برای خیلیها، نگهداری گربه در خانه هنوز با این تصور همراه است که گربه حیوانی مستقل و خیابانگرد است و محدودکردن او به فضای خانه میتواند آزادی و کیفیت زندگیاش را کاهش دهد. این نگاه، بهویژه دربارهی گربههایی که از ابتدا در خیابان زندگی کردهاند، باعث شده برخی تصور کنند «جای گربه در خیابان است» و خانه محیط مناسبی برای او نیست.
اما آیا گربهای که به زندگی در فضای باز عادت کرده است، واقعاً نمیتواند به زندگی داخل خانه خو بگیرد؟ پژوهش جدیدی از استرالیا و نیوزیلند نشان میدهد پاسخ این پرسش احتمالاً آنقدرها هم که تصور میکنید ساده نیست.
خلاصهی مقاله:
- بحث دربارهی نگهداری گربه در خانه، گذشته از ترجیح انسانها، عواملی مانند تأثیر گربههای آزادگرد بر حیاتوحش، ایمنی گربه، رفاه حیوان و خطرهای زندگی در فضای باز را شامل میشود.
- پژوهشگران در مطالعهای تازه تجربهی ۸۷ صاحب گربه در استرالیا و نیوزیلند را بررسی کردند. بیش از ۴۰ درصد سرپرستان گفتند گربه ظرف چند روز با زندگی داخل خانه سازگار شده است.
- ایمنی، مهمترین انگیزهی صاحبان برای انتقال گربهها به خانه بود. نگرانی دربارهی حیاتوحش و مشکلات سلامتی گربه نیز از دلایل مهم دیگر بود.
- بیشتر سرپرستان تغییر چشمگیری در رفتار گربهها ندیدند؛ بااینحال، برخی از گربهها پس از انتقال به خانه بیشتر بازی میکردند، توجه بیشتری میخواستند و صدای بیشتری داشتند.
- برخی صاحبان با مشکلاتی مانند جلوگیری از فرار گربه، فراهمکردن سرگرمی و فضای مناسب و احساس گناه بابت محدودکردن آزادی حیوان روبهرو شدند. هزینههای نگهداری در خانه نیز برای بعضیها بالا بود.
- با وجود چالشهای اولیه، نزدیک به ۶۹ درصد شرکتکنندگان گفتند انتقال گربه به خانه آسانتر از انتظارشان بوده است. حدود ۷۶ درصد نیز گربه خود را پس از تغییر شاد ارزیابی کردند.
گربهها واقعاً از خانهنشینی ناراضی هستند؟
بحث دربارهی گربههای بیرونرو و گربههای خانگی مدتهاست داغ و پرچالش مانده است. از مهمترین نگرانیها میتوان به اثر گربهها بر حیاتوحش بومی، خطر مرگ بر اثر شکارچیان یا خودروها و حتی گسترش بیماری اشاره کرد. بسیاری از صاحبان گربههای خانگی هم نگراناند که محدودکردن دسترسی حیوانشان به فضای بیرون از خانه، باعث استرس و نارضایتی او شود؛ اما انتقال گربههای آزاد به زندگی کاملاً داخل خانه، در بیشتر موارد بسیار آسان است.
بااینحال، در پژوهش تازه صاحبان حیوانات خانگی در استرالیا و نیوزیلند تلاش کردند گربههای خود را به زندگی امن داخل خانه منتقل کنند. بهگزارش آیافالساینس، دکتر جولیا هنینگ، نویسندهی اصلی پژوهش از کالج علوم دامی و دامپزشکی دانشگاه آدلاید، در بیانیهای گفت: «بسیاری از مردم نگراناند که نگهداری گربه در خانه برای حیوان استرسزا باشد، اما یافتههای ما نشان میدهد که این جابهجایی اغلب آسانتر از انتظار پیش میرود.»
