کشف صخره مرجانی عظیم به وسعت شهر واتیکان در اعماق اقیانوس اطلس

دانشمندان در اعماق تاریک اقیانوس اطلس جنوبی، در نزدیکی سواحل آرژانتین، یکی از بزرگ‌ترین صخره‌های مرجانی آب سرد شناخته‌شده جهان را کشف کرده‌اند؛ زیستگاهی پنهان که تقریباً به اندازه شهر واتیکان وسعت دارد و میزبان مجموعه‌ای چشمگیر از گونه‌های دریایی است.

به گزارش ساینس آلرت، کشف در جریان مأموریتی پژوهشی با کشتی تحقیقاتی متعلق به مؤسسه اقیانوس‌شناسی اشمیت انجام شد. پژوهشگران هنگام جست‌وجوی نشتگاه‌های سرد در بستر دریا با استفاده از زیردریایی رباتیک «سو باستین»، به‌طور غیرمنتظره با صخره‌ای عظیم از مرجان آب سرد باتلیا کاندیدا (Bathelia candida) روبه‌رو شدند.

صخره مرجانی حدود ۰٫۴ کیلومتر مربع مساحت دارد و بزرگ‌ترین زیستگاه شناخته‌شده این گونه محسوب می‌شود. ساختارهای مرجانی گسترده آن در تاریکی مطلق اعماق اقیانوس، پناهگاهی برای طیف وسیعی از موجودات دریایی فراهم کرده‌اند؛ از خرچنگ‌ها و اختاپوس‌ها گرفته تا ماهی‌ها، ستاره‌های دریایی و عروس‌های دریایی.

بخش عمده کف اقیانوس‌های زمین هنوز ناشناخته باقی مانده است. نور خورشید تنها تا عمق محدودی نفوذ می‌کند و در زیر آن، تاریکی، سرما و فشار بسیار زیاد حاکم است. با‌این‌حال، پیشرفت فناوری‌های اکتشاف اعماق دریا در دهه‌های اخیر نشان داده است این محیط‌های به ظاهر نامساعد می‌توانند میزبان اکوسیستم‌های غنی و پیچیده باشند.

برخلاف بیشتر زیست‌بوم‌های سطح زمین که به فتوسنتز وابسته‌اند، بسیاری از اکوسیستم‌های اعماق دریا بر پایه فرایندی به نام «شیمیوسنتز» شکل می‌گیرند؛ پدیده‌ای که در آن موجودات از انرژی حاصل از واکنش‌های شیمیایی برای بقا استفاده می‌کنند. چاه‌های گرمابی و نشتگاه‌های سرد (منطقه نشت طبیعی متان از کف دریا) از مهم‌ترین مراکز شکل‌گیری چنین اکوسیستم‌هایی هستند.

پژوهشگران در نزدیکی صخره مرجانی همچنین نشتگاه سرد و فعالی را شناسایی کردند که اکوسیستم ویژه خود را داشت. در این منطقه تجمع بزرگی از صدف‌های شیمی‌ساختی مشاهده شد. بااین‌حال، دانشمندان هنوز به‌خوبی نمی‌دانند چه ارتباطی میان نشتگاه‌های سرد و صخره‌های مرجانی اعماق دریا وجود دارد.

مرجان‌های آب‌های کم‌عمق معمولاً با جلبک‌های فتوسنتزکننده همزیستی دارند و بخشی از انرژی خود را از آن‌ها به دست می‌آورند. اما مرجان‌های اعماق دریا در تاریکی کامل زندگی می‌کنند و برای تغذیه به «برف دریایی» وابسته‌اند؛ ذرات آلی ریزی که از لایه‌های بالایی اقیانوس به آرامی به سمت کف دریا فرو می‌ریزند.

بررسی‌های انجام‌شده نشان داد بسیاری از ساکنان این صخره مرجانی نیز از همین منبع غذایی استفاده می‌کنند. برای مثال، ستاره‌های دریایی سبدی‌شکل با بازوهای منشعب خود در حال جمع‌آوری برف دریایی مشاهده شدند. خرچنگ‌ها، ماهی‌ها و اختاپوس‌ها نیز از منابع غذایی موجود در این زیستگاه بهره می‌بردند. پژوهشگران احتمال می‌دهند قرارگرفتن این صخره در زیر یکی از مناطق مهم ماهی‌گیری آرژانتین به فراوانی مواد غذایی در اعماق کمک کرده باشد.

مأموریت تنها به کشف صخره مرجانی محدود نشد. پژوهشگران در طول بررسی حدود ۹۰۰ کیلومتر از بستر اقیانوس، بقایای یک نهنگ را نیز در عمق ۳۸۹۰ متری شناسایی کردند. چنین لاشه‌هایی که در علوم دریایی «سقوط نهنگ» نامیده می‌شوند، می‌توانند برای سال‌ها یا حتی دهه‌ها منبع غذایی و زیستگاه انواع موجودات اعماق دریا باشند. این نخستین سقوط نهنگ در آب‌های عمیق آرژانتین است که تاکنون ثبت شده است.

علاوه‌براین، دوربین‌های زیردریایی موفق شدند از عروس دریایی غول‌پیکر و بسیار نادر گونه‌ی استیجیومدوسا گیگانته‌آ (Stygiomedusa gigantea) نیز تصویربرداری کنند. این گونه که از بزرگ‌ترین عروس‌های دریایی جهان به شمار می‌رود، می‌تواند بیش از ۱۰ متر طول داشته باشد. بااین‌حال، به دلیل زندگی در اعماق زیاد، به‌ندرت مشاهده می‌شود و تاکنون کمتر از ۱۲۰ بار ثبت شده است.

یکی از هیجان‌انگیزترین نتایج مأموریت، جمع‌آوری نمونه‌هایی از ۲۸ گونه بود که پژوهشگران احتمال می‌دهند برای علم ناشناخته باشند. این نمونه‌ها از بسترهای مرجانی مختلف منطقه به دست آمده‌اند و بررسی آن‌ها همچنان ادامه دارد.

دانشمندان می‌گویند این کشف نشان می‌دهد که بخش بزرگی از تنوع زیستی اقیانوس‌های جهان هنوز ناشناخته است و اعماق اقیانوس اطلس جنوبی احتمالاً رازها و گونه‌های جدید بسیاری را در خود پنهان کرده است.