ناسا با آرتمیس ۲ پیشگام شد؛ اما شاید چین برنده مسابقه بازگشت به سطح ماه شود

فضاپیمای اوراین آرتمیس ۲ ناسا پس از سفر موفقیت‌آمیز به‌دور ماه، اکنون به زمین بازگشته است. این ماموریت گامی بزرگ در راستای تحقق رویای بازگشت انسان به سطح ماه پس از ۵۰ سال به‌شمار می‌رود. اما در حالی که دنیا به ناسا و برنامه آرتمیس چشم دوخته، ممکن است این فضانوردان چینی باشند که گام‌های سرنوشت‌ساز بعدی را در قرن بیست و یکم روی ماه بردارند.

در ۱۱ فوریه ۲۰۲۶، نسخه‌ی تک‌مرحله‌ای موشک قمری «لانگ مارچ ۱۰» چین، در طول یک آزمایش پرواز از سایت پرتاب فضایی ونچانگ به آسمان صعود کرد. این موشک همچنین کپسول خالی از سرنشین منگژو را حمل کرد؛ فضاپیمایی که قرار است همراه با ماه‌نشین لانیوئه، فضانوردان چینی را تا سال ۲۰۳۰ روی سطح ماه قرار دهد.

در اوایل صعود لانگ مارچ ۱۰، کنترل‌کنندگان مأموریت عمداً سیستم فرار اضطراری را که برای دورکردن سریع فضاپیما از موشک در صورت بروز مشکل طراحی شده است، فعال کردند. سپس کپسول منگژو از موشک جدا شد و با استفاده از چتر نجات در دریای چین جنوبی فرود آمد. درهمین‌حال، لانگ مارچ ۱۰ به پرواز خود برای شبیه‌سازی یک ماموریت مداری کامل ادامه داد و درنهایت با انجام مانور برگشت، به‌طور کنترل‌شده روی امواج دریا فرود آمد؛ اقدامی که اسپیس لانچ سیستم (SLS)، موشک قمری فعلی ناسا قادر به انجامش نیست.

آزمایش‌های اخیر چین زمینه را برای مرحله‌ی بعدی و مهم‌تر، یعنی پرواز مداری کامل لانگ مارچ ۱۰ و منگژو در اواخر سال جاری فراهم کردند. البته هنوز مشخص نیست این پرواز با سرنشین انجام خواهد شد یا خیر، زیرا چین معمولاً جزئیات برنامه‌های فضایی خود را محرمانه نگه می‌دارد.

طرح‌های اولیه نشان می‌دهد کپسول منگژو در دو نسخه طراحی شده است؛ اولی با توانایی حمل هفت فضانورد تا مدار نزدیک زمین و پهلوگیری با ایستگاه فضایی تیان‌گونگ یا پرواز در کنار آن. این نسخه از منگژو برفراز موشک لانگ مارچ 10A پرتاب خواهد شد که می‌تواند کپسول را به‌جای ماه، صرفاً تا مدار نزدیک زمین ببرد. درمقابل، نسخه‌ی قمری کپسول سرنشین‌دار چین قادر است سه فضانورد را تا مدار ماه حمل کند.

اما درحالی‌که آمریکا هنوز درتلاش برای دستیابی به نسخه‌ای عملیاتی از یک ماه‌نشین جدید است، چین قبلاً این عنصر مهم برای رسیدن به سطح ماه را آزمایش کرده است. سال گذشته، چین با موفقیت ماه‌نشین سرنشین‌دار خود به نام لانیوئه را به نمایش گذاشت و آزمایش‌های فرود و پرتاب را در شرایط شبیه‌سازی‌شده‌ی گرانش ماه انجام داد.

در آمریکا، شرکت‌های اسپیس‌ایکس و بلو ارجین هر دو هنوز روی طرح‌های مفهومی ماه‌نشین‌های خود برای ناسا کار می‌کنند تا فرود قمری را در ماموریت آرتمیس ۴ در سال ۲۰۲۸ امکان‌پذیر سازند. درهمین‌حال، تأسیسات پرتاب جدید چین در ونچانگ برای میزبانی از موشک کامل لانگ مارچ ۱۰ تقریباً تکمیل شده است.

موشک کامل لانگ مارچ ۱۰ مثل فالکون هوی اسپیس ایکس که دراصل از سه فالکون ۹ تشکیل شده است، حاصل ادغام سه بوستر یکسان خواهد بود. پس از پروازهای آزمایشی نسخه‌ی 10A، مرحله‌ی بعدی ادغام سه بوستر با هم است؛ موفقیتی که شرکت خصوصی سی‌ای‌اس اسپیس اواخر ماه گذشته برای اولین بار در چین به آن دست یافت.

چین برای رسیدن به ماه، از دو موشک لانگ مارچ ۱۰ استفاده خواهد کرد: یکی برای پرتاب فضاپیمای سرنشین‌دار منگژو و دیگری برای پرتاب ماه‌نشین لانیوئه. این دو فضاپیما در مدار نزدیک ماه با هم پهلو خواهند گرفت و دو فضانورد از منگژو به لانیوئه منتقل می‌شوند تا بر سطح ماه فرود آیند. چین احتمالاً قبل از انجام ماموریتی مشابه آرتمیس ۲، مأموریت‌های کم‌ارتفاع سرنشین‌دار و ماموریت‌های قمری بدون سرنشین را انجام خواهد داد و در نهایت، تلاش خود برای فرود فضانوردان بر ماه را آغاز خواهد کرد.

ناسا برای فرود روی ماه در سال ۲۰۲۸ با ماموریت آرتمیس ۴، به شبکه‌ای پیچیده از شریکان خصوصی و بین‌المللی متکی است؛ اما چین با رویکردی متمرکزتر و با تکیه بر پیمانکار دولتی خود (شرکت علم و فناوری هوافضای چین)، در حال پیشتازی در مسیر مشابه است.

رقابت فضایی اجتناب‌ناپذیر است؛ اما معنای رقابت نیز از دیدگاه هر کشور متفاوت است. ویکتوریا سامسون، مدیر ارشد امنیت و ثبات فضایی بنیاد جهانی امن، می‌گوید: «ایالات متحده به‌طور مداوم از قصد چین برای رسیدن به ماه به‌عنوان دلیلی برای بازگشت سریع‌تر خود یاد می‌کند، در حالی که فکر نمی‌کنم مقامات چینی چنین اظهاراتی داشته باشند.»

با‌این‌حال، رقابت ژئوپلیتیکی با ایالات متحده یکی از محرک‌های اصلی برنامه فضایی چین است. سامسون می‌افزاید: «فکر می‌کنم ایالات متحده اندکی زودتر به ماه خواهد رسید، اما معتقدم که چینی‌ها شانس بیشتری دارند که ایستگاه دائمی روی سطح ماه را زودتر احداث کنند.»

صرف‌نظر از اینکه چه کسی زودتر به ماه برسد، دو رقیب باید در مورد جنبه‌های کلیدی اکتشاف ماه به تفاهم برسند. سامسون می‌گوید: «اگر ایالات متحده جدی است که حضور دائمی انسانی در ماه داشته باشد، باید با چینی‌ها در مورد مسائل ایمنی و همکاری هماهنگ شود.» در نهایت، آینده‌ی زندگی انسان‌ها به این همکاری بستگی دارد.