مأموریت نجات سوئیفت؛ آخرین پرواز موشک پگاسوس برای حفظ تلسکوپ ناسا انجام شد

موشک هواپرتاب «پگاسوس ایکس‌ال» از شرکت نورثروپ گرومن، پس از بیش از سه دهه خدمت‌رسانی، جمعه ۱۲ تیر آخرین پرواز خود را انجام داد و یک فضاپیمای خصوصی را در مأموریتی بی‌سابقه به فضا فرستاد تا یکی از نمادین‌ترین تلسکوپ‌های فضایی ناسا را از سقوط روی زمین نجات دهد.

به گفته ناسا، پگاسوس ایکس‌ال روز جمعه ساعت ۴:۳۶ بامداد به وقت شرق آمریکا (۱۲:۰۶ بعدازظهر به وقت ایران)، ماهواره ساخت شرکت کاتالیست اسپیس تکنالوجیز به نام «لینک» را درجریان ماموریت «سوئیفت بوست» با موفقیت پرتاب کرد. این ماهواره قرار است با تلسکوپ فضایی نیل گرلز سوئیفت ناسا پهلو بگیرد و با انتقال آن به مداری پایدار، از نابودی قریب‌الوقوعش، در حالی که مدارش هرچه بیشتر به جو زمین نزدیک می‌شود، جلوگیری کند.

موشک پگاسوس ایکس‌ال پس از آنکه برفراز جزایر مارشال از زیر هواپیمای استارگیزر نورثروپ گرومن رها شد، موتور خود را روشن کرد و ماهواره لینک را به مدار رساند. پرتاب موفق جمعه درحالی انجام شد که سه تلاش قبلی به دلیل شرایط نامساعد جوی و همچنین مشکل نرم‌افزاری در سامانه هدایت موشک، لغو شده بود.

پگاسوس یک پرتابگر سه‌مرحله‌ای با سوخت جامد است که ۱۶٫۹ متر طول دارد و می‌تواند تا ۴۵۴ کیلوگرم محموله را به مدار نزدیک زمین منتقل کند. پس از جداشدن از هواپیمای استارگیزر، مراحل مختلف موشک به‌ترتیب روشن می‌شوند تا ظرف مدت تقریباً ۱۰ دقیقه، به ارتفاع مدنظر برسد.

موشک هواپرتاب نورثروپ گرومن نخستین بار در سال ۱۹۹۰ پرواز کرد و از آن زمان تاکنون ۴۵ مأموریت انجام داده است. قابلیت پرتاب هوایی و امکان برخاستن از فرودگاه‌های مختلف به این موشک امکان دادند تا به مدارهایی با شیب خاص که دور از دسترس بسیاری از پایگاه‌های فضایی بزرگ است، وارد شود. همین ویژگی یکی از دلایل انتخاب پگاسوس برای پرتاب لینک بود؛ ماهواره‌ای رباتیک که می‌تواند به مدار تلسکوپ سوئیفت با شیب کم ۲۰٫۶ درجه‌ای نسبت به استوای زمین برسد.

بااین‌حال، مدار سوئیفت به‌تدریج به ارتفاعی خطرناک کاهش یافته است. فعالیت‌های اخیر خورشید موجب افزایش مقاومت جو در ارتفاعات بالاتر مدار نزدیک زمین شده و این مقاومت به‌زودی بر فضاپیما غلبه خواهد کرد و آن را به سوی نابودی نهایی‌اش خواهد کشاند. متأسفانه سوئیفت از ابتدا برای انجام عملیات تعمیر و سرویس در مدار طراحی نشده بود و فاقد پیشرانه‌هایی است که بتوانند مدارش را افزایش دهند.

اما لینک آمده است تا سوئیفت را نجات دهد. فضاپیمای شرکت کاتالیست پس از جداشدن از محفظه محموله پگاسوس و انجام بررسی‌های اولیه سامانه‌ها، سفر طولانی خود را برای رسیدن به سوئیفت آغاز خواهد کرد. لینک پیش از نزدیک‌شدن نهایی، به مدت دو تا سه هفته سوئیفت را زیر نظر می‌گیرد تا بهترین نقاط اتصال و گرفتن تلسکوپ را شناسایی کند.

لینک حدود ۱٫۵ متر ارتفاع دارد و به سه بازوی رباتیکی مجهز است که برای گرفتن سوئیفت، با طول تقریبی ۳٫۹ متر، استفاده خواهند شد. این ماهواره پس از انتخاب نقطه مناسب و مهار کامل سوئیفت، مجموعه‌ای از پیشرانه‌های یونی کم‌رانش خود را روشن می‌کند تا درطول چند ماه آینده، مدار خود و تلسکوپ را به‌آرامی افزایش دهد.

ناسا در صفحه مأموریت سوئیفت بوست می‌گوید: «ناسا می‌توانست اجازه دهد سوئیفت دوباره وارد جو زمین شود؛ اما این وضعیت فرصتی برای نمایش یکی از قابلیت‌های کلیدی مورد نیاز در آینده اکتشافات فضایی فراهم کرد. رویکرد جسورانه برای نجات سوئیفت، علاوه بر افزایش عمر علمی تلسکوپ، بسیار مقرون به‌صرفه‌تر از جایگزینی توانمندی‌های منحصربه‌فرد آن است.»

هدف مأموریت لینک، بازگرداندن سوئیفت به ارتفاع اولیه خود، یعنی حدود ۶۰۰ کیلومتر است؛ اقدامی که در صورت ادامه عملکرد صحیح سامانه‌های این تلسکوپ، می‌تواند عمر عملیاتی آن را چندین سال دیگر افزایش دهد.