش و توسعه درباره هانتاویروس‌ها شد که در مقایسه با میلیاردها دلار هزینه‌شده برای کووید-۱۹ ناچیز است. همین کمبود سرمایه باعث شده بسیاری از پروژه‌های واکسن و درمان در مراحل آزمایشگاهی متوقف شوند.

بااین‌حال، چندین واکسن امیدوارکننده برای مقابله با هانتاویروس در حال ساخت هستند. یکی از مهم‌ترین آن‌ها واکسن دی‌ان‌ای ساخته‌شده توسط پژوهشگران «مؤسسه پژوهشی بیماری‌های عفونی ارتش آمریکا» است. این واکسن علیه سویه‌ی آندس طراحی شده و در آزمایش فاز اول نتایج امیدوارکننده‌ای داشته است.

پژوهشگران دریافتند بیش از ۸۰ درصد داوطلبان پس از دریافت واکسن، آنتی‌بادی‌های خنثی‌کننده تولید کردند؛ یعنی مولکول‌هایی که می‌توانند ویروس را متوقف کنند و مانع ورود آن به سلول‌ها شوند. با این‌حال، واکسن احتمالاً به چند دوز نیاز دارد و هنوز وارد مراحل پیشرفته آزمایش نشده است.

در کره جنوبی نیز پژوهشگران «مرکز نوآوری واکسن دانشگاه کره» با همکاری شرکت مدرنا در حال ساخت واکسن‌های mRNA علیه هانتاویروس هستند. هدف آن‌ها ساخت واکسنی موسوم به «پان‌هانتاویروس» است که بتواند در برابر چندین گونه مختلف ویروس محافظت ایجاد کند.

نمونه اولیه واکسن در موش‌ها توانسته از عفونت جلوگیری کند، اما دانشمندان هشدار می‌دهند که تأمین بودجه همچنان بزرگ‌ترین مانع است. به گفته پژوهشگران، بسیاری از شرکت‌های دارویی ترجیح می‌دهند روی بیماری‌هایی سرمایه‌گذاری کنند که بازار بزرگ‌تر و سود بیشتری دارند.

در کنار واکسن‌ها، چند گروه پژوهشی روی درمان‌های جدید نیز کار می‌کنند. برخی دانشمندان داروهای ضدویروسی موجود مانند فاویپیراویر را آزمایش کرده‌اند و گروه‌های دیگری نیز در حال ابداع درمان‌های مبتنی بر آنتی‌بادی هستند که از خون افراد بهبودیافته استخراج می‌شود.

کارشناسان می‌گویند شیوع اخیر نشان داد حتی ویروس‌هایی که سال‌ها شناخته شده‌اند، اگر نادیده گرفته شوند، می‌توانند به تهدیدی جدی تبدیل شوند. به باور آن‌ها، هانتاویروس نمونه‌ای از «نقاط کور» نظام جهانی آمادگی برای همه‌گیری‌ها است؛ بیماری‌هایی که خطرشان شناخته شده، اما هنوز سرمایه‌گذاری کافی برای مقابله با آن‌ها انجام نشده است.