آرتمیس ۲ دربرابر آپولو ۱۷؛ سفر به ماه نسبت به نیم‌قرن گذشته چه تفاوتی کرده است؟

چهارشنبه یکم آوریل ۲۰۲۶، موشک آرتمیس ۲ ناسا در ساعت ۱۸:۳۵ به وقت ساحل شرقی آمریکا (بامداد پنجشنبه ۱۳ فروردین به وقت ایران) با موفقیت پرتاب شد و پس از سال‌ها انتظار، چهار فضانورد را عازم ماه کرد. این ماموریت تاریخی، اولین سفر انسان به دور ماه در بیش از ۵۰ سال گذشته محسوب می‌شود.

خدمه شامل فرمانده رید وایزمن، خلبان ویکتور گلوور و متخصصان ماموریت کریستینا کوک و جرمی هانسن، با فضاپیمای اوراین سفری ۱۰ روزه را آغاز کرده‌اند تا مسیر را برای ماموریت‌های آتی به سطح ماه در سال ۲۰۲۸ هموار کنند.

پس از آپولو ۱۷ در سال ۱۹۷۲، آرتمیس ۲ با آغاز فصلی نوین در اکتشافات فضایی، بازگشت بشر به مدار ماه را رقم زده و جهشی عظیم در فناوری، ایمنی و امکانات سفر فضایی را به نمایش گذاشته است. اما دقیقا چه تغییراتی در طول این سال‌ها رخ داده که آرتمیس ۲ را از آپولو ۱۷ متمایز می‌کند؟ در ادامه، با مقایسه‌ی فضاپیماها، سیستم‌ها و شرایط سفر، به بررسی تحولات شگفت‌انگیز فضانوردی در نیم‌قرن گذشته خواهیم پرداخت.

در طول ۵۳ سال گذشته، سفر به اعماق فضا برای فضانوردان تحولات بسیاری را از سر گذرانده است. آرتمیس ۲ با فضاپیمای اوراین، خدمه‌ای را روانه‌ی ماه می‌کند که برخلاف ماموریت‌های آپولو، از امکاناتی نظیر آشپزخانه، توالت و تجهیزات ورزشی بهره‌مند خواهند شد. فضاپیما اگرچه همچنان فضایی فشرده دارد، نسبت به کپسول‌های آپولو به‌طور قابل‌توجهی جادارتر است. پیشرفت‌های فناوری و طراحی، اوراین را به گامی بزرگ در جهت افزایش راحتی، بهداشت و ایمنی سفر تبدیل کرده است.

پرتاب ماموریت آرتمیس ۲ فرصتی بی‌نظیر برای کاوش در مناطق ناشناخته ماه و ثبت رکوردهای تازه در اعماق فضا را رقم می‌زند. فضانوردان در طول ماموریت ۱۰ روزه‌ی خود در اطراف ماه سفر می‌کنند و مناطقی را مشاهده خواهند کرد که تاکنون مستقیماً توسط انسان دیده نشده‌اند. همچنین، خدمه آرتمیس ۲ اولین انسان‌هایی هستند که پس از آپولو ۱۷ در سال ۱۹۷۲، به اعماق فضا بازگشته‌اند.

تفاوت‌های چشمگیری بین کپسول‌های آپولو و فضاپیمای اوراین آرتمیس ۲ وجود دارد که سفر فضانوردان را به تجربه‌ای ایمن‌تر، راحت‌تر و مجهزتر تبدیل می‌کند. ارسال مواد و تجهیزات به مدار هزینه‌بر است و همین موضوع اهمیت هر کیلوگرم را دوچندان می‌کند. بنابراین، طراحی اوراین با هدف حداکثررساندن راحتی در کمترین وزن ممکن انجام شده است. اگرچه اوراین نسبت به ماژول فرماندهی آپولو جادارتر است، نمی‌توان آن را یک کاخ فضایی نامید.

ماژول قمری آپولو حجمی برابر با ۶٫۲ متر مکعب داشت که بین سه نفر تقسیم می‌شد. پیکربندی اوراین بسته به ماموریت متفاوت است، اما برآورد می‌شود که حدود ۹ متر مکعب فضا در اختیار خدمه قرار دهد.

اوراین را می‌توان با یک اتاق ۲٫۰۸ در ۲٫۰۸ در ۲٫۰۸ متری مقایسه کرد. این فضا ممکن است کوچک به نظر نرسد، اما باید در نظر داشت که هر فضانورد این محیط را با سه نفر دیگر نیز به اشتراک می‌گذارد و این اتاق هم محل زندگی، هم آشپزخانه، هم غذاخوری، هم حمام و هم محل کار آن‌هاست.

