کشف بزرگترین گورستان شناختهشده نهنگها در اعماق اقیانوس هند
دانشمندان در یکی از مهمترین کشفیات دریایی دهه اخیر، مجموعهای عظیم از بقایای نهنگها را در اعماق اقیانوس هند شناسایی کردهاند؛ محوطهای که میتواند بزرگترین و قدیمیترین گورستان نهنگهای شناختهشده در جهان باشد. این منطقه نهتنها صدها فسیل نهنگ با قدمت میلیونها سال را دربر میگیرد، بلکه هنوز میزبان اکوسیستمهای زندهای است که روی بقایای تازه نهنگها شکل گرفتهاند.
به گزارش ساینتیفیک آمریکن، گورستان کشفشده در منطقه شکستگی دایامانتینا در جنوبغربی استرالیا قرار دارد و تا اعماق حداکثر حدود ۷۰۰۰ متر زیر سطح دریا امتداد یافته است. این ساختار زمینشناسی در اثر جداشدن استرالیا از جنوبگان درحدود ۵۰ میلیون سال پیش شکل گرفته و اکنون به یک آرشیو طبیعی کمنظیر از تاریخ اقیانوس تبدیل شده است.
پژوهشگران درطول ۳۲ مأموریت غواصی با استفاده از زیردریاییهای سرنشیندار، بخش وسیعی از کف اقیانوس را به طول حدود ۱۲۰۰ کیلومتر بررسی کردند. در نتیجه این کاوشها، آنها نزدیک به ۴۷۶ تا حدود ۵۰۰ محل شامل بقایای فسیلشده نهنگها را شناسایی کردند. علاوهبراین، پنج مورد سقوط نهنگ (whale fall) فعال نیز مشاهده شد؛ یعنی لاشههایی که هنوز در مراحل تجزیه قرار داشتند و اکوسیستمهای زندهای از جانداران اعماق دریا روی آنها شکل گرفته بود.
بقایا در امتداد حدود ۱۲۰۰ کیلومتر از کف اقیانوس پراکنده شدهاند و بازهای از حدود ۵٫۳ میلیون سال تا ۱۲۰هزار سال پیش را پوشش میدهند
بازه زمانی گورستان بسیار گسترده است؛ از فسیلهایی با قدمت حدود ۵٫۳ میلیون سال (اوایل دوره پلیوسن) تا بقایای نسبتاً جدید که هنوز میزبان حیات دریایی هستند. براساس برآورد پژوهشگران، در برخی بخشهای این منطقه تراکم بقایای نهنگها ممکن است به صدها مورد در هر کیلومتر مربع برسد.
در برخی نقاط، لاشه نهنگها هنوز بهطور کامل تجزیه نشده و به زیستگاههایی فعال تبدیل شدهاند. در این زیستگاهها ابتدا لاشهخوارانی مانند کرمهای استخوانخوار و سختپوستان از بافتهای باقیمانده تغذیه میکنند. سپس میکروارگانیسمها وارد مرحله بعدی تجزیه میشوند. در کنار اینها، گونههایی مانند خرچنگهای کوچک، ستارههای دریایی، عروسهای دریایی و صدفهای شیمیوسنتتیک نیز مشاهده شدهاند.
پژوهشگران احتمال میدهند بخشی از این گونهها برای علم ناشناخته باشند و هنوز توصیف نشدهاند.
- کشف صخره مرجانی عظیم به وسعت شهر واتیکان در اعماق اقیانوس اطلس3 روز قبلمطالعه '4
- کشف هزار گونه دریایی در یک سال؛ اعماق اقیانوس هنوز ناشناخته است13 روز قبلمطالعه '4
دانشمندان چند توضیح احتمالی برای این تمرکز غیرعادی از لاشه نهنگها ارائه میکنند. این منطقه ممکن است بخشی از مسیر مهاجرتی نهنگها باشد. همچنین برخی نهنگهای دنداندار در هنگام شیرجههای بسیار عمیق ممکن است دچار مرگ طبیعی یا فیزیولوژیک شوند. همچنین شکل V مانند بستر دریا میتواند لاشهها را به یک ناحیه خاص هدایت کند و نرخ بسیار پایین رسوبگذاری نیز باعث شده استخوانها برای هزاران تا میلیونها سال در معرض باقی بمانند
در واقع، منطقهی مورد بررسی مانند تلهای طبیعی عمل کرده که بقایای زیستی را در خود جمع کرده است. یکی از نکات کلیدی این کشف، وضعیت استثنایی حفظ فسیلهاست. بسیاری از استخوانها بهویژه بخشهای جمجمه نهنگهای دنداندار، به دلیل تراکم بالای مواد معدنی، مقاومت زیادی در برابر تخریب داشتهاند. علاوهبراین، در طول زمان لایههایی از مواد معدنی روی استخوانها تشکیل شده که نقش پوشش محافظ را داشته و از آنها در برابر تجزیه کامل حفاظت کرده است.
به همین دلیل، برخی از بقایا عملاً مانند «کپسولهای طبیعی زمان» هستند که اطلاعاتی از چند میلیون سال تاریخ اقیانوس را حفظ کردهاند.
دانشمندان این کشف را آرشیوی بیسابقه از تاریخ زیستی اقیانوسها توصیف کردهاند. در میان یافتهها، حتی گونههای منقرضشده و همچنین گونههای زنده امروزی نهنگهای دنداندار شناسایی شدهاند که در کنار هم تصویری از تکامل طولانیمدت این گروه ارائه میدهند.
کارشناسان معتقدند این کشف نشان میدهد اعماق اقیانوسها هنوز تا چه اندازه ناشناخته هستند. وجود اکوسیستمهای فعال در عمق بیش از ۶ تا ۷ کیلومتری، در کنار فسیلهایی با قدمت میلیونها سال، نشان میدهد که این محیطها نهتنها سرد و خاموش نیستند، بلکه یکی از مهمترین آزمایشگاههای طبیعی برای مطالعه تکامل، چرخه کربن و تنوع زیستی به شمار میروند.
پژوهشگران همچنین احتمال میدهند ساختارهای مشابهی در نقاط دیگری از اقیانوسهای جهان ازجمله اطراف آفریقای جنوبی و نزدیکی جنوبگان نیز وجود داشته باشد.