پرواز تاریخی فضانوردان آرتمیس ۲ به دور ماه با تماشای خورشیدگرفتگی خاتمه یافت

خدمه آرتمیس ۲ بامداد سه‌شنبه به وقت ایران، گردش تقریباً هفت‌ساعته به دور سمت پنهان ماه را به پایان بردند و چشم‌اندازهایی از قمر زمین را از نزدیک مشاهده کردند که هیچ انسانی قبلاً با چشمان خود ندیده بود. فضانوردان همچنین هنگام قرارگیری ماه درمقابل خورشید، موفق شدند شاهد یک خورشیدگرفتگی کامل باشند.

آرتمیس ۲ اولین ماموریت پس از آپولو ۱۷ در سال ۱۹۷۲ است که فضانوردان درجریان آن به فراتر از مدار نزدیک زمین سفر می‌کنند. خدمه‌ی ماموریت شامل رید وایزمن، ویکتور گلوور و کریستینا کوک از ناسا و جرمی هانسن از آژانس فضایی کانادا، اولین انسان‌ها در نیم‌قرن گذشته هستند که سوار بر کپسول اوراین خود با نام «اینتگریتی»، در اطراف ماه پرواز کرده‌اند.

اینتگریتی دوشنبه ساعت ۸:۰۷ صبح در پنجمین روز پس از پرتاب، به حوزه‌ی نفوذ ماه وارد شد؛ منطقه‌ای که در آن گرانش ماه قوی‌تر از گرانش زمین است. تقریبا ۱۳٫۵ ساعت بعد، در ساعت ۲۱:۲۷ به وقت ایران، فضاپیما با گذر از فاصله‌ی ۴۰۰٬۱۷۱ کیلومتری زمین، رکورد ماموریت آپولو ۱۳ را شکست. در این مرحله، خدمه آرتمیس ۲ به دورترین نقطه‌ای که انسان تاکنون در فضا بدان رسیده است، سفر کردند.

سپس حدود ۵ ساعت بعد، یعنی ۰۲:۳۰ بامداد سه‌شنبه به وقت ایران، فضانوردان به حداکثر فاصله‌ی ۴۰۶٬۷۷۱ کیلومتری از زمین رسیدند و رکوردی را به ثبت رساندند که امیدوارند به‌زودی شکسته شود.

فضانوردان درطول گردش به ماه، ساعت‌ها سطح ماه را براساس چک‌لیست دقیقی که توسط تیم علمی ماموریت تهیه شده بود، مطالعه کردند. این پرواز یک فرصت تحقیقاتی نادر بود. انسان‌ها بیش از ۵۰ سال از نزدیک به ماه نگاه نکرده بودند و مسیر «بازگشت آزاد» منحصربه‌فرد آرتمیس ۲ که به فضاپیما امکان داد بدون ورود به مدار ماه، به دور آن بچرخد، چشم‌اندازهای بی‌سابقه‌ای از سطح خاکستری و پر از حفره‌ی ماه را ارائه داد.

علاوه بر این، چشم انسان در تشخیص تغییرات ظریف در رنگ و بافت، عملکرد بسیار بهتری از دوربین‌های فضاپیماهای رباتیک دارد. درنتیجه، خدمه آرتمیس ۲ توانستند جزئیاتی را شناسایی کنند که به دانشمندان کمک می‌کند تا زمین‌شناسی و تکامل ماه را بهتر درک کنند و برنامه‌ریزان را در ترسیم نقشه‌ی ماموریت‌های سرنشین‌دار آینده به سطح ماه یاری می‌دهد.

فضانوردان مشاهدات خود با چشم غیرمسلح از ماه را با ثبت تصاویر خیره‌کننده از مناظر مختلف ازجمله غروب زمین و طلوع زمین، تکمیل کردند. این تصاویر با استفاده از ۳۲ دوربین ثبت شدند که ۱۵ مورد آن‌ها روی فضاپیما نصب شده‌اند و ۱۷ مورد دیگر، ابزارهای دستی دراختیار خدمه هستند. ثبت چنین صحنه‌هایی، برای اولین مسافران ماه در نیم‌قرن گذشته، یک تجربه‌ی احساسی بی‌نظیر بود. کریستینا کوک دراین‌باره به کنترل ماموریت گفت:

این تجربه‌ای باورنکردنی بود. در یک لحظه، در اواخر زمان عکس‌برداری از طریق پنجره شماره ۳، احساس کردم به‌شدت تحت‌تاثیر نگاه‌کردن به ماه قرار گرفته‌ام. فقط چند ثانیه طول کشید و راستش دوباره نتوانستم آن حس را تکرار کنم، اما یک چیز ناگهان مرا به سمت منظره ماه کشاند و همه چیز واقعی شد. حقیقت این است که ماه واقعاً جسمی مستقل در جهان است.

