استرالیا رکورددار بدترین آمار انقراض پستانداران در جهان است. در ۲۳۸ سال گذشته، بیش از ۴۰ گونهی پستاندار از این قاره برای همیشه ناپدید شدهاند. اما این بحران به گذشته محدود نمیشود.
در حال حاضر، نزدیک به ۷۰۰ گونهی جانوری در معرض خطر انقراض قرار دارند که دستکم ۲۰۰ گونهی آنها مستقیماً توسط گربههای رمیده تهدید میشوند. گربهها اکنون تقریباً در تمام نقاط استرالیا زندگی میکنند و تخمین زده میشود که سالانه بیش از ۱٫۵ میلیارد حیوان بومی را از بین میبرند.
اما این آمار وحشتناک نیز ممکن است واقعیت را به طور کامل نشان ندهد. مطالعه جدیدی که برای اولین بار در استرالیا از روشهای پیشرفتهی دیانای برای تحلیل رژیم غذایی گربهها استفاده کرده است، نشان میدهد روشهای سنتی، تعداد حیوانات شکارشده را به شدت کمتر از حد برآورد کردهاند.
روشهای سنتی؛ ناقص و ناکافی
تا پیش از این، دانشمندان برای فهمیدن اینکه گربههای رمیده چه میخورند، به بررسی دستی محتویات معده یا مدفوع آنها میپرداختند. در این روش، مو، استخوان، پر یا بقایای دیگر طعمهها را با چشم غیرمسلح جستجو میکردند. اما این کار نه تنها ناخوشایند، بلکه بسیار ناقص است. دستگاه گوارش گربه، بقایای حیوانات را به سرعت تجزیه میکند و بیش از نیمی از طعمهها (۵۰ درصد) به قدری خرد میشوند که با چشم قابل شناسایی نیستند.
هدف پژوهشگران از انجام مطالعه، پاسخ به این پرسش بود که آیا روشهای مرسوم و سنتیِ بررسی رژیم غذایی گربههای وحشی، در شناسایی گونههای کوچکجثه و با بافت نرم نظیر خفاشهای کوچک و پرندگان، دچار نقص و کاستی هستند یا خیر.
پیشتر، تحقیقات انجامشده در سایر کشورها نشان داده بود بهکارگیری روشهای مبتنی بر دیانای، بهویژه در شناسایی بقایای گونههای نرمتن، از کارایی بالاتری نسبت به روشهای سنتی برخوردار است و میتواند اطلاعاتی را آشکار کند که در بررسیهای دستی قابلدسترسی نیستند. بر همین اساس، تیم پژوهشی تصمیم گرفت بهجای اتکا بر نمونههای مدفوع، مستقیماً محتویات معدهی گربهها را مورد بررسی قرار دهد.
بررسی با استفاده از دو تکنیک بهطور همزمان انجام شد: نخست، روش دستی و سنتی که مبتنی بر مشاهده و جداسازی بقایای فیزیکی نظیر مو، استخوان و پر است؛ و دوم، روش پیشرفتهی فرارمزینهگذاری دیانای (DNA metabarcoding).
فرارمزینهگذاری دیانای تکنیک دقیق و حساسی در حوزهی ژنتیک قانونی است که امکان شناسایی حتی ذرات بسیار ریز دیانای باقیمانده از طعمهها را در محتویات معده فراهم میآورد و از این طریق، تصویری کاملتر و واقعگرایانهتر از ترکیب رژیم غذایی شکارچی به دست میدهد.
تفاوت فاحش در نتایج؛ دو برابر و سه برابر!
به گزارش کانورسیشن، مطالعه روی گربههایی انجام شد که اطراف منطقهی حفاظتشدهی بیابانهای وحشی در ایالت نیو ساوت ولز کشته شده بودند. نتایج، زنگ خطری جدی به صدا درآورد. روش دیانای، دو برابر رویکرد سنتی، گونههای پستاندار را یافت و سه برابر، گونههای پرنده را در رژیم غذایی گربهها پیدا کرد. تنها در مورد خزندگان، روش دیانای عملکرد ضعیفتری داشت.
به عبارت سادهتر، گونههای بیشتری در معدهی گربهها یافت شد و این گونهها در تعداد بیشتری از گربهها دیده شدند. این یعنی گربههای رمیده، حیوانات بومی بسیار بیشتری را نسبت به آنچه آمارهای قبلی نشان میداد، میخورند.
جالب اینجاست که محققان اثری از خفاشهای کوچک در معدهی گربهها پیدا نکردند که با تحقیقات قبلی در این منطقه همخوانی دارد. این احتمال وجود دارد که خوردن خفاش برای گربهها اتفاقی نادر باشد، هرچند در سایر مناطق، گربهها تهدیدی جدی برای خفاشها محسوب میشوند.
چرا یافتهها مهم است؟
در استرالیا، یکی از راههای اصلی برای نجات گونههای در معرض انقراض، ایجاد پناهگاههای امن است؛ مناطق وسیعی که با حصارهای بلند محصور شده و شکارچیان مهاجم مانند گربه و روباه از آنها حذف شدهاند. در این مناطق، گونههای بومی میتوانند دوباره احیا شوند.
اما حصارکشی تمام استرالیا ممکن نیست. بنابراین برای حفاظت از گونهها در خارج از این پناهگاهها، پژوهشگران باید بدانند کدام گونهها بیشتر در معرض خطر گربهها هستند تا منابع حفاظتی را بهطرز مؤثرتر توزیع کنند.
مشکل اساسی اینجاست که آن دسته از گونههایی که بیش از همه در معرض خطر هستند، مثل پستانداران کوچک، به دلیل نادر بودنشان، به سختترین شکل قابل شناسایی هستند. در چنین شرایطی، دانشمندان برای اینکه بفهمند آیا این گونههای نادر هنوز در یک منطقه وجود دارند یا نه، مجبور بودهاند به روشهای غیرمستقیم مثل بررسی محتویات معدهی گربهها متکی باشند؛ زیرا اگر گونهای در معدهی گربه پیدا شود، یعنی هنوز زنده است.
اما روشهای سنتی همیشه کامل نیستند و ممکن است این بقایا را پیدا نکنند. روشهای دیانای این مشکل را حل و به دانشمندان کمک میکنند تا با اطمینان بیشتری وجود یا فقدان گونههای نادر را تأیید کنند.
پژوهش در ژورنال Wildlife Research منتشر شده است.
