چگونه سرعت بوت سیستم ویندوزی خود را افزایش دهیم

اگر احساس می‌کنید کامپیوتر شما دیرتر از قبل بالا می‌آید و برای شروع کار باید چند دقیقه منتظر بمانید، خبر خوب این است که در اکثر مواقع افزایش سرعت بوت ویندوز نیازی به خرید سخت‌افزار جدید ندارد. در این مقاله روش‌های عملی و امتحان‌شده‌ای را بررسی کرده‌ایم که با کمک آن‌ها زمان راه‌اندازی ویندوز ۱۰ و ویندوز ۱۱ را به‌طور محسوسی کاهش می‌یابد.

اگر تا‌به‌حال روش‌های رایج مثل اسکن کامل سیستم برای پیدا کردن بدافزار، به‌روزرسانی ویندوز و درایورها یا انتقال ویندوز روی SSD را امتحان کرده‌اید و همچنان سرعت بوت کامپیوترتان کم بود، این مقاله دقیقا برای شما است. در ادامه به راهکارهایی می‌پردازیم که می‌توانند تفاوت واقعی در زمان بوت سیستم شما ایجاد کنند.

بوت دو مرحله دارد. ابتدا فرم‌ورِ مادربرد (UEFI/BIOS) سخت‌افزار را بررسی و سپس ویندوز بخش هسته، درایورها، سرویس‌ها و برنامه‌های استارت‌آپ را بارگذاری می‌کند. قبل از هر تغییری، مرحله‌ی کند را پیدا کنید:

• کلیدهای Ctrl+Shift+Esc را بزنید و به تب Startup apps بروید. در ویندوز ۱۰ نام آن Startup است.
• در بالا سمت راست، عدد Last BIOS time را ببینید. این عدد مدت زمانی رای نشان می‌دهد که فرم‌ور پیش از تحویل سیستم به ویندوز صرف کرده است.

اگر عدد Last BIOS time بزرگ است و مثلا بیش از ۱۰ تا ۱۵ ثانیه را نشان می‌دهد، یعنی مشکلی وجود دارد که با اقدامات زیر به‌احتمال زیاد رفع خواهد شد.

مادربرد کامپیوتر پیش از شروع ویندوز، رم را تست، دستگاه‌های متصل را شناسایی و درگاه‌های ذخیره‌سازی را بررسی می‌کند. روی این مرحله روی بعضی سیستم‌ها ده‌ها ثانیه طول می‌کشد و سرعت SSD هم آن را جبران نمی‌کند. Fast Boot به مادربرد می‌گوید بخشی از این بررسی‌ها را رد کند و مستقیم سراغ درایو بوت برود. این ویژگی با Fast Startup ویندوز فرق دارد و در سطح سخت‌افزار کار می‌کند. بسته به نوع مادربرد، احتمال دارد بوت از دیسک نوری، شبکه و USB هم در این حالت محدود شود.

• هنگام روشن شدن کامپیوتر بسته به نوع مادربرد کلید Delete ،F2 ،F10 یا Esc را بزنید. اگر سیستم آن‌قدر سریع بوت می‌شود که فرصت فشردن کلیدها را از دست می‌دهید، در محیط ویندوز به مسیر Settings > System > Recovery بروید و کنار Advanced startup روی Restart now بزنید. سپس Troubleshoot > Advanced options > UEFI Firmware Settings را انتخاب کنید.
• در تب Boot گزینه‌ی Fast Boot را از Disabled یا Thorough به Enabled یا Minimal تغییر دهید. نام این گزینه در هر برند کمی فرق دارد، مثلا Ultra Fast Boot یا Quick Boot.
• ترتیب بوت را طوری تنظیم کنید که درایو حاوی ویندوز اول باشد. اگر از بوت شبکه (Network/PXE) استفاده نمی‌کنید این گزینه را هم روی غیرفعال قرار دهید.
• در ویندوز با Win+R و تایپ عبارت msinfo32 مقدار BIOS Mode را ببینید. اگر UEFI بود و گزینه‌ی CSM یا Legacy Support در تنظیمات روی حالت فعال قرار داشت، غیرفعال کردنش می‌تواند زمان بوت را کمتر کند. اگر BIOS Mode برابر Legacy بود، این کار را نکنید، زیرا سیستم دیگر بوت نمی‌شود.
• تغییرات را ذخیره (معمولا با کلید F10) و سیستم را ری‌استارت کنید.

فعال کردن Fast Boot می‌تواند احتمال شناسایی‌نشدن کیبورد USB در ابتدای بوت را افزایش می‌دهد و درنتیجه کلید ورود به BIOS کار نخواهد کرد. در این حالت از روش Advanced startup بالا استفاده کنید. برای بوت از فلش USB مثلا هنگام نصب ویندوز باید آن را موقتاً غیرفعال کنید.

