زمین صاحب یک قمر جدید شده؛ سیارکی کوچک که برای ملاقات با ما بازگشته است

زمین یک قمر کوچک و تازه دارد؛ سنگی فضایی که به‌طور موقت به دام گرانش سیاره ما افتاده است. این جرم آسمانی بیش از حد به زمین نزدیک شده و در نتیجه، در مسیری مداری به دور سیاره ما قرار گرفته است.

قمر جدید زمین سیارکی کوچک است که با نام 2026 QQ8 شناخته می‌شود. در ابتدا ماهیت این جرم مشخص نبود؛ یعنی نمی‌دانستیم با جرمی طبیعی روبه‌رو هستیم یا زباله‌ای فضایی که بشر در منظومه شمسی رها کرده؛ اما اکنون می‌دانیم که این مهمان فضایی دوباره برای دیداری کوتاه بازگشته است.

قمر موقت و جدید زمین را نخستین‌بار کریستیان شارنتسکی، اخترشناس مجارستانی، در ۲۰ اوت شناسایی کرد. این همدم کوچک قرار نیست مدت زیادی کنار زمین بماند و احتمالاً پس از حدود یک ماه، از گرانش سیاره ما می‌گریزد و سفر خود را به دور خورشید از سر می‌گیرد.

هفته گذشته، مرکز سیارک‌های کوچک اتحادیه بین‌المللی اخترشناسی تأیید کرد که 2026 QQ8 منشأ طبیعی دارد. این سیارک در ماه آوریل به زمین نزدیک شد و در اول مه به نزدیک‌ترین فاصله خود رسید. در آن زمان، گرانش زمین آن را به دام انداخت. از آن زمان تاکنون، این سنگ فضایی کوچک با قطری حدود یک متر در مداری به دور سیاره ما می‌چرخد.

البته هیچ خطری از بابت برخورد قمر جدید با زمین وجود ندارد. این سیارک پیش‌تر در ۱۸ اوت، به فاصله ۵۳۷هزار کیلومتری زمین رسید و قرار نیست بیشتر از این به سیاره ما نزدیک‌تر شود. این فاصله معادل حدود ۰٫۰۰۳۸ واحد نجومی یا یک‌ونیم برابر فاصله زمین تا ماه است. در ۱۳ دسامبر، درست پیش از آخرین وداع این قمر موقت، فاصله آن از زمین به یک میلیون و ۳۵۲هزار کیلومتر خواهد رسید.

مطالعه چنین اجرامی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا فرصتی برای بررسی دقیق سیارک‌های نزدیک به زمین فراهم می‌کند. این بررسی‌ها می‌توانند اطلاعات ارزشمندی درباره شکل‌گیری منظومه شمسی در اختیار دانشمندان بگذارند و حتی به دفاع سیاره‌ای کمک کنند؛ به‌ویژه درصورتی‌که برخی از این اجرام بیش از حد به زمین نزدیک شوند.

زمین تنها یک قمر طبیعی و دائمی دارد: ماه. بااین‌حال، سیاره ما در مسیر حرکت خود در فضا با اجرام کوچک دیگری نیز برهم‌کنش گرانشی دارد. این همراهان موقت در دو دسته جای می‌گیرند: قمرهای کوچک موقت و شبه‌قمرها.

جرم 2026 QQ8 در دسته قمرهای کوچک موقت قرار می‌گیرد. این اجرام سیارک‌ها یا دنباله‌دارهای کوچکی هستند که ممکن است به دام گرانش یک سیاره بیفتند. آن‌ها به سیاره ما نزدیک می‌شوند، یک یا چند بار به دور آن می‌چرخند و سپس دوباره به فضای گسترده‌تر منظومه شمسی پرتاب می‌شوند.

وجود دست‌کم یک قمر کوچک موقت در اطراف زمین در هر مقطع زمانی پدیده‌ای نسبتاً معمول است. در اوت ۲۰۲۴، زمین به‌طور موقت دو قمر کوچک داشت. یکی از آن‌ها، 2024 PT5 نام داشت که احتمالاً قمری بسیار ویژه بود؛ زیرا به نظر می‌رسید از خود ماه جدا شده باشد و ترکیب شیمیایی مشابهی با قمر طبیعی زمین داشت.

قمر کوچک دیگری به نام 2022 NX1 نیز سابقه بازگشت به اطراف زمین را دارد. این جرم در سال‌های ۱۹۸۱ و ۲۰۲۲ به‌عنوان قمر موقت زمین شناخته شد. به‌نظر می‌رسد بعضی از این مهمانان فضایی دلشان برای زمین تنگ می‌شود!

اما شبه‌قمرها داستان متفاوتی دارند. این اجرام از نظر گرانشی به سیاره‌ی ما مقید نیستند، اما اگر مسیر حرکت آن‌ها را بررسی کنیم، به نظر می‌رسد که به دور زمین می‌چرخند.

هشت شبه‌قمر شناخته‌شده زمین، ازجمله «کاموئوالوا ۴۶۹۲۱۹» و کاردیا، تحت تأثیر گرانش سیاره ما قرار دارند؛ اما گرانش زمین آن‌ها را در مدار خود نگه نمی‌دارد. این اجرام نیز مانند زمین در طول یک سال به دور خورشید می‌چرخند؛ با این تفاوت که گاهی جلوتر از زمین، گاهی پشت سر آن، گاهی نزدیک‌تر به خورشید و گاهی دورتر از آن قرار می‌گیرند.

بنابراین، شبه‌قمرها ظاهراً به دور زمین می‌چرخند، درحالی‌که از نظر گرانشی به آن مقید نیستند. در مقابل، قمرهای کوچک موقت واقعاً در دام گرانش زمین قرار می‌گیرند، اما قرار نیست برای همیشه کنار ما بمانند.

به‌گزارش وب‌سایت ارث‌اسکای، اخترشناسان موفق شده‌اند تاریخچه اخیر حرکت 2026 QQ8 را بازسازی کنند. به نظر می‌رسد این جرم تقریباً هر ۱۰سال یک‌بار به زمین نزدیک می‌شود.

سیارک 2026 QQ8 در سال ۱۹۶۵ نیز فاصله نسبتاً کمی با زمین داشت؛ اما به‌اندازه کافی نزدیک نشد تا در دام گرانش سیاره ما بیفتد. در سال ۲۰۵۸ نیز بار دیگر به زمین نزدیک خواهد شد، اما آن دفعه نیز فاصله‌اش برای تبدیل‌شدن دوباره به قمر موقت زمین کافی نخواهد بود.