البته در زمین جهت توسط گرانش تعیین می‌شود، اما در فضا می‌توان از تمام حجم موجود بهره برد. تیم طراح نیز توضیح می‌دهد که اوراین به دلیل طراحی هوشمندانه، بسیار بزرگتر از آنچه به نظر می‌رسد احساس می‌شود.

آرتمیس ۳۰ درصد فضای بیشتری نسبت به آپولو در اختیار دارد و با وجود یک عضو خدمه‌ی اضافی، از این فضا به‌طور موثرتری استفاده می‌کند. پس از رسیدن تیم به مدار، پیکربندی داخلی فضاپیما تغییرپذیر می‌شود؛ یعنی تیم می‌تواند با ذخیره‌ی صندلی‌ها و لباس‌های فضایی، حجم داخلی را به حداکثر برساند و فضای مرکزی بزرگی ایجاد کند.

اوراین مجهز به اولین توالت فرستاده‌شده به اعماق فضاست. سیستم مدیریت پسماند نیز همان‌طور که از نام‌گذاری‌اش مشخص است، یک افزودنی حیاتی محسوب می‌شود. فضانوردان آپولو چنین سیستمی نداشتند و همین موضوع به پرونده‌ی بدنام مدفوع‌های مرموز شناور منجر شد که دو بار ماموریت آپولو ۱۰ را مختل کرد.

براساس مقاله‌ای فنی، سیستم مدیریت پسماند اوراین (WMS) توالتی کامل برای ماموریت‌های کوتاه تا متوسط ارائه می‌دهد. این سیستم هم حریم خصوصی فضانوردان را حفظ می‌کند و هم تجربه‌ای راحت برای استفاده از سرویس بهداشتی فراهم می‌سازد.

از دوران آپولو تا‌به‌امروز، پیشرفت‌های چشمگیر در زمینه‌ی کامپیوترها دردسترس همه‌ی ماست. کامپیوتر اصلی ماموریت آپولو تنها با ۴ کیلوبایت رم و ۷۲-۷۴ کیلوبایت (KB) حافظه، از ماشین‌حساب‌های مدرن نیز ضعیف‌تر بود. گوشی‌های هوشمند امروزی نه تنها از نظر قدرت محاسباتی، بلکه از نظر وزن نیز سال‌های نوری با آن کامپیوتر فاصله دارند.

اما اوراین آرتمیس مجهز به دو کامپیوتر پرواز افزونه است که هر کدام شامل دو ماژول کامپیوتری هستند. در مجموع، چهار سیستم افزونه وجود دارد که هرکدام حدود ۷۵ درصد وزن کامپیوتر اصلی آپولو را دارند، اما ۱۲۸هزار برابر حافظه و ۲۰هزار برابر سرعت آن را ارائه می‌دهند. این پیشرفت‌ها ایمنی، جمع‌آوری داده‌ها و قدرت پردازش را به‌طور قابل‌توجهی افزایش می‌دهند.

مواد به‌کاررفته در اوراین نیز بهبود یافته‌اند و چاپ سه‌بُعدی به بخش مهمی از فرآیند طراحی و مونتاژ تبدیل شده است. ماژول سرویس اروپا (ESM) که توسط آژانس فضایی اروپا ساخته شده، به‌جای سلول‌های سوختی ماموریت آپولو، از پنل‌های خورشیدی برای تولید برق استفاده می‌کند و جمع‌وجورتر نیز است.

ماموریت آرتمیس ۲ رکوردشکنی‌های متعددی را نیز رقم خواهد زد. کریستینا کوک به اولین زن فضانوردی تبدیل می‌شود که فراتر از مدار زمین سفر می‌کند، ویکتور گلوور، اولین فضانورد سیاه‌پوستی خواهد بود که ماه را از نزدیک مشاهده می‌کند و جرمی هانسن کانادایی نیز نخستین فرد غیرآمریکایی است که به دور ماه می‌گردد. این ماموریت که با وجود تاخیرهای پیشین و چالش‌هایی مانند نشتی‌های هیدروژن، در نهایت بدون مشکلات قابل‌توجه انجام شد، فرصتی بی‌نظیر برای مطالعه‌ی اثرات پرواز فضایی بر بدن انسان را نیز فراهم می‌سازد.

آپولو ۱۷ با نوآوری‌های زمان خود پایه‌های اکتشافات فضایی را بنا نهاد، اما آرتمیس ۲ با بهره‌گیری از دستاوردهای ۵۳ سال گذشته تجربه‌ی فضانوردان را به سطحی جدید ارتقا داده و زمینه را برای ماموریت‌های آتی به ماه و فراتر از آن فراهم می‌کند. آرتمیس ۲ گامی بلند به سوی آینده‌ای است که در آن، انسان می‌تواند به‌طور پایدار در فضا زندگی کند.