بسیاری از برنامه‌ها بدون اطلاع کاربر همراه با شروع ویندوز اجرا می‌شوند و بخش زیادی از زمان بوت را می‌بلعند. برای یافتن دقیق دلایل افزایش زمان بوت ویندوز، فقط به‌دنبال اسم نرم‌افزارها نباشید زیرا ویندوز میزان تأثیر واقعی هر برنامه را هم به شما نشان می‌دهد:

کلیدهای Ctrl + Shift + Esc را بزنید تا Task Manager باز شود.

• به تب Startup apps بروید.
• به ستون Startup impact دقت کنید؛ برنامه‌هایی با برچسب High بیشترین میزان سی‌پی‌یو یا فضای ذخیره‌سازی را در لحظه‌ی بوت مصرف می‌کنند.
• روی برنامه‌ای که نیازی به اجرای خودکار ندارد راست‌کلیک راست کنید و Disable را بزنید.
• برنامه‌هایی مثل آنتی‌ویروس یا نرم‌افزارهای امنیتی را غیرفعال نکنید.

تنظیم ویندوز برای بهترین عملکرد می‌تواند به کاهش زمان بوت ویندوز نیز کمک کند. برای بررسی این مورد، مراحل زیر را دنبال کنید:

• از تنظیمات وارد System شوید.
• در پنل سمت چپ About را انتخاب کنید.
• در انتهای صفحه در قسمت Related Settings روی Advanced system settings کلیک کنید.
• در تب Advanced به بخش Performance بروید و روی ...Settings کلیک کنید.
• گزینه Adjust for Best Performance را علامت بزنید و برای تأیید روی OK کلیک کنید.

اگرچه توسعه‌دهندگان از داشتن ترمینال کامل لینوکس در ویندوز استقبال می‌کنند، اما این ویژگی می‌تواند مسئول برخی از مشکلات بوت ویندوز باشد.

ویژگی WSL به‌طور پیش‌فرض درحالت غیرفعال قرار دارد و برای بررسی آن باید مراحل زیر را دنبال کنید:

• به نوار جستجوی استارت بروید و Turn Windows features on or off را تایپ کنید.

• در پنجره‌ی کوچک Windows Features اسکرول کنید تا به Windows Subsystem for Linuxبرسید. اگر این گزینه فعال بود، با برداشتن تیک آن را غیرفعال کنید.

علاوه‌بر نرم‌افزارها، برخی سرویس‌ها هم‌زمان با بالا آمدن ویندوز آغاز به کار می‌کنند. اگر با سرویس‌های مختلف ویندوز آشنایی ندارید، به تنظیمات مربوط به این بخش دست نزنید. اما اگر سرویس‌های غیر ضروری و تشنه‌ی منابع سیستمی را از سرویس‌های حیاتی تشخیص می‌دهید، مراحل زیر را دنبال کنید:

• روی لوگوی ویندوز راست کلیک وComputer Management را انتخاب کنید.
• روی Services and Applications و سپس Services کلیک کنید.
• اکنون نوع آغاز به کار سرویس‌های مورد نظرتان را روی (Automatic (Delayed Start تنظیم کنید.

وقفه‌ی بوت مدت زمانی است که در منوی بوت برای انتخاب سیستم عامل فرصت دارید. حتی اگر فقط یک سیستم‌عامل دارید و منوی مذکور برایتان نمایش داده نمی‌شود، تغییر دادن این گزینه می‌تواند نتایج جالبی داشته باشد.

زمان وقفه‌ی بوت به‌صورت پیش‌فرض ۳۰ ثانیه است. با تغییر این زمان به ۱۰ ثانیه احتمالا متوجه تأثیر ۳ ثانیه‌ای آن بر مدت زمان بوت شدن سیستم‌عامل شوید.

• از تنظیمات وارد System شوید.
• در پنل سمت چپ About را انتخاب کنید.
• در انتهای صفحه در قسمت Related Settings روی Advanced system settings کلیک کنید.
• در تب Advanced به بخش Startup and Recoveryبروید و روی ...Settings کلیک کنید.
• عدد کنار Time to display list of operating systems را از ۳۰ ثانیه به مقادیر کمتر کاهش دهید و نتیجه را بررسی کنید.

• برای دسترسی به مدیریت دستگاه در ویندوز عبارت device manager را در نوار جستجوی ویندوز جستجو کنید.
• پس از پیدا کردن درایور سخت‌افزار قدیمی یا تعویض‌شده که دیگر کاربردی ندارند، با راست‌کلیک روی آن و انتخاب گزینه‌ی Disable درایور موردنظر را غیر فعال کنید.

نکته‌ی مهم اینکه درایورهای در حال استفاده را غیرفعال نکنید.

شما برای افزایش سرعت بالا آمدن ویندوز چه راهکاری دارید؟ تجربیات خود را با زومیت و سایر کاربران به اشتراک بگذارید.