- کریستینا کوک

در ساعت ۰۲:۱۴ بامداد سه‌شنبه به وقت ایران، اوراین با پنهان‌شدن پشت ماه از دید زمین، ارتباط خود را با مرکز کنترل ماموریت از دست داد. این قطع ارتباط یا از دست‌رفتن سیگنال کاملاً مورد انتظار بود. سپس در ساعت ۰۲:۵۴ به وقت ایران، ارتباط دوباره برقرار شد. درطول این قطعی ۴۰ دقیقه‌ای، اتفاقات مهمی رخ داد؛ مثلاً اوراین با پرواز از فاصله‌ی فقط ۶۵۴۵ کیلومتری ماه، به کم‌ترین فاصله‌اش از آن رسید. رسیدن به حداکثر فاصله از زمین نیز در همین بازه‌ی زمانی رخ داد.

حدود ۶ ساعت پس از آغاز گذر از کنار ماه، خدمه آرتمیس ۲ توجه خود را به پدیده‌ی آسمانی دیگری جلب کرد: یک خورشیدگرفتگی که در ساعت ۰۴:۰۵ بامداد سه‌شنبه به وقت ایران اتفاق افتاد. این منظره بسیار متفاوت از خورشیدگرفتگی‌هایی بود که ما اینجا روی زمین به آن عادت کرده‌ایم؛ زیرا ماه از پنجره‌های اوراین بسیار بزرگ‌تر به نظر می‌رسید.

همچنین خورشید برای مدتی بسیار طولانی‌تر، حدود ۵۳ دقیقه، در مقایسه با حداکثر ۷٫۵ دقیقه برای هر خورشیدگرفتگی کامل که از روی زمین دیده می‌شود، پشت ماه پنهان شد. از آنجا که فقط اوراین، ماه و خورشید در فضا هم‌تراز شده بودند، این خورشیدگرفتگی صرفاً‌ برای فضانوردان آرتمیس ۲ قابل مشاهده بود.

خورشید با وجود پنهان‌شدن پشت ماه، همچنان برای فضانوردان آرتمیس ۲ خطرناک بود؛ زیرا پنجره‌های اوراین محافظت لازم را برای چشم‌ها فراهم نمی‌کردند. درنتیجه، آن‌ها عینک مخصوص خورشیدگرفتگی به چشم زدند تا این رویداد را تماشا کنند؛ درست مانند آنچه ما اینجا روی زمین انجام می‌دهیم.

گلوور در طول خورشیدگرفتگی گفت: «این تجربه‌ای باورنکردنی است. خورشید پشت ماه پنهان شده، تاج هنوز قابل مشاهده و روشن است و تقریباً هاله‌ای در اطراف کل ماه ایجاد می‌کند.» او افزود: «زمین بسیار روشن است و ماه فقط گوی سیاهی آویزان در جلوی ما است. وای! شگفت‌انگیز است.»

خدمه آرتمیس ۲ اکنون در مسیر بازگشت به زمین قرار دارند. مسیر بازگشت آزاد به فضاپیما امکان می‌دهد بدون روشن‌کردن پیشرانه‌ی اصلی و صرفاً با اتکا به گرانش ماه به خانه بازگردد. اوراین بامداد شنبه ۲۲ فروردین به وقت ایران با فرود آبی در اقیانوس آرام، ماموریت ۱۰ روزه به دور ماه را به پایان خواهد برد.

پایان ماموریت آرتمیس ۲، شروع فصلی جدید و آمادگی برای آرتمیس ۳ است. این ماموریت سرنشین‌دار که هدفش پرتاب در سال ۲۰۲۷ است، اتصال و پهلوگیری در مدار زمین را آزمایش می‌کند. اگر همه چیز به خوبی پیش برود، ناسا در اواخر سال ۲۰۲۸ فضانوردان را به نزدیکی قطب جنوب ماه خواهد برد و سپس در طول چند سال آینده، شروع به ساخت یک پایگاه در آنجا خواهد کرد.