ادعای عجیب پژوهشگران: سیارک هدف کاوشگر هایابوسا ۲ احتمالاً منشا طبیعی ندارد

فضاپیمای هایابوسا ۲، متعلق به آژانس فضایی ژاپن در حال حرکت به‌سوی آخرین هدف خود است: سیارکی کوچک با نام 1998 KY26 که اندازه‌ای در حد فضاپیما دارد و با سرعتی بالا می‌چرخد. با‌این‌حال، برخی پژوهشگران براساس مقاله‌ای جدید و بحث‌برانگیز که هنوز در مرحله داوری علمی قرار دارد، احتمال داده‌اند این جرم ممکن است منشا طبیعی نداشته باشد.

هایابوسا ۲ مأموریت پیشین خود را با موفقیت انجام داده است. این کاوشگر از سیارک ریوگو نمونه‌ جمع‌آوری کرده و آن‌ها را درجریان گذر نزدیک از کنار زمین، به دست پژوهشگران رسانده است. در سال ۲۰۲۰، پیش از بازگشت نمونه‌ها، آژانس فضایی ژاپن مأموریت جدیدی برای کاوشگر سیارکی‌اش تعریف و با تمدید عمر فضاپیما به‌مدت بیش از ۱۰ سال، آن را رهسپار سیارک 1998 KY26 کرد.

طبق برنامه اعلام‌شده، مأموریت جدید هایابوسا ۲ سفری بلندمدت محسوب می‌شود و پس از مجموعه‌ای از مانورها، هدف نهایی آن ملاقات با سیارک 1998 KY26 است. همچنین آژانس فضایی ژاپن اعلام کرده که در صورت امکان، اقداماتی مانند رهاسازی جسمی به‌عنوان نشانگر هدف یا حتی تلاش برای فرود روی سطح سیارک نیز ممکن است انجام شود.

اما بررسی‌های جدیدتر نشان داد که هدف جدید کاوشگر سیارکی ژاپن پیچیده‌تر از چیزی است که ابتدا تصور می‌شد. در سال ۲۰۲۴، گروهی از اخترشناسان با استفاده از تلسکوپ بسیار بزرگ رصدخانه جنوبی اروپا (ESO) این جرم را مشاهده کردند. آن‌ها انتظار داشتند اندازه و جرم سیارک را با دقت بیشتری تأیید کنند، درحالی‌که نتایج نشان داد ویژگی‌های آن با برآوردهای اولیه تفاوت چشمگیری دارد.

به گفته تونی سانتانا-روس، دانشمند سیاره‌شناس در دانشگاه بارسلونا، 1998 KY26 بسیار کوچک‌تر از پیش‌بینی‌های قبلی است؛ حدود سه تا چهار برابر کوچک‌تر از آنچه تصور می‌شد. همچنین سرعت چرخش آن تقریباً دو برابر بیشتر از برآوردهای اولیه است و سطح آن نیز روشن‌تر از حد انتظار دیده می‌شود.

سانتانا-روس همچنین اشاره کرده است که قطر سیارک حدود ۱۱ متر است، درحالی‌که خود فضاپیمای هایابوسا ۲ حدود ۶ متر طول دارد؛ بنابراین فضاپیما تقریباً به اندازه نیمی از جرم هدف خود است، موضوعی که از نظر عملیاتی بسیار غیرمعمول محسوب می‌شود.

اکنون در مقاله پیش‌انتشاری که هنوز مورد داوری همتا قرار نگرفته، گروهی از پژوهشگران این فرضیه را مطرح کرده‌اند که سیارک 1998 KY26 ممکن است منشأ طبیعی نداشته باشد. آن‌ها با بررسی مسیر حرکت این جرم و مقایسه آن با مسیرهای احتمالی یک فضاپیمای قدیمی شوروی، این احتمال را مطرح کرده‌اند که این دو مسیر ممکن است در گذشته به‌طور غیرمنتظره‌ای به هم مرتبط شده باشند.

در تحلیل جدید، به فضاپیمای فوبوس ۱ اشاره شده است؛ کاوشگری که در ۷ ژوئیه ۱۹۸۸ برای مطالعه فوبوس، قمر مریخ پرتاب شد؛ اما در ۲ سپتامبر ۱۹۸۸ در اثر یک خطا، ارتباط خود را با زمین از دست داد. این خطا به‌عنوان اشتباهی بسیار کوچک در زنجیره فرمان‌دهی توصیف شده است. عواقب ناخواسته‌ی آن خطا ممکن است تا به امروز ادامه داشته باشد؛ به طوری که مقاله جدید می‌گوید سیارک هدف هایابوسا ۲، در واقع ممکن است همین فضاپیما باشد.

اوی لوب، از نویسندگان مقاله جدید توضیح می‌دهد که که دو مانور رانشی با سرعت ترکیبی ۱٫۹ کیلومتر بر ثانیه، که اولی بلافاصله پس از از دست رفتن فضاپیما و دومی در مه ۱۹۹۶ انجام شده‌اند، ممکن است مدارها و فازهای دو جسم را با یکدیگر هم‌تراز کرده باشند؛ به‌طوری که اختلاف بین دو جسم، هم از نظر جایگاهشان در فضا و هم از نظر سرعت حرکتشان، آن‌قدر کم شود که عملاً به هم خیلی نزدیک و هماهنگ شوند.

پژوهشگران برای حمایت از فرضیه‌ی خود به چند ویژگی غیرعادی در سیارک اشاره کرده‌اند. از جمله اینکه بیش از حد انتظار نور بازتاب می‌دهد، با وجود سرعت چرخش بالا شکل خود را حفظ کرده و تغییرات نوری‌اش نشان می‌دهد که ممکن است حالت کشیده داشته باشد. این ویژگی‌ها معمولاً در سیارک‌هایی دیده نمی‌شود که از توده‌ای از سنگ‌ها و قطعات جدا از هم تشکیل شده‌اند.

بااین‌حال، چنین ویژگی‌هایی می‌توانند توضیح‌های کاملاً طبیعی هم داشته باشند. ممکن است این جرم ساختاری محکم‌تر و یکپارچه‌تر از حد معمول داشته باشد یا ویژگی‌های فیزیکی آن هنوز به‌درستی شناخته نشده باشد.

نویسندگان تأکید می‌کنند که ایده منشأ فناورانه فقط یک فرض اولیه و آزمایشی است و نباید آن را نتیجه قطعی علمی دانست. به گفته آن‌ها، چنین فرضی بیشتر یک سناریوی «اگر این‌طور باشد چه؟» است تا نتیجه محتمل. در نهایت، آن‌ها معتقدند بررسی‌های فضاپیمای هایابوسا ۲ در سال ۲۰۳۱ می‌تواند ماهیت واقعی جرم را روشن کند و از پژوهش‌های بیشتر برای درک بهتر آن استقبال می‌کنند.

پژوهش در پایگاه مؤسسه اخترفیزیک دانشگاه هاروارد و اسمیتسونیان منتشر شده است.