خشکسالی در جنوب غرب آمریکا؛ بزرگ‌ترین مخزن آب نیومکزیکو تقریباً خشک شده است

سد الفنت بات، بزرگ‌ترین مخزن آب ایالت نیومکزیکوی آمریکا، در تابستان ۲۰۲۶ به یکی از پایین‌ترین سطح‌های تاریخی خود رسید. تصاویر ماهواره‌ای ناسا نشان می‌دهند مخزنی که در دهه‌های گذشته تقریباً پر بود، اکنون تنها ۱٫۴ درصد از ظرفیت خود آب دارد.

ناسا با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای تلاش می‌کند تغییرات منابع آبی منطقه نیومکزیکو را ثبت کند و داده‌های دقیق‌تری در اختیار مدیران آب قرار دهد؛ زیرا کاهش ذخایر آبی، زندگی کشاورزان و جوامعی را که به رودخانه ریو گرانده وابسته‌اند، تحت فشار قرار داده است.

رودخانه ریو گرانده در یکی از خشک‌ترین مناطق جنوب‌غرب آمریکا، نقشی حیاتی دارد. زمانی که جان گلن، فضانورد آمریکایی در سال ۱۹۶۲ در نخستین پرواز مداری خود به دور زمین به این منطقه نگاه کرد، در میان گستره‌ای از بیابان‌ها، دره‌ای سبز و حاصلخیز را دید که به لطف شبکه‌های آبیاری و مخازن ساخته‌شده روی رودخانه شکل گرفته بود.

آب سامانه ریو گرانده، زمین‌های کشاورزی منطقه را برای تولید محصولاتی مانند یونجه، پنبه، پیاز، گردو و فلفل سبز تغذیه می‌کند. اما این چرخه در سال‌های اخیر با کاهش شدید منابع آب روبه‌رو شده است.

سال ۲۰۲۶ وضعیت را دشوارتر کرد. در سرچشمه‌های رودخانه در جنوب کوه‌های راکی، برف‌ها زودتر از هر زمان ثبت‌شده در تاریخ، ذوب شدند. از آنجایی که بخش زیادی از آب ریو گرانده از ذوب برف‌های کوهستانی تأمین می‌شود، این اتفاق باعث شد در ادامه فصل، آب کمتری وارد رودخانه شود.

شرایط یادشده باعث شد سطح آب سد الفنت بات به پایین‌ترین مقدار از سال ۱۹۷۱ برسد. طبق داده‌های ناسا، زمانی که تصویر ماهواره‌ای در ۲۷ ژوئیه ۲۰۲۶ ثبت شد، این مخزن فقط ۱٫۴ درصد ظرفیت خود آب داشت. مقایسه تصاویر ماهواره‌ای، شدت تغییر را به‌خوبی نشان می‌دهد. در ۲ ژوئن ۱۹۹۴، این سد تقریباً پر بود و در فاصله سال‌های ۱۹۸۵ تا ۲۰۰۰ نیز سطح آب آن معمولاً بالا باقی مانده بود.

حتی در خشکسالی شدید سال ۲۰۱۳، شرایط به اندازه سال ۲۰۲۶ بحرانی نبود. در آن سال سطح آب سد در پایین‌ترین نقطه سالانه خود به ۲٫۹ درصد ظرفیت رسید.

کاهش شدید آب در سال ۲۰۲۶ باعث شد بخش‌هایی از ساحل که دهه‌ها زیر آب پنهان بودند، دوباره نمایان شوند. بقایای قدیمی، اشیای رهاشده و رسوبات انباشته‌شده در اطراف دریاچه دیده شدند و مسیرهای ورود قایق در پارک ایالتی الیفنت بات نیز با گل‌ولای پوشیده شد.

با توقف برداشت آب برای کشاورزی پس از ۲۸ ژوئیه، سطح آب مخزن اندکی فرصت پیدا کرد دوباره افزایش پیدا کند. مقام‌های ایالتی اعلام کردند که سد احتمالاً در اواخر ژوئیه به پایین‌ترین سطح سالانه خود رسیده بود.

کاهش ذخایر آبی ریو گرانده تنها مشکل زیست‌محیطی نیست؛ شهرها، کشاورزان و صنایع وابسته به این رودخانه نیز با محدودیت‌های بیشتری روبه‌رو می‌شوند. مدیران منابع آب باید تصمیم بگیرند چه مقدار آب ذخیره و چگونه میان کاربران تقسیم شود و کدام بخش‌ها در اولویت قرار گیرند.

یکی از این پروژه‌ها مدلی ساخته است که با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای درباره رطوبت خاک و تبخیر-تعرق، میزان حرکت آب از زمین به جو را بررسی می‌کند. این اطلاعات می‌تواند در کنار سامانه‌های فعلی مدیریت آب برای پیش‌بینی شرایط و تخصیص بهتر منابع استفاده شود. در پروژه‌ای دیگر، پژوهشگران داده‌های ارتفاع سطح آب از ماهواره‌ها را با اطلاعات پهپادها و تجهیزات زمینی ترکیب کردند تا بررسی کنند برداشت آب زیرزمینی چگونه بر جریان رودخانه ریو گرانده اثر می‌گذارد.