خدمه آرتمیس ۲ رکورد دورترین سفر فضایی بشر را شکستند

چهار فضانورد ماموریت آرتمیس ۲ که در چهار روز گذشته درحال عزیمت به ماه بوده‌اند، ساعاتی پیش با گذشتن از فاصله‌ی ۴۰۰٬۱۷۱ کیلومتری از زمین، رکورد دورترین سفر انسان در فضا را شکستند. تابه‌حال هیچ انسانی تا این حد از زمین فاصله نگرفته بود.

بعدازظهر دوشنبه در ساعت ۱۳:۵۷ به وقت ساحل شرقی آمریکا (۲۱:۲۷ به وقت ایران)، فضانوردان آرتمیس ۲ شامل رید وایزمن، ویکتور گلوور و کریستینا کوک از ناسا و جرمی هانسن از آژانس فضایی کانادا، از فاصله‌ی ۴۰۰٬۱۷۱ کیلومتری زمین فراتر رفتند. این رکورد در سال ۱۹۷۰ توسط جیمز لاول، جان سویگرت و فرد هایسه، فضانوردان آپولو ۱۳ به ثبت رسیده بود.

جنی گیبونز، فضانورد کانادایی که به‌عنوان مسئول برقراری ارتباط با کپسول اوراین در مرکز کنترل ماموریت فعالیت می‌کند، هنگام رکوردشکنی خدمه آرتمیس ۲ به آن‌ها گفت: «امروز، شما به نیابت از تمام بشریت، مرزها را درمی‌نوردید.»

هانسن در پاسخ گفت:

در حالی که از دورترین فاصله‌ای می‌گذریم که انسان‌ها تاکنون از سیاره زمین گرفته‌اند، این کار را با ادای احترام به تلاش‌های خارق‌العاده و دستاوردهای پیشینیان خود در اکتشافات فضایی انجام می‌دهیم. پیش از آنکه مادر زمین موفق شود ما را به هر آنچه که برایمان ارزشمند است بازگرداند، به پیشروی بیشتر در فضا ادامه می‌دهیم؛ اما مهم‌تر از همه، این لحظه را انتخاب می‌کنیم تا نسل کنونی و بعدی را به چالش بکشیم تا اطمینان حاصل کنیم که این رکورد عمر طولانی نخواهد داشت.

- جرمی هانسن

مأموریت آپولو ۱۳ تنها براساس ضرورت رکورد خود را به ثبت رساند. در روز سوم ماموریت، زمانی که فضانوردان حدود ۳۳۰هزار کیلومتر از زمین فاصله داشتند، انفجار در یکی از مخازن اکسیژن، به ماژول سرویس آن‌ها آسیب زد. تخریب این ماژول بدین معنا بود که امکان روشن‌کردن پیشرانه‌ی آن و انجام مانور تزریق به مدار ماه دیگر وجود نداشت. ناسا مجبور شد برای بازگرداندن ایمن خدمه تلاش کند و به سرعت تصمیم گرفت که کپسول آن‌ها می‌تواند با استفاده از گرانش ماه، مثل کپسول آرتمیس ۲ در مسیر بازگشت آزاد به زمین قرار بگیرد.

آن تصمیم حیاتی در نیم‌قرن پیش، علاوه بر نجات جان خدمه‌ی آپولو ۱۳، از قضا موجب شد که رکورد دورترین سفر انسان در فضا نیز برایشان به ارمغان آورده شود؛ هرچند ظاهراً تا دهه‌ها بعد کسی به این موضوع توجه نکرد.

دو عامل، دورترین فاصله‌ی فضاپیما از زمین در سفرش به دور ماه را تعیین می‌کند. اولین عامل، موقعیت ماه در مدارش به دور زمین است؛ زیرا تنها قمر زمین در طول گردش ماهانه‌ی خود به دور سیاره ما، فاصله‌اش از نزدیک‌ترین نقطه (۳۶۳٬۳۰۰ کیلومتر) تا دورترین نقطه (۴۰۵٬۵۰۰ کیلومتر) تغییر می‌کند.

عامل دوم نیز میزان نزدیکی فضاپیما به سطح ماه است. انتظار می‌رود خدمه آرتمیس ۲ از فاصله‌ی فقط اندکی بیش از ۶۵۰۰ کیلومتری برفراز سطح ماه پرواز کنند. پیش‌بینی می‌شود که در کم‌ترین فاصله‌ی اوراین، ماه تقریباً به اندازه یک توپ بسکتبال که در دست نگه داشته شده است، به‌نظر آید. درنتیجه، ماه برای خدمه آرتمیس ۲ دورتر از آن چیزی خواهد بود که فضانوردان آپولو می‌دیدند.

اندکی پس از رکوردشکنی اخیر، خدمه دهانه‌ای را بین سمت نزدیک و پنهان ماه مشاهده کردند. آن‌ها با مرکز کنترل ماموریت تماس گرفتند تا درخواست کنند نام آن دهانه به افتخار همسر فقید رید وایزمن، فرمانده آرتمیس ۲، «کارول» نام‌گذاری شود. کارول وایزمن در سال ۲۰۲۰ پس از تحمل یک دوره مبارزه با بیماری سرطان، از دنیا رفت.

فضاپیمای اوراین اکنون با سرعتی حدود ۵٬۰۵۲ کیلومتر بر ساعت از کنار ماه عبور می‌گذرد. در طول این گذر، خدمه از حدود ۳۰ هدف علمی روی سطح ماه عکاسی خواهند کرد. این اهداف شامل حوضه اورینتاله، دهانه‌ی برخوردی عظیمی به قطر تقریبی هزار کیلومتر بین سمت نزدیک و پنهان ماه و حوضه هرتزاسپرونگ، دهانه‌‌ای قدیمی‌تر در سمت پنهان ماه است.

انتظار می‌رود گذر از کنار ماه فرصت تهیه‌ی تصاویر چشمگیر را فراهم کند. به‌عنوان مثال، خدمه می‌توانند «غروب زمین» را مشاهده کنند؛ زمانی که زمین پشت ماه پنهان می‌شود و بعداً شاهد «طلوع زمین» باشند، زمانی که سیاره‌ی ما دوباره بر فراز افق ماه ظاهر می‌شود. اولین تصویر نمادین «طلوع زمین» توسط ماموریت آپولو ۸ در سال ۱۹۶۸ ثبت شد.

برنامه زمانی ماموریت همچنین به فضانوردان امکان می‌دهد تا یک خورشیدگرفتگی را مشاهده کنند؛ زیرا ماه در مقابل خورشید قرار می‌گیرد. خدمه با استفاده از عینک‌های مخصوص خورشیدگرفتگی و لنزهای دوربین ویژه، می‌توانند لایه‌ی بیرونی خورشید، یا تاج خورشیدی را در اطراف لبه‌ی ماه ببینند و عکاسی کنند.

مسیری که فضاپیمای آرتمیس ۲ در آن پرواز می‌کند، تا دقایقی دیگر فضانوردان را به دورترین نقطه‌ی سفر، یعنی فاصله‌ی ۴۰۶٬۷۷۳ کیلومتری از زمین خواهد رساند.