شکارچیان نجاتبخش؛ نقش غیرمنتظره شیرهای کوهی در کاهش تصادفات جادهای
شاید شنیدن غرش شیر کوهی در نزدیکی خانه، برای بسیاری از مردم وحشتآور باشد. اما پژوهشی جدید نشان میدهد این شکارچیان بزرگ، به طور غیرمستقیم، نقش مهمی در ایمنی جادهها ایفا میکنند. پژوهشگران دریافتهاند که حضور شیرهای کوهی، گوزنها را به مناطق دورافتادهتر و دور از جادهها میراند و بدین ترتیب، خطر برخورد وسایل نقلیه با این حیوانات را به شدت کاهش میدهد.
سالانه در ایالات متحده، بیش از ۱٫۵ میلیون تصادف بین وسایل نقلیه و گوزنها رخ میدهد. این تصادفات به مرگ بیش از ۲۰۰ نفر، دهها هزار مصدوم و میلیاردها دلار خسارت مالی منجر میشود. اما به نظر میرسد شیرهای کوهی، به عنوان شکارچی طبیعی، میتوانند تا حد زیادی از این فاجعهها جلوگیری کنند.
شیرهای کوهی با ترساندن گوزنها، آنها را از جادهها دور میکنند و سالانه جان صدها نفر را نجات میدهند
به گزارش ساینتیفیک آمریکن، محققان با نصب ۵۰۳ دوربین تلهای و ۵۹ قلادهی جیپیاس روی شیرهای کوهی در شبهجزیرهی المپیک در ایالت واشنگتن، رفتار این شکارچیان و طعمههایشان را به مدت پنج سال (۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵) به دقت بررسی کردند. آنها همچنین دادههای مربوط به تصادفات جادهای با گوزنهای دمسیاه و گوزنهای واپیتی را در این دوره تحلیل کردند. در این مدت، بیش از ۹۵۰ تصادف در منطقه ثبت شد که مرگ دو انسان و زخمیشدن بیش از ۸۰ نفر را بهدنبال داشت.
در مناطقی که شیرهای کوهی حضور پررنگتری داشتند، تعداد تصادفات گوزنها با وسایل نقلیه ۷۶ درصد کمتر از مناطقی بود که این شکارچیان فعالیت کمتری داشتند. جالب اینکه، کاهش چشمگیر تصادفات، ناشی از کاهش جمعیت گوزنها بر اثر شکارشدن توسط شیرهای کوهی نبود. بلکه عامل اصلی، ترسی بود که این شکارچیان در دل گوزنها ایجاد میکردند. این ترس، الگوی حرکت و رفتار این حیوانات را به طور کامل تغییر داد.
- یافته غافلگیرکننده: خطرناکترین حیوان پارکهای ملی کانادا خرس نیست13 تیر 05مطالعه '2
- تماشا کنید: برای حیوانات صدای شیر ترسناکتر است یا انسان؟17 مهر 02مطالعه '4
مارک البروک، یکی از نویسندگان مطالعه، توضیح میدهد که حضور شیرهای کوهی، گوزنها را به مناطق دوردستتر و با پوشش گیاهی انبوهتر کشاند. این مناطق، پناهگاههای امنتری برای آنها در برابر شکارچیان فراهم میکنند. درنتیجه، گوزنها ۱۵ درصد کمتر در نزدیکی جادهها دیده شدند.
حضور شیرهای کوهی باعث تغییر الگوی فعالیت گوزنها شد. این حیوانات به جای اینکه مثل قبل در شبها رفتوآمد کنند، فعالیت خود را به ساعات روز منتقل کردند. دلیل این تغییر، فرار از ساعات اوج فعالیت شیرهای کوهی است که شکارچیان اصلی آنها در شب هستند. این جابهجایی زمانی، دو اثر داشت: از یک سو، رانندگان در روشنایی روز دید بهتری دارند و میتوانند گوزنها را زودتر تشخیص دهند و از تصادف جلوگیری کنند. از سوی دیگر، خود گوزنها هم در طول روز احساس امنیت بیشتری میکنند، زیر شیرهای کوهی کمتر در این ساعات فعال هستند.
کیلتین گینور، بومشناس حیات وحش از دانشگاه بریتیش کلمبیا که در مطالعه نقشی نداشته، میگوید زندگی در کنار گوشتخواران بزرگ، همیشه با چالشهایی همراه بوده است. این حیوانات اغلب به عنوان تهدیدی برای انسانها شناخته میشوند و درگیریهای مستقیم بین آنها و جوامع محلی، موضوعی رایج است.
اما مطالعه جدید نشان میدهد که شیرهای کوهی، ازطریق مکانیسمهای پیچیدهای در طبیعت، میتوانند اثر معکوس داشته باشند و به طور غیرمستقیم، به کاهش تنشها کمک کنند. درواقع، حضور آنها در اکوسیستم، با تغییر رفتار طعمهها، باعث کاهش حوادث و خسارات میشود و درنهایت، همزیستی را برای انسانها آسانتر میکند.
گوزنها در مناطقی با حضور شیرهای کوهی، ۱۵ درصد کمتر در نزدیکی جادهها دیده میشوند
البروک که مدتها به مطالعه شیرهای کوهی مشغول بوده، امیدوار است یافتهها بتواند نگاه منفی بسیاری از مردم را به این شکارچیان بزرگ تغییر دهد. او میگوید: «امیدوارم وقتی مردم بفهمند که زندگی در کنار این حیوانات چه ارزشهای پنهانی دارد، بتوانند راحتتر با آنها کنار بیایند. شاید باور نکنید، اما آنها جان انسانها را نجات میدهند، از خسارتهای سنگین به جادهها و خودروها جلوگیری میکنند و فقط در منطقهی ما، سالانه میلیونها دلار صرفهجویی اقتصادی ایجاد میکنند.»
پژوهش مورد بحث در شرایطی اهمیت دوچندان پیدا میکند که بحث بر سر بازگشت طبیعی این شکارچیان به مناطقی که روزگاری در آنجا زندگی میکردهاند، داغ است. یافتههای جدید نشان میدهد زندگی در کنار گوشتخواران بزرگ، اگرچه با چالشهایی همراه است، میتواند مزایایی ملموس و غیرمنتظره برای جوامع انسانی داشته باشد.
پژوهش در ژورنال Current Biology منتشر شده است.
