تصاویر شگفت‌انگیز جدید از سطح خورشید، نمایی بی‌سابقه از لکه‌های خورشیدی طغیان‌گر و فعالیت‌های آن را به نمایش می‌گذارد.

مؤسسه اخترفیزیک لایبنیتس پوتسدام (AIP) در بیانیه‌ای اعلام کرده که سیستم دوربین با وضوح بسیار بالا که توسط این مؤسسه برای تلسکوپ «برج خلأ» (VTT) در رصدخانه «تید» واقع در تنریف اسپانیا ساخته شده، برای نخستین بار توانسته است تصاویری از خورشید را با وضوح 8K بازسازی کند.

رصد خورشید همواره با چالش‌هایی میان میدان دید و وضوح همراه است: تلسکوپ‌های خورشیدی بزرگ تصاویر پرجزئیاتی ارائه می‌دهند اما ناحیه کوچکی را پوشش می‌دهند، درحالی که ابزارهای کوچک‌تر قادر به مشاهده کل قرص خورشید هستند اما جزئیات ظریف را نشان نمی‌دهند.

بااین‌حال، تلسکوپ VTT هر دو ویژگی را هم‌زمان در خود دارد: میدان دید گسترده و وضوح فضایی مناسب. ترکیب این ویژگی‌ها با سیستم دوربین جدید، توانایی تلسکوپ را به‌طور چشمگیری افزایش داده و انجام مطالعات جامع و دقیق از مناطق فعال خورشیدی را امکان‌پذیر کرده است.

تلسکوپ VTT هم دید وسیع و هم کیفیت مناسبی را برای رصد ارائه می‌دهد

«رولف اشلیشن‌مایر»، دانشمند مؤسسه فیزیک خورشیدی (KIS) در فرایبورگ که مسئولیت VTT را بر عهده دارد، در بیانیه‌ای اعلام کرد: «برای درک بهتر رفتار خورشید، لازم است علاوه بر بررسی ساختارهای ریز و تحلیل روندهای بلندمدت فعالیت‌های خورشیدی با ابزارهای مختلف، تحول زمانی میدان مغناطیسی در نواحی فعال نیز به‌طور دقیق مطالعه شود.»

چپ: گزیده‌ای از یک تصویر واحد از خورشید، گرفته شده با تلسکوپ برج خلاء در تنریف. راست: تصویر با وضوح بالا که از ۱۰۰ نوردهی مجزا که توسط سیستم دوربین پیشرفته جدید ثبت شده، بازیابی شده است.عکاس: R. Kamlah et al. 2025

سیستم دوربین جدید از تکنیک‌های پیشرفته بازسازی تصویر بهره می‌برد و با ترکیب ۱۰۰ تصویر با نوردهی کوتاه که هرکدام با وضوح ۸۰۰۰ در ۶۰۰۰ پیکسل ثبت شده‌اند، تصاویری با وضوح 8K تولید می‌کند. تصاویر با سرعت ۲۵ فریم بر ثانیه ثبت شده‌اند و این فرایند، به‌طور مؤثری اختلالات ناشی از جو زمین را کاهش می‌دهد و وضوح فضایی حدود ۱۰۰ کیلومتر را روی سطح خورشید فراهم می‌کند.

براساس بیانیه منتشرشده، چنین دقت بالایی به محققان فرصت می‌دهد تا فرایندهای پویا و متغیر خورشیدی را در بازه‌های زمانی کوتاه، حتی تا ۲۰ ثانیه، رصد کنند.

تصویر با وضوح بالا که از ۱۰۰ نوردهی مجزا که توسط سیستم دوربین پیشرفته جدید تلسکوپ برج خلاء ثبت شده، بازسازی شده است.عکاس: R. Kamlah et al. 2025

پژوهشگران با استفاده از فناوری تصویربرداری پیشرفته، موفق به ثبت تصاویری با وضوح بالا از مناطقی به قطر ۲۰۰هزار کیلومتر شده‌اند که تقریباً برابر با یک‌هفتم قطر خورشید است.

تصاویر جزئیات پیچیده‌ای از مجموعه لکه‌های خورشیدی، جریان‌های پلاسمایی و ساختارهای میدان مغناطیسی را که به انفجارهای خورشیدی منجر می‌شوند، آشکار می‌کنند. این یافته‌ها نه تنها درک ما از دینامیک پیچیده خورشید را افزایش می‌دهد، بلکه کمک می‌کند تا وضعیت آب‌وهوای فضایی را نیز بهتر پیش‌بینی کنیم.