پژوهشی جدید نشان میدهد که تماشای درگیری دیگران میتواند مغز را برای مقابله با تهدیدهای احتمالی آماده کند.
چرا تماشای صحنههای خشونتآمیز، از فیلمهای اکشن مانند فیلم جان ویک گرفته تا مسابقات رزمی، برای بسیاری از انسانها جذاب است؟ دانشمندان مدتهاست دربارهی تأثیر مشاهدهی خشونت بر رفتار انسان بحث میکنند؛ اما پژوهشی جدید احتمال جالبی را مطرح کرده است: شاید تماشای درگیری، راهی برای یادگیری مهارتهای دفاعی و افزایش شانس بقا باشد.
بهگزارش ارزتکنیکا، پژوهشگران دانشگاه پرینستون در مطالعهای تازه دریافتند موشهایی که مبارزهی دیگران را تماشا میکنند، هنگام مواجهه با حریفان قویتر عملکرد بهتری دارند. نتایج نشان میدهد که مشاهدهی خشونت میتواند تغییراتی در مغز ایجاد کند که تا حدی مشابه تجربهی مستقیم مبارزه است.
پژوهشگران موشهای نر را به سه گروه تقسیم کردند: مبارزان، تماشاگران و تازهکارها. طی هشت روز، موشهای گروه اول در مبارزههای واقعی شرکت کردند، گروه دوم از پشت مانعی شفاف شاهد درگیریها بودند و گروه سوم در محیطی جداگانه با موشهای عروسکی بازی میکردند.
موشهایی که مبارزهی دیگران را تماشا میکنند، بدون تجربهی مستقیم درگیری، مهارتهایی برای مقابله با حریفان قویتر یاد میگیرند
در روز نهم، تمام موشها در سه راند چهار دقیقهای مقابل حریفانی بزرگتر، باتجربهتر و پرخاشگرتر قرار گرفتند. پژوهشگران با فیلمبرداری از مبارزهها، رفتار حیوانات را بررسی کردند و همزمان فعالیت ۱۲ ناحیهی مرتبط مغز را با کمک فناوریهای تصویربرداری عصبی زیر نظر گرفتند.
نتایج غیرمنتظره بود. موشهایی که فقط مبارزهها را تماشا کرده بودند، در مقایسه با موشهای تازهکار سریعتر حمله میکردند و کمتر پشت خود را به حریف نشان میدادند. آنها حتی از حرکاتی مشابه موشهای مبارز استفاده میکردند.
البته تماشاگران بهاندازهی موشهایی که تجربهی واقعی مبارزه داشتند، مهارت پیدا نکردند؛ اما مشاهدهی درگیری بهتنهایی برای بهبود عملکردشان کافی بود.
بررسی فعالیت مغزی نشان داد که الگوی فعالیت عصبی موشهای تماشاگر پس از مشاهدهی مبارزهها، به الگوی مغزی موشهای مبارز شباهت بیشتری پیدا کرده است. پژوهشگران دریافتند که این تغییرات در شبکههای عصبی مرتبط با کنترل پرخاشگری رخ میدهد. بهعبارت دیگر، مغز موشها حتی بدون شرکت در مبارزه، خود را برای درگیریهای احتمالی آینده آماده میکند.
خورخه ایراودرا گارسیا، از پژوهشگران دانشگاه پرینستون، توضیح میدهد که هنگام مشاهدهی مبارزه، مغز صرفاً رفتارهای تهاجمی را شبیهسازی نمیکند؛ بلکه همزمان میکوشد تشخیص دهد کدام حیوان خطرناک است، چه کسی در مبارزه نقش دارد و چه تهدیدهایی ممکن است وجود داشته باشد.
بهگفتهی او، مشاهدهی پرخاشگری اثری در مدارهای عصبی برجای میگذارد که رفتار حیوان را در درگیری بعدی تغییر میدهد؛ اثری که به تغییرات ناشی از تجربهی واقعی مبارزه شباهت دارد.
آنگرت فالکنر، دیگر پژوهشگر مطالعه، میگوید تماشای رفتارهای عادی موشهای دیگر چنین تغییراتی ایجاد نمیکند. ظاهراً مشاهدهی حمله ویژگی خاصی دارد که توجه حیوان را جلب میکند و سازوکارهای یادگیری مغز را فعال میسازد.
پژوهشگران معتقدند یافتهها ممکن است سرنخی برای درک جذابیت تماشای خشونت در انسان فراهم کنند. بسیاری از مدارهای عصبی مرتبط با رفتارهای دفاعی و پرخاشگری در طول تکامل میان پستانداران حفظ شدهاند.
دانشمندان احتمال میدهند علاقهی انسان به تماشای خشونت با سازوکارهای تکاملی بقا ارتباط داشته باشد
فالکنر توضیح میدهد که اگرچه خشونت در جوامع انسانی معمولاً رفتاری نامطلوب محسوب میشود، برای حیوانی که در محیطی پرخطر زندگی میکند، آمادگی برای مقابله با حمله میتواند مزیتی حیاتی باشد.
بااینحال، هنوز مشخص نیست که مشاهدهی خشونت در فیلمها، بازیهای ویدیویی یا مسابقات ورزشی نیز تغییرات مشابهی در مغز انسان ایجاد میکند یا خیر. آزمایش روی موشهایی انجام شده است که شاهد درگیری واقعی بودند و نتایج را نمیتوان مستقیماً به انسان تعمیم داد.
پژوهشگران قصد دارند در مطالعات آینده بررسی کنند که آیا میتوان تغییرات مغزی ناشی از مشاهدهی مبارزه را از طریق تحریک مصنوعی مدارهای عصبی نیز ایجاد کرد.
پژوهش در ژورنال Nature منتشر شده است.