شهابسنگی که روی سقف خانهای در نیوجرسی افتاد، کپسول زمان حیات از آب درآمد
سنگی فضایی که سال ۲۰۲۴ از آسمان نیوجرسی گذشت و سقف یک خانه را شکافت، حالا دانشمندان را به سرنخهایی تازه دربارهی منشأ حیات روی زمین رسانده است. این شهابسنگ که از سیارکی نمکی و آبدار آمده، ترکیبات آلی و اسیدهای آمینهای را در خود جای داده که ممکن است در شکلگیری حیات در زمین اولیه نقش داشته باشند.
در یکی از روزهای گرم ژوئیهی سال ۲۰۲۴، حدود ساعت دو بعدازظهر، صدایی شبیه به انفجار، آسمان نیویورک را لرزاند. منبع این صدا، یک سنگ فضایی به اندازهی چمدانی بزرگ با وزنی حدود ۵۰ کیلوگرم بود که با سرعتی سرسامآور از جو زمین عبور میکرد. شهابسنگ پس از سفری پرحرارت بر فراز سواحل شرقی آمریکا، نهایتاً به خانهای در شهر هیلزبورو، ایالت نیوجرسی برخورد و از سقف اتاق خواب عبور کرد.
اما آنچه آن سقوط را از هزاران سقوط مشابه متمایز کرد، واکنش سریع و هوشمندانهی صاحب خانه بود. او که متوجه بوی شدید گوگرد از قطعات سنگ شده بود، به جای لمس با دست خالی، دستکش پوشید و قطعات را با دقت در ظروف شیشهای جمعآوری کرد. این کار ساده، کلید کشف علمی بزرگی شد.
در دل شهابسنگ، ترکیبات آلی پیچیده، اسیدهای آمینه و قطعات ریز نمک پیدا شده که نشان میدهد سیارک مادر آن زمانی دارای آب شور مایع بوده است
پتر ینیسکنس، محقق ارشد پروژه از مؤسسهی سِتی و مرکز تحقیقات ایمز ناسا، میگوید: «اگر صاحب خانه این سنگ را با دست خالی لمس کرده بود، روغن و رطوبت دستش میتوانست آن را برای همیشه آلوده کند. اما او دقیقاً میدانست باید چه کار کند و این سنگ را به یکی از دستنخوردهترین نمونههایی که تاکنون یافت شده، تبدیل کرد.»
پس از جمعآوری قطعات، دانشمندان به سراغ بررسی دقیق سنگ رفتند. نتیجه، شگفتانگیز بود. شهابسنگ که حالا به «شهابسنگ هیلزبورو» معروف شده، نه یک تکه سنگ معمولی، بلکه گنجینهای علمی بود.
به گزارش اسپیسداتکام، محققان در سنگ فضایی ترکیبات آلی پیچیده، اسیدهای آمینه (که عناصر سازندهی پروتئینها هستند) و نشانههایی از واکنشهای شیمیایی میان مواد معدنی و مولکولهای آلی پیدا کردند. این ترکیبات، همان موادی هستند که در نظریههای پیدایش حیات روی زمین، نقش کلیدی دارند.
- دانشمندان سرانجام فهمیدند چرا شهابسنگهای کربندار بسیار کمیاب هستند06 اردیبهشت 04مطالعه '4
- قدمت شهابسنگ یافتشده در نیوجرسی آمریکا به زمان پیدایش منظومه شمسی بازمیگردد25 اردیبهشت 02مطالعه '3
شهابسنگ هیلزبورو به دستهای از شهابسنگها به نام «کندریتهای کربندار» تعلق دارد. این سنگها از قدیمیترین مواد موجود در منظومهی شمسی هستند و اطلاعات زیادی دربارهی روزهای اولیهی شکلگیری سیارهها در خود دارند. اما چیزی که این شهابسنگ را خاص میکند، ترکیب عجیب آن است.
سنگ از یک سو، ویژگیهای سنگهای نوع CM2 را دارد که معمولاً از سیارکهای خشک میآیند، اما از سوی دیگر، آثاری از تغییرات ناشی از آب در آن دیده میشود که بیشتر به سنگهای نوع CM1 شباهت دارد. به همین دلیل، دانشمندان آن را در ردهی جدید CM1/2 قرار دادند که فقط دو نمونه از آن روی زمین یافت شده است.
جالبترین یافته، وجود قطعات ریز نمک در میان سنگ بود. این یعنی سیارک مادری که سنگ از آن جدا شده، زمانی دارای آب مایع بوده است. دانشمندان معتقدند که سنگ از سطح سیارک، جایی که آبهای شور در گذشتهای دور جمع شده و بعداً تبخیر شدهاند، به فضا پرتاب شده است. این آبهای شور، شرایط شیمیایی خاصی را ایجاد کردهاند که به تولید ترکیبات آلی و اسیدهای آمینهای که در سنگ پیدا شدهاند، کمک کرده است.
محققان مسیر شهابسنگ را تا کمربند سیارکی داخلی دنبال کردهاند و احتمال میدهند سیارک مادر آن، همان سیارکی باشد که فضاپیمای لوسی ناسا از نزدیکش گذشته است
یافته اخیر، یکی از نظریههای مهم دربارهی منشأ حیات را تقویت میکند. طبق این نظریه، مواد اولیهی حیات نه روی خود زمین، بلکه در محیطهای آبی سیارکها شکل گرفته و سپس توسط شهابسنگهایی مانند هیلزبورو به زمین آورده شدهاند. به عبارت دیگر، این سنگ فضایی، کپسول زمانی است که میتواند به ما بگوید مواد سازندهی حیات چگونه و در کجا ساخته شدهاند.
ماجرا فقط به آنچه درون سنگ است ختم نمیشود. دانشمندان با کمک فیلمهای ضبطشده توسط دوربینهای مداربسته، دوربینهای زنگ در و حتی رادار هواشناسی فرودگاه نیوآرک، موفق شدند مسیر دقیق این سنگ را در آسمان بازسازی کنند.
دانشمندان فهمیدند سنگ از کمربند سیارکی داخلی آمده است. نکتهی جالب اینکه سیارک مادر این شهابسنگ، احتمالاً همان سیارکی است که فضاپیمای «لوسی» ناسا از نزدیکش عبور کرده است. به این ترتیب، شاید بتوان گفت که ناسا از کنار سیارکی گذشت که یکی از تکههایش، بعدها به خانهای در نیوجرسی برخورد کرد.
پژوهش در ژورنال Science Advances منتشر شده است.
