پرش به محتوای اصلی

هوش مصنوعی کلاد فرضیه ریمان، مشهورترین مسئله تاریخ ریاضی را احتمالاً حل کرده است

مطالعه ۴ دقیقه
مجموعه‌ای از معادلات ریاضی آغشته به ذرات بنفش در پس‌زمینه‌ای سیاه

Shutterstock

ریاضی‌دان شاغل در شرکت آنتروپیک مدعی شده است که با کمک هوش مصنوعی کلاد، فرضیه ریمان، یکی از مشهورترین مسائل حل‌نشده ریاضیات را ثابت کرده است.

لِوِنت آلپوگه، ریاضی‌دان و کارمند شرکت آنتروپیک، روز جمعه ادعا کرد که با کمک هوش مصنوعی کلاد، «فرضیه ریمان»، یکی از مشهورترین مسائل ریاضیات را اثبات کرده است. ریاضی‌دانان مستقل نیز صحت اولیه اثبات را تأیید کرده‌اند، اما بررسی‌های نهایی همچنان ادامه دارد.

فرضیه ریمان نخستین‌بار در سال ۱۸۵۹ از سوی برنهارت ریمان، ریاضی‌دان آلمانی مطرح شد. این فرضیه توضیحی درباره الگوی نهفته در اعداد اول ارائه می‌دهد و می‌گوید این اعداد از نظم و الگویی مشخص پیروی می‌کنند. فرضیه ریمان یکی از هفت مسئله جایزه هزاره مؤسسه ریاضیات کِلی است و هرکس که بتواند راه‌حلی پذیرفته‌شده برای آن ارائه دهد، پاداشی یک میلیون دلاری دریافت می‌کند.

آلپوگه هنوز نسخه‌ای از اثبات را که برای انسان قابل‌فهم باشد منتشر نکرده است؛ او می‌گوید انتشار متنی حجیم، ناخوانا و بی‌کیفیت «قطعاً کار نادرستی خواهد بود». بااین‌حال، وی اشاره می‌کند که نسخه‌ای منتشرنشده از این اثبات، بیش از ۲۵۰هزار صفحه حجم دارد.

درعوض، آلپوگه اثبات پیشنهادی خود را به زبان برنامه‌نویسی لین (Lean) نوشته است. ریاضیدانان از این زبان برای تأیید ماشینی اثبات‌ها، به صورت مجموعه‌ای از گام‌های منطقی در فرآیندی به نام «صوری‌سازی»، استفاده می‌کنند. این فرآیند چنان دقیق است که اگر قضیه‌ای از آن سالم بیرون بیاید (بدین معنا که کد نوشته‌شده بدون خطا اجرا یا به اصطلاح کامپایل شود)، آن قضیه به عنوان گزاره‌ای اثبات‌شده و فراتر از هرگونه تردید منطقی در نظر گرفته می‌شود.

کپی لینک

فرضیه ریمان چه می‌گوید و چرا اهمیت دارد؟

فرضیه ریمان که نخستین بار در سال ۱۸۵۹ توسط برنهارد ریمان مطرح شد، به یکی از عمیق‌ترین الگوهای پنهان در توزیع اعداد اول مربوط می‌شود. اعداد اول فقط بر یک و خودشان بخش‌پذیرند؛ مانند ۲، ۳، ۵، ۷ و ۱۱. این اعداد در نگاه اول پراکنده و نامنظم به نظر می‌رسند، اما ریاضی‌دانان می‌دانند توزیع آن‌ها از ساختاری پیچیده و قابل‌مطالعه پیروی می‌کند.

فرضیه ریمان که نخستین بار در سال ۱۸۵۹ توسط برنهارد ریمان مطرح شد، به یکی از عمیق‌ترین الگوهای پنهان در توزیع اعداد اول مربوط می‌شود

ریمان با بررسی تابع زتا، یکی از توابع بنیادی نظریه اعداد، به ارتباطی عمیق میان صفرهای این تابع و چگونگی پراکندگی اعداد اول پی برد. فرضیه او بیان می‌کند که تمام صفرهای غیربدیهی تابع زتا، روی خطی مشخص در صفحه مختلط قرار دارند؛ خطی که بخش حقیقی تمام نقاط آن برابر با یک‌دوم است.

اثبات فرضیه ریمان می‌تواند درک ریاضی‌دانان از توزیع اعداد اول را به شکل چشمگیری گسترش دهد و به حل مجموعه بزرگی از مسائل وابسته به نظریه اعداد کمک کند.

کپی لینک

ریاضی‌دانان مستقل اثبات هوش مصنوعی را بررسی کردند

ادعای آلپوگه در ابتدا با پرسش‌هایی درباره اعتبار و ماهیت اثبات روبه‌رو شد. صرف تولید یک فایل حاوی استدلال‌های ریاضی، به‌ویژه زمانی که بخش بزرگی از آن را هوش مصنوعی نوشته باشد، برای اثبات یک مسئله ۱۶۷ ساله کافی نیست. مهم‌ترین پرسش این بود که آیا کد لین واقعاً همان فرضیه ریمان را اثبات می‌کند یا ممکن است در تعریف قضیه، نمادها یا قواعد ریاضی تغییری ایجاد شده باشد که نتیجه را از مسئله اصلی منحرف کند.

اندرو ساترلند، ریاضی‌دان مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT)، به‌صورت مستقل کد اثبات آلپوگه را در لین اجرا و بررسی کرده است. به گفته او، اثبات با استفاده از هسته بررسی لین و تنها سه اصل استاندارد این سیستم، بدون مشکل کامپایل شده است. ساترلند احتمال وجود ایراد یا دستکاری در این مرحله را بسیار ناچیز می‌داند.

بااین‌حال، کامپایل موفق کد به‌تنهایی تمام پرسش‌ها را پاسخ نمی‌دهد. ریاضی‌دانان باید اطمینان پیدا کنند که صورت قضیه در کد دقیقاً با فرضیه ریمان مطابقت دارد و اثبات از هیچ ترفند، تعریف نادرست یا میان‌بری که معنای مسئله را تغییر دهد، استفاده نکرده است. تأیید رسمی مؤسسه ریاضیات کلی و دریافت جایزه یک میلیون دلاری نیز به انتشار اثبات در یک نشریه معتبر و گذشت دست‌کم دو سال از بررسی آن در جامعه ریاضی وابسته است.

کوین بازارد، ریاضی‌دان کالج امپریال لندن نیز بر ضرورت بررسی اثبات تأکید کرده است. فرایند تکمیلی موسوم به آزمون مقایسه‌ای مستقل (Comparator Run) قرار است کد را از نظر دستکاری احتمالی در تعریف نمادها و همچنین اجرای آن با چند هسته مستقل بررسی کند تا احتمال سوءاستفاده از خطاهای احتمالی در سامانه بررسی اثبات کاهش یابد.

کپی لینک

آیا هوش مصنوعی مسیر ریاضیات را تغییر می‌دهد؟

اگر اثبات فرضیه ریمان تأیید نهایی شود، یکی از مهم‌ترین دستاوردهای علمی هوش مصنوعی رقم خواهد خورد؛ دستاوردی که صرفاً به حل یک مسئله دشوار محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند روش پژوهش در ریاضیات را نیز تغییر دهد.

هکتور پاستن، ریاضی‌دان دانشگاه کاتولیک پاپی شیلی، معتقد است اثبات درست فرضیه ریمان می‌تواند ارتباط میان شاخه‌های مختلف ریاضیات را به شکلی گسترده آشکار کند؛ گویی فرهنگ‌های مختلف ریاضی سرانجام به کمک یک سنگ روزتا به زبان مشترکی دست پیدا کرده‌اند.

کارلو پاگانو، استاد دانشگاه کنکوردیا در کانادا و پژوهشگر مهمان گوگل دیپ‌مایند نیز معتقد است ایده‌های جدید به‌کاررفته در اثبات اخیر، در صورت تأیید، می‌توانند مسیرهای پژوهشی تازه‌ای در نظریه اعداد ایجاد کنند و تأثیر آن‌ها از خود اثبات فراتر برود.

تأیید رسمی مؤسسه ریاضیات کلی به انتشار اثبات در یک نشریه معتبر و گذشت دست‌کم دو سال از بررسی آن در جامعه ریاضی وابسته است

البته اثبات فرضیه ریمان لزوماً به معنای تغییر فوری فناوری‌های روزمره یا کاربرد مستقیم در زندگی مردم نیست. اهمیت اصلی آن در گسترش مرزهای دانش ریاضی و حل مجموعه‌ای از مسائل وابسته به این فرضیه نهفته است.

آلپوگه در بیانیه خود به این موضوع اشاره کرده که حل مسئله ممکن است برای بسیاری از ریاضی‌دانان با احساس پایان یک مسیر طولانی همراه باشد؛ اما او پیشرفت حاصل از همکاری انسان و هوش مصنوعی را نشانه آغاز دوره‌ای تازه در علم می‌داند.

اگر بررسی‌های مستقل نهایی نیز صحت اثبات را تأیید کنند، فرضیه ریمان پس از ۱۶۷ سال از فهرست بزرگ‌ترین مسائل حل‌نشده ریاضیات خارج می‌شود؛ اتفاقی که نه‌تنها جایگاه هوش مصنوعی در پژوهش علمی را تغییر می‌دهد، بلکه می‌تواند نشان دهد ماشین‌ها به مرحله‌ای رسیده‌اند که در حل دشوارترین مسائل نظری، نقشی فراتر از ابزار کمکی ایفا می‌کنند.

مقاله رو دوست داشتی؟
نظرت چیه؟

به محتوای این مطلب چه امتیازی میدی؟

نظر شما برامون مهمه و به بهتر شدن کیفیت مطالب کمک می‌کنه.

۱ - بسیار بد۱۰ - بسیار خوب

نظرات

از دیگر اعضاء خانواده قلم