موشک سرگردان فالکون ۹ در مسیر برخورد با ماه؛ دانشمندان در کمین رصد رویدادی کمیاب

یک قطعه ۴,۹۰۰ کیلوگرمی از موشک فالکون ۹ اسپیس‌ایکس که دو سال پیش در مدار رها شده بود، در تاریخ ۵ اوت ۲۰۲۶ با سرعتی چندین برابر سرعت صوت، به سطح ماه برخورد خواهد کرد. این رویداد که از روی زمین و با تلسکوپ‌های فضایی رصد‌شدنی است، فرصتی بی‌نظیر برای دانشمندان فراهم کرده تا برای اولین بار برخورد کنترل‌نشده با ماه را به طور کامل مطالعه کنند.

داستان برخورد از ژانویه‌ی ۲۰۲۵ آغاز شد، زمانی که موشک فالکون ۹ دو فضاپیمای ماه‌نشین را پرتاب کرد: «بلو گوست» از شرکت فایرفلای اروسپیس و «هاکوتو-آر» از شرکت ژاپنی آی‌اسپیس. پس از جدایش موفقیت‌آمیز این دو فضاپیما، قرار بود مرحله‌ی فوقانی موشک که دیگر سوختی نداشت، به جو زمین بازگردد و در آنجا بسوزد. اما این اتفاق رخ نداد و قطعه‌ی ۴,۹۰۰ کیلوگرمی وارد مداری عجیب به دور زمین شد که از نظر فاصله، به اندازه‌ی مدار ماه بود.

براساس محاسبات گری و تأیید گروهی از ۲۳ اخترشناس، قطعه‌ی فالکون ۹ در تاریخ ۵ اوت، حدوداً ساعت ۲:۳۴ بامداد به وقت منطقه‌ی زمانی شرقی آمریکا (EDT)، به سطح ماه برخورد خواهد کرد. محل برخورد در نزدیکی دهانه‌ی اینشتین، در لبه‌ی مشاهده‌‌پذیر ماه از زمین قرار دارد. سرعت برخورد ۸,۷۰۰ کیلومتر بر ساعت برآورد شده که انرژی آن معادل انفجار سه تن ماده‌ی منفجره تی‌ان‌تی است.

نویسندگان مقاله می‌گویند تاکنون کسی نتوانسته با تلسکوپ، نور ناشی از برخورد یک جسم به قسمت روشن ماه را ببیند و این برخورد هم در همان قسمت روشن رخ می‌دهد؛ برای همین، دیدن خودِ لحظه‌ی برخورد با تلسکوپ‌های زمینی بسار سخت است.

اما بیل گری می‌گوید موقعیت برخورد، یک مزیت دارد: از آنجایی که به لبه‌ی ماه نزدیک است، وقتی سنگ و غبار به هوا پرتاب شوند، ممکن است ابری از گرد و غبار تشکیل شود که در برابر فضای تاریک پشت ماه، به راحتی قابل‌دیدن باشد. پس شاید خود برخورد را نبینیم، اما گرد و غباری که از آن بلند می‌شود را ببینیم.

به گزارش ساینتیفیک آمریکن، برای ثبت این رویداد و بررسی پیامدهای آن، دو مدارگرد فعال به دور ماه وارد عمل خواهند شد. مدارگرد شناسایی ماه ناسا (LRO) که از سال‌ها پیش در حال نقشه‌برداری از سطح ماه است، پیش و پس از برخورد، از محل برخورد تصویربرداری خواهد کرد.

همچنین مدارگرد مسیریاب ماه کره‌ی جنوبی (KPLO) نیز تلاش خواهد کرد تا لحظه‌ی برخورد را رصد و دهانه‌ی جدید ایجادشده را بررسی کند. نویسندگان مقاله از تمامی رصدگران آماتور و حرفه‌ای در قاره‌های آمریکا دعوت کرده‌اند در این رویداد شرکت کنند و راهنماهایی را نیز برای این کار ارائه داده‌اند.

اهمیت این رویداد تنها به برخوردی تصادفی ختم نمی‌شود؛ بلکه فرصتی بی‌نظیر برای مطالعه‌ی علمی برخوردهای پرانرژی و بررسی تهدیدات زباله‌های فضایی برای اکتشافات آینده محسوب می‌شود. درحالی‌که ناسا و سایر آژانس‌های فضایی برنامه‌های خود را برای بازگشت انسان به ماه و احداث پایگاه‌های دائمی قمری جدی‌تر از همیشه دنبال می‌کنند، آگاهی از خطرات ناشی از زباله‌های فضایی در مدار ماه، به ضرورت تبدیل شده است.

برخورد پیش‌رو فرصتی نادر برای مطالعه‌ی دقیق اصابت جسمی با انرژی بالا به سطح ماه فراهم می‌کند و داده‌های ارزشمندی را در اختیار دانشمندان قرار می‌دهد تا بتوانند بهتر پیش‌بینی کنند که برخورد اجرام مختلف در آینده، چه تأثیری بر ماه، فضاپیماها و حتی پایگاه‌های انسانی خواهد داشت. به عبارت ساده‌تر، این یک آزمایش طبیعی است که به دانشمندان کمک می‌کند تا برای آینده‌ی اکتشافات فضایی آماده‌تر باشند.

یافته‌های مطالعه در پایگاه داده arXiv منتشر شده است.