راستی آزمایی؛ تئوری توطئه‌ پس‌دمه‌ی هواپیماها

راستی آزمایی؛ تئوری توطئه‌ پس‌دمه‌ی هواپیماها

بر اساس یک تئوری توطئه، نهادهای دولتی و تجارت‌های ابرقدرت، عوامل شیمیایی یا بیولوژیکی را از طریق پس‌‌دمه‌ی هواپیماها در آسمان منتشر می‌کنند. در این راستی‌‌آزمایی به بررسی این تئوری توطئه‌ی داغ خواهیم پرداخت.

در عصر کووید ۱۹، تئوری‌های توطئه‌ی زیادی پیرامون ما شکل گرفته‌اند؛ برخی می‌گویند این ویروس توسط ارتش ایجاد شده است، برخی آن را از علائم فناوری 5G می‌دانند و حتی برخی وجود آن را کتمان می‌کنند. نظریه‌های توطئه، پدیده‌‌ی جدیدی نیستند؛ بلکه راهی برای دلیل‌تراشی و اندیشیدن هستند که مردم در مواقع بحرانی، وقتی چیزی روشن و واضح نیست، به آن‌ها روی می‌آورند.

تمرکز اصلی بسیاری از نظریه‌های توطئه روی مواد شیمیایی موجود در آب‌، غذا و هوای تنفسی ما است. یکی از تازه‌ترین موارد، نظریه توطئه‌ی پس‌‌دمه‌ی هواپیماها است که بر اساس آن، دولت‌ها برای کنترل جمعیت، مواد شیمیایی را از طریق هواپیما در محیط آزاد می‌کنند. این موضوع ممکن است خنده‌دار به‌ نظر برسد؛ اما نظرسنجی‌های اخیر نشان می‌دهد که تعداد قابل‌ توجهی از مردم آماده‌ی باور و پذیرش این توطئه، سایر توطئه‌ها و گاهی عواقب جدی آن‌ها هستند.

درک چگونگی تدوین و انتقال این ایده‌ها در حال تبدیل شدن به یک اولویت برای روانشناسان است؛ اما اینکه دانشمندان می‌توانند چه نقشی در رفع این نظریه‌ها داشته باشند هنوز مشخص نیست. فیلمون بانتی‌مارودیس، متخصص ارتباطات از دانشگاه نیکوزیا در قبرس، می‌گوید:

ما باید ابزارهایی در اختیار افراد عادی قرار بدهیم که به وسیله‌ی آن‌ها بتوانند واقعیت و اطلاعات غلط را از هم تشخیص بدهند؛ اما متأسفانه تاکنون در این زمینه ناموفق بوده‌ایم.

برای بسیاری از افراد، درک تفاوت بحث علمی حقیقی و توطئه همیشه آسان نیست. تعداد فزاینده‌ای از مردم بر این باورند که پس‌دمه‌ی هواپیماها در واقع پس‌دمه‌‌های شیمیایی و سمی هستند که برای دستیابی به اهدافی مثل اصلاح هوا، کنترل ذهن مردم و گسترش بیماری‌ها در جو، منتشر می‌شوند. اعتقاد بر این است که دولت یا مشاغل بزرگ در پشت این توطئه‌ هستند و با مهارت، قدرت و نفوذ می‌توانند به‌راحتی ردپای خود را در این ماجرا بپوشانند. به‌هرصورت این نظریه که هواپیماها برای دستیابی به یک هدف خاص، مواد شیمیایی را در هوا پخش می‌کنند، درست به‌ نظر نمی‌رسد و چندان منطقی نیست. در ادامه به توضیح و تفسیر دلایل شکل‌گیری این نظریه و شواهد علمی در مورد آن خواهیم پرداخت. با یک راستی‌آزمایی دیگر، همراه زومیت باشید.

تاریخچه‌ تئوری توطئه پس‌دمه‌ هواپیماها

ایده توطئه پس‌دمه‌ شیمیایی هواپیماها در سال ۱۹۹۶ شکل گرفت؛ زمانی كه دولت آمریكا متهم به تلاش برای اصلاح هوا برای مقاصد نظامی شد. نیروی هوایی ایالات متحده (USAF)، این اتهام را رد کرد و گفت شواهد موجود در مورد پس‌دمه‌ی شیمیایی هواپیماها حقیقت ندارد؛ اما تئوری توطئه پس‌دمه همچنان ادامه پیدا کرد و در سراسر جهان گسترش یافت. 

این نظریه توسط افرادی از جمله ریچارد فینک و ویلیام توماس در مجامع اینترنتی پخش شد و در یک برنامه‌ی رادیویی در مورد آن بحثی شکل گرفت. با گسترش نظریه توطئه پس‌دمه، مقامات فدرال با تماس‌ها و نامه‌های خشمگینانه‌ از سوی جامعه مواجه شدند.

در سال ۲۰۰۰ برای از بین‌ بردن این شایعات و خاتمه‌ به این نظریه، آژانس‌های گوناگونی مانند آژانس حفاظت از محیط زیست (EPA)، اداره هواپیمایی فدرال (FAA)، اداره ملی هوا و فضا (ناسا) و اداره ملی اقیانوسی و جوی (NOAA) به همکاری پرداختند. بسیاری از معتقدین به تئوری توطئه پس‌دمه‌ی شیمیایی، گزارش‌ این آژانس‌ها را به‌عنوان دلیل دیگری بر وجود مخفی‌کاری و سرپوش دولتی تفسیر کردند. پس از تمام ماجراها سازمان حفاظت از محیط زیست در سال ۲۰۱۵ پست خود را به‌روز‌رسانی کرد و نوشت این سازمان از اقدامات عمدی برای آزادسازی عوامل شیمیایی یا بیولوژیکی در جو آگاهی ندارد.

تئوری توطئه پس‌ دمه هواپیماها

در اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی، نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا یک برگه گزارش بدون تاریخ منتشر کرد که نشان می‌‎داد تئوری‌های توطئه در این زمینه، دروغین هستند و به بخشی از آن‌ها با استناد به مقاله استراتژی ۱۹۹۶ دامن زده شده است که در دانشگاه هوایی با عنوان «هوا به‌عنوان ضریب نیرو؛ مالکیت هوا در سال ۲۰۲۵» تدوین شد. در علوم نظامی، ضریب نیرو یا فاکتور نیرو به عامل یا ترکیبی از عوامل گفته می‌شود که به پرسنل یا سلاح‌ها (یا سایر سخت‌افزارها) توانایی دستیابی به موفقیت‌های بزرگ‌تری می‌دهد.

این مقاله در پاسخ به یک دستورالعمل نظامی برای ترسیم یک سیستم اصلاح استراتژیک هوا در آینده با هدف حفظ سلطه نظامی ایالات متحده در سال ۲۰۲۵ ارائه شد که به‌عنوان «نمایش‌های خیالی از وضعیت سناریوهای آینده» شناخته می‌شد. در سال ۲۰۰۵، نیروی هوایی، توضیحات بیشتری در این مورد ارائه کرد و گفت که این مقاله منعکس‌کننده‌ی سیاست، آیین کاری یا توانایی نظامی فعلی آن‌ها نیست و این آژانس هیچ آزمایش یا برنامه اصلاح آب‌و‌هوایی را هدایت نمی‌کند و همچنین برنامه‌ای برای انجام این کار در آینده ندارد. علاوه بر این‌ها، USAF اظهار داشت که «حقه‌ی پس‌دمه‌های شیمیایی» توسط بسیاری از دانشگاه‌های معتبر، سازمان‌های علمی و نشریات مهم رسانه‌ای مورد بررسی قرار گرفته و رد شده است.

تئوری توطئه پس‌ دمه هواپیماها

نظریه‌های توطئه به‌ندرت توسط رسانه‌های اصلی پوشش داده می‌شوند و در صورت پوشش معمولاً به‌عنوان نمونه پارانویای ضد‌ دولتی مطرح می‌شوند. به‌عنوان مثال در سال ۲۰۱۳، وقتی‌ علنی شد که CIA، ناسا و NOAA قصد دارند برای  تحقیقات در مورد روش‌های خنثی‌‌سازی گرم‌ شدن کره زمین با مهندسی ژئو، بودجه‌ای به آکادمی ملی علوم ارائه بدهند، یک مقاله در International Business Times، پیش‌بینی کرد که  ایده هر آژانس دولتی در جستجوی راه‌های کنترل یا دستکاری آب‌وهوا با بررسی‌های موشکافانه و ترس از توطئه‌های بدخیم، رو‌به‌رو خواهد شد؛ در این مقاله از تئوری‌ توطئه پس‌دمه‌ی شیمیایی هواپیماها نیز به‌عنوان مثال یاد شده بود.

پس‌دمه‌ی هواپیما چیست و چرا ایجاد می‌شود

برای درک بهتر موضوع ابتدا باهم دلیل تشکیل پس‌دمه‌های هواپیما را بررسی می‌کنیم. پس‌دمه‌ که رد حاصل از هواپیماهای بلندپرواز در ارتفاع است، بر اثر میعان تشکیل می‌شود. بخار آب موجود در گاز خروجی موتور هواپیما در اثر قرارگیری در جو سرد (گاهی اوقات تا زیر ۶۰- درجه سانتی‌گراد)، کریستال‌های کوچک یخی ایجاد می‌کند که باعث ایجاد رد و مسیرهای متراکم می‌شود. این مسیرهای ابری که به آن‌ها پس‌دمه می‌گویند، از فاصله بیش از ۳۰ هزار پایی در زمین قابل مشاهده هستند. پس‌دمه‌ها گاهی اوقات پایدار می‌مانند و گسترش می‌یابند که این امر به آب‌وهوای حاکم بر ارتفاع ۳۰ هزار پایی بستگی دارد، نه به آب‌وهوای زمین.

پس‌دمه‌‌ها، ابرهای خطی‌ هستند که به علت میعان گاز خروجی موتور هواپیماها، در ارتفاع چندین هزار پایی از زمین تشکیل می‌شوند

وقتی در یک روز سرد نفس خود را بیرون می‌دهید، می‌توانید بخار حاصل از تنفس خود را ببینید؛ زیرا ریه‌های گرم و مرطوب شما به هوا رطوبت اضافه می‌کنند و زمانی‌ که نفس می‌کشید، میعان شکل می‌گیرد. بخار آب در بازدم شما به هوای سرد خارج برخورد می‌کند و قطرات آب و یخ ریز ایجاد می‌شود که می‌توانید آن را به‌صورت یک ابر تنفسی غلیظ مشاهده کنید. ابر متراکم از تنفس شما به‌سرعت تبخیر می‌شود؛ اما پس‌دمه‌های خروجی از جت هواپیما می‌توانند برای چندین دقیقه و حتی گاهی تا ساعت‌ها پایدار باقی بمانند. دلیل این تفاوت چیست؟ چرا پس‌دمه‌های موتور گاهی پایدار و ثابت می‌مانند اما ابر تنفس ما در روزهای سرد به‌سرعت تبخیر می‌شود؟

تئوری توطئه پسدمه هواپیماها

پاسخ ساده است. پس‌دمه در دمای ۴۰- درجه سانتی‌گراد و کمتر تشکیل می‌شود. در این دما‌، قطرات ریز آب حاصل از میعان فوراً یخ می‌بندند و پس از یخ‌زدگی نمی‌توانند تبخیر شوند و  به علت دمای پایین امکان ذوب آن‌ها نیز وجود ندارد. با این تفاسیر، کریستال‌های