پژوهشگران در استرالیا و نیوزیلند تجربهی ۸۷ صاحب گربه را بررسی کردند که حیوانشان را از فضای باز به زندگی داخل خانه منتقل کرده بودند. بیش از ۴۰ درصد صاحبان گفتند گربهشان ظرف چند روز با شرایط جدید سازگار شده است، حدود یکچهارم از سازگاری درطول چند هفته خبر دادند و حدود ۱۳ درصد گفتند گربهشان تا زمان انجام نظرسنجی هنوز با زندگی داخل خانه سازگار نشده بود.
هنینگ میگوید: «صاحبان گربهها در طول فرایند، بهویژه در چند هفتهی نخست، با چالشهایی روبهرو شدند، اما بیشترشان دریافتند که دشواریها موقتی بوده و مزایای بلندمدت بسیار بیشتر از سختیها بوده است.»
چرا شرکتکنندگان پژوهش تصمیم گرفتند حیوانشان را خانهنشین کنند؟
پژوهشهای مختلفی کوشیدهاند اثر گربههای آزاد بر حیاتوحش بومی را اندازهگیری کنند. برای نمونه، مطالعهای در آمریکا نشان داد گربهها هر سال مسئول کشتن میلیاردها پرنده و پستاندار هستند. در استرالیا هم حدود ۲۰۰ گونهی جانوری بهطور مستقیم در معرض انقراض قرار دارند که علت اصلی آن گربههای وحشی است و در اروپا نیز پژوهشی دیگر نشان داد که فقط در لهستان، گربهها ممکن است سالانه تا ۵۰۰ میلیون مهرهدار را بکشند.
فشار فقط متوجه حیاتوحش محلی نیست. مطالعهای در سال ۲۰۲۲ در واشینگتن دیسی نشان داد رهاسازی گربهها در مناطقی که راکونها فراوان بودند، بهدلیل خطر ابتلا به هاری، بهطور چشمگیری سلامت گربهها را به خطر میاندازد. گربهها همچنین احتمال داشت با روباههای قرمز و اپوسومهای ویرجینیا نیز تماس پیدا کنند و هر دو گونه نیز میتوانستند برای همراه پشمالوی خود خطر جدی ایجاد کنند.
گذشته از فشار بر حیاتوحش بومی، ایمنی گربه دلیل مهمی برای محدودکردن دسترسی حیوان به فضای بیرون بود
در مطالعهی استرالیا، ایمنی گربه مهمترین دلیل صاحبان برای محدودکردن دسترسی حیوان به فضای بیرون بود و ۷۷ درصد شرکتکنندگان نیز به نگرانیهای ایمنی اشاره کردند. حفاظت از حیاتوحش بومی و نقلمکان به خانهای جدید، هر دو با ۳۴٫۵ درصد، در رتبه بعدی انگیزههای اصلی قرار داشتند. مشکلات سلامتی گربه نیز برای ۲۵٫۳ درصد صاحبان از دلایل این تصمیم بود.
بیشتر گربهها سریعتر از انتظار به خانه عادت کردند
بیشتر صاحبان، تغییر محسوسی در رفتار گربه پس از انتقال به خانه مشاهده نکردند. بااینحال، برخی از آنها افزایش رفتارهای اجتماعی را گزارش کردند. جلب توجه بیشتر، افزایش صداکردن و افزایش بازی از جمله تغییرات رایج بودند. بهعبارت دیگر، زندگی داخل خانه لزوماً به معنای گوشهگیرشدن گربه نبود و برخی گربهها حتی تعامل بالایی با صاحب خود نشان دادند.
البته انتقال همیشه بدون دردسر نبود. صاحبان از مشکلاتی مانند مدیریت درها و پنجرهها برای جلوگیری از فرار گربه، نگهداری از ظرفهای خاک، تأمین سرگرمی و امکانات مناسب برای حیوان و همچنین احساس گناه بابت محدودکردن آزادی گربه صحبت کردند. برخی نیز نگران بودند که نتوانند نیازهای رفتاری حیوان را در محیط خانه بهخوبی برآورده کنند.
از نظر اقتصادی نیز نگهداری گربه در خانه برای بسیاری از صاحبان هزینه بیشتری داشت. هزینهی خاک، وسایل سرگرمی و غنیسازی محیط و مبلمان مخصوص گربه در بسیاری از موارد افزایش یافت؛ بااینحال، هزینههای دامپزشکی برای بخشی از صاحبان کاهش پیدا کرد.
نکته جالب این بود که تنها ۱۳٫۸ درصد صاحبان پیش از انتقال گربه به خانه برای تغییر آماده شده بودند. ۴۶ درصد هیچ آمادگی قبلی نداشتند و برای ۳۵٫۶ درصد، انتقال به خانه تصمیمی کاملاً برنامهریزینشده بود که در پی یک مشکل پزشکی، نگرانی ایمنی یا شرایط اضطراری دیگر رخ داده بود. بسیاری از صاحبان نیز پس از انتقال، تغییراتی در محیط خانه ایجاد کردند؛ ازجمله نصب جای خراشیدن، افزودن ظرفهای خاک و فراهمکردن فضاهای عمودی مخصوص برای بازی گربه.
- راز تاریخی میومیو؛ گربهها چگونه صدای خود را برای جلب توجه ما تغییر دادند؟02 مرداد 03مطالعه '4
- نگهداری از گربه تاثیر شگفتانگیزی بر مغز شما دارد24 شهریور 04مطالعه '3
- باور غلط دردسرساز؛ چرا نباید به گربهها شیر بدهید؟08 خرداد 04مطالعه '5
- گربههای ملوس خیابان، قاتلانی بیرحم هستند27 آذر 02مطالعه '2
سن گربه نیز با سرعت سازگاری ارتباط داشت. گربههایی که پیش از دو سالگی به زندگی داخل خانه منتقل شده بودند، بیشتر از گربههای مسنتر ظرف چند روز سازگار شدند. در مقابل، ۱۱ گربه، معادل ۱۲٫۶ درصد نمونه، در زمان انجام نظرسنجی هنوز با زندگی داخل خانه سازگار نشده بودند. برخی صاحبان این گربهها رفتارهایی مانند پرخاشگری، سروصدای بیشازحد و خراشیدن وسایل خانه را گزارش کردند و در یک مورد، ریزش موی ناشی از استرس به مداخلهی دامپزشکی نیاز داشت.
با وجود چالشها، ۶۸٫۹ درصد صاحبان کاملاً موافق بودند که انتقال گربه به زندگی داخل خانه آسانتر از چیزی بوده که تصور میکردند. همچنین ۷۵٫۸ درصد گربهها از دید صاحبانشان راضی یا بسیار شاد بودند و ۷۵٫۹ درصد شرکتکنندگان گفتند در صورت داشتن گربهای دیگر، ترجیح میدهند آن را نیز در خانه نگه دارند.
خانهنشینکردن گربههای آزاد الزاماً به معنای کاهش رفاه یا نارضایتی آنها نیست
در پایان، یافتههای علمی نشان میدهد خانهنشینکردن گربههای آزاد الزاماً به معنای کاهش رفاه یا نارضایتی آنها نیست. بیشتر گربههای بررسیشده توانستند در مدت کوتاهی با زندگی داخل خانه سازگار شوند و بسیاری از صاحبان نیز این تغییر را آسانتر از انتظار خود ارزیابی کردند. البته موفقیت فرایند به فراهمکردن محیطی مناسب، فرصت بازی و فعالیت و پاسخدادن به نیازهای رفتاری گربه بستگی دارد.
بنابراین، پاسخ به این پرسش که «جای گربه در خانه است یا خیابان؟» احتمالاً بیش از آنکه به انتخاب مطلق وابسته باشد، به این بستگی دارد که محیط زندگی گربه تا چه اندازه بتواند امنیت و نیازهای طبیعی او را تأمین کند.
مطالعه در مجلهی Applied Animal Behaviour Science منتشر شده است.
