چرا فلش مموری کند می‌شود؟ روش افزایش سرعت فلش و بازگرداندن عملکرد اولیه

اگر فلش مموری شما روزهای اول سریع بود، اما حالا کپی کردن یک پوشه‌ی معمولی روی آن زمان زیادی می‌برد، مشکل لزوماً از پورت USB یا کامپیوترتان نیست. کند شدن فلش مموری با گذشت زمان پدیده‌ی رایجی است و دلیل فنی مشخصی دارد. خوشبختانه در بیشتر موارد می‌توانید با فرمت کردن اصولی، سرعت اولیه فلش را تا حد زیادی به روزهای اول برگردانید.

در این مقاله توضیح می‌دهیم چرا سرعت نوشتن در فلش مموری کم می‌شود، چه تفاوتی بین فلش و SSD وجود دارد و برای افزایش سرعت فلش مموری دقیقاً چه کاری باید انجام دهید.

در هارد دیسک‌های مکانیکی یا فلاپی، هر زمان که بخواهید می‌توانید اطلاعات جدید را روی داده‌های قبلی بنویسید. اما حافظه‌ی فلش (NAND) این‌طور کار نمی‌کند. داده‌ها در فلش مموری داخل بلوک ذخیره می‌شوند و اگر بخواهید حتی بخش کوچکی از یک بلوک را تغییر دهید، باید کل بلوک پاک و دوباره از اول نوشته شود.

هنگام تغییر بخشی از بلوک حافظه در فلش مموری، داده‌های سالمِ همان بلوک هم باید موقتاً در جایی نگهداری و بعد از پاک شدن بلوک، دوباره نوشته شوند. فلش مموری نو سریع است، زیرا بلوک‌های خالی و تمیز زیادی دارد و داده‌های جدید را مستقیم در آن‌ها می‌نویسد. اما با پر و خالی شدن مکرر فلش، بلوک‌های خالی کم می‌شوند و کنترلر مجبور است برای هر نوشتن، بلوک را کش و سپس پاک کند و دوباره بنویسد. همین فرایند چندمرحله‌ای باعث افت سرعت می‌شود.

نکته‌ی مهم اینکه افت سرعت فلش مموری فقط به سرعت نوشتن اطلاعات مربوط است و روی سرعت خواندن اطلاعات تاثیر زیادی ندارد. اگر از فلش‌تان بیشتر برای پخش فیلم و موسیقی یا انتقال فایل‌های ثابت استفاده می‌کنید، احتمالا مشکل خاصی حس نخواهید کرد. اما درصورتی که برنامه‌های پرتابل (Portable) را از روی فلش اجرا یا از آن برای بکاپ‌گیری تدریجی استفاده می‌کنید، افت سرعت کاملا محسوس خواهد بود. همچنین هرچه ظرفیت فلش کمتر باشد، زودتر با مشکل کاهش سرعت مواجه خواهید شد.

فلش مموری و SSD از نظر نوع حافظه (NAND) شباهت زیادی به هم دارند و حتی امروز SSD‌های USB هم وجود دارند. اما تفاوت اصلی در کنترلر است؛ تراشه‌ای که عملیات سطح پایین حافظه را مدیریت می‌کند. سیستم‌عامل فقط درخواست‌ها را به حافظه می‌فرستد و کنترلر وظیفه‌ی اجرا و نگهداری پایه را انجام می‌دهد.

کنترلر SSD معمولاً پیشرفته است و می‌تواند عملکرد و سلامت حافظه را به‌صورت پیشگیرانه و دقیق حفظ کند. در فلش مموری‌های ارزان، کنترلر ساده‌ای وجود دارد که هزینه‌ی آن در کل قیمت محصول ناچیز است و توانایی چندانی ندارد.

کنترلر هم در فلش و هم در SSD از فرایندی به نام Garbage Collection استفاده می‌کند. کنترلر در این فرایند در زمان بیکاری، بلوک‌های بی‌استفاده را پاک و داده‌ها را یکجا جمع می‌کند تا همیشه بلوک خالی کافی برای نوشتن وجود داشته باشد. کنترلر SSD این کار را سریع‌تر و هوشمندانه‌تر انجام می‌دهد و می‌داند کدام داده‌ها را باید کنار هم قرار دهد.

علاوه‌بر این، سیستم‌عامل می‌تواند با دستور TRIM به SSD بگوید کدام بلوک‌ها دیگر لازم نیستند و پاک کردنشان مشکلی ندارد. بنابراین SSD مجبور نیست منتظر زمان بیکاری بماند. فلش مموری‌های ساده از این قابلیت پشتیبانی نمی‌کنند. در نتیجه باید امیدوار باشید که فلش به سیستم وصل مانده، روشن است و کنترلر آن تشخیص می‌دهد که حالا زمان مناسبی برای مرتب‌سازی حافظه است.

ساده‌ترین راه برای حل مشکل کند شدن فلش مموری این است که فلش را به مدت چند ساعت یا یک شب به سیستم وصل کنید تا الگوریتم‌های نگهداری داخلی فرصت اجرا پیدا کنند. اگر زمان دارید امتحان کردن این روش توصیه می‌شود، اما نتیجه‌‌اش قابل اتکا نیست.

مراحل فرمت کردن فلش مموری در ویندوز:

• تمام فایل‌های فلش را روی کامپیوتر یا فضای ابری کپی کنید زیرا فرمت کردن همه‌ی اطلاعات را پاک می‌کند.
• در This PC روی درایو فلش راست‌کلیک کنید و گزینه‌ی Format را بزنید.
• در بخش File System گزینه‌ی exFAT را انتخاب کنید.
• تیک Quick Format را فعال کنید.
• روی Start کلیک کنید و منتظر پایان کار بمانید.
• همه‌ی فایل‌های پشتیبان‌گیری شده را یک‌جا و در یک عملیات کپی روی فلش برگردانید.

در مراحل بالا Quick Format را پیشنهاد می‌کنیم، چون فرمت کامل (Full Format) فشار و فرسایش بیشتری به فلش مموری وارد می‌کند و ضمن اینکه جایگزین Garbage Collection اصولی هم محسوب نمی‌شود.

فلش مموری عمر محدودی دارد. بعد از تعداد مشخصی دفعات پاک و نوشته شدن، سلول‌های حافظه فرسوده می‌شوند، سرعت افت می‌کند و در نهایت فلش از کار می‌افتد. اگر بعد از فرمت کردن و بازگرداندن فایل‌ها هم تغییر محسوسی در سرعت مشاهده نکردید، احتمالاً فلش‌تان به پایان عمر مفید خود نزدیک شده است.

در چنین حالتی بهترین کار خرید فلش مموری جدید است. فلش‌های جدید از نظر فناوری، دوام و سرعت وضعیت بهتری دارند. اگر از فلش برای اجرای برنامه‌های پرتابل یا بکاپ‌گیری مداوم استفاده می‌کنید، SSD اکسترنال یا فلش مموری با کیفیت بالاتر انتخاب مناسب‌تری است. در عوض، برای کارهای ساده مثل انتقال گاه‌به‌گاه فایل یا پخش فیلم، یک فلش مموری معمولی هم کفایت می‌کند.