مدارگرد کره جنوبی نخستین تصاویر از محل برخورد موشک فالکون ۹ به ماه را منتشر کرد

صبح چهارشنبه ۱۴ مرداد، بخشی از یک موشک ازکارافتاده اسپیس‌ایکس با سرعت بیش از ۸هزار کیلومتر بر ساعت به سطح ماه برخورد کرد و اکنون ماهواره‌ای متعلق به کره جنوبی، نخستین تصاویر از پیامدهای این برخورد را منتشر کرده است.

مجموعه‌ای از تصاویر ثبت‌شده توسط مدارگرد قمری دانوری کره جنوبی، دهانه‌ای کوچک و سیاه‌رنگ را در محل احتمالی برخورد مرحله‌ی دوم مصرف‌شده‌ی موشک فالکون ۹ با سطح ماه نشان می‌دهد. این برخورد حدود ۱۰:۰۵ صبح چهارشنبه به وقت ایران در نزدیکی دهانه‌ی اینشتین، واقع در لبه‌ی شمال غربی ماه و در نزدیکی مرز روز و شب ماه رخ داد. سازمان هوافضای کره تصاویر را پنج‌شنبه ۱۵ مرداد در شبکه‌های اجتماعی منتشر کرد.

از آنجایی که منطقه برخورد هنگام سقوط موشک در سمت روشن ماه قرار داشت، درخشش اولیه‌ی ناشی از برخورد از زمین مشاهده‌پذیر نبود. بااین‌حال، دانشمندان تلسکوپ بسیار بزرگ (VLT) در رصدخانه جنوبی اروپا در شیلی اعلام کردند که اندکی پس از برخورد، شواهدی از ستونی از آوار را که از سطح ماه برخاسته بود، مشاهده کرده‌اند. البته تاکنون هیچ تصویری از این ستون آوار منتشر نشده است.

مطالعه‌ای که اوایل هفته جاری منتشر شد، پیش‌بینی کرده بود که برخورد موشک اسپیس‌ایکس، دهانه‌ای با قطر حدود ۲۷ متر و عمقی تا ۵ متر روی ماه ایجاد خواهد کرد. چنین حفره‌ای کوچک‌تر از آن است که حتی قدرتمندترین تلسکوپ‌های زمینی بتوانند آن را از روی زمین مشاهده کنند.

هنوز اندازه‌گیری‌های دقیق دهانه منتشر نشده است؛ اما انتظار می‌رود در روزهای آینده، با بررسی محل برخورد توسط فضاپیماهای دیگر مانند مدارگرد شناسایی ماه ناسا و همچنین رصدخانه‌های زمینی، اطلاعات بیشتری در دسترس قرار گیرد.

برخلاف مرحله‌ی اول فالکون ۹ که قابلیت بازگشت و استفاده‌ی مجدد دارد، مرحله‌ی دوم این موشک پس از انجام مأموریت در مدار رها می‌شود. این قطعه نزدیک به یک سال در مداری بیضوی به دور زمین سرگردان بود تا اینکه ترکیب فشار تابش خورشید و کشش گرانشی ماه، مسیر آن را تغییر داد و به سوی ماه فرستاد. در ماه مه امسال، بیل گری، اخترشناس مستقل و ردیاب اجرام مداری، نخستین کسی بود که زمان و محل دقیق این برخورد را پیش‌بینی کرد و سپس کارشناسان دیگر نیز محاسبات او را تأیید کردند.

برآورد می‌شود که مرحله فوقانی ۴ تنی فالکون ۹ با سرعتی حدود ۸۷۰۰ کیلومتر بر ساعت به ماه برخورد کرده باشد. هرچند این سرعت چندین برابر سرعت صوت است، همچنان بسیار کمتر از سرعت معمول برخورد شهاب‌واره‌ها با ماه محسوب می‌شود و همین موضوع مشاهده‌ی این رویداد را دشوارتر کرده است.

این نخستین بار نیست که جسمی انسان‌ساخت به ماه برخورد می‌کند و قطعاً آخرین بار هم نخواهد بود. هرچند سقوط زباله‌های فضایی روی ماه اتفاق خوشایندی نیست، بررسی محوطه‌ی چنین برخوردهایی می‌تواند اطلاعات ارزشمندی درباره‌ی ترکیب داخلی ماه در اختیار دانشمندان قرار دهد.

برای نمونه، ناسا در سال ۲۰۰۹ در قالب ماموریتی به نام «ال‌کراس»، مرحله‌ی فوقانی موشک قنطورس را عمداً به نزدیکی قطب جنوب ماه کوبید. این مأموریت وجود یخ در زیر سطح آن منطقه را آشکار کرد؛ کشفی که باعث شد قطب جنوب ماه به مهم‌ترین هدف مأموریت‌هایی تبدیل شود که قصد دارند حضور دائمی انسان را روی ماه امکان‌پذیر کنند.

مطالعه‌ی رویدادهای برخوردی همچنین برای ارزیابی خطراتی که ممکن است در آینده برای مأموریت‌ها و فضانوردان آینده، از جمله ساکنان پایگاه دائمی ماه پیش بیاید، اهمیت زیادی دارد. بنجامین فرناندو، پژوهشگر پسادکترا در آزمایشگاه ملی لوس‌آلاموس و از نویسندگان یکی از مطالعات اخیر درباره‌ی برخورد موشک فالکون ۹ به ماه، به شبکه CBC گفت:

اکنون که وارد دورانی شده‌ایم که قرار است فضانوردان بیشتری شاید به‌طور دائمی به ماه بازگردند، می‌خواهیم بدانیم این برخوردهای مصنوعی تا چه اندازه می‌توانند خطرساز باشند. این برخوردها مجموعه‌ای از خطرات متفاوت را در مقایسه با خطراتی که فضانوردان آپولو در اثر برخورد شهاب‌واره‌های طبیعی روزانه با سطح ماه با آن مواجه بودند، نشان می‌دهند. هدف ما از بررسی این رویداد، درک هرچه بهتر خطرات مستقیم و غیرمستقیم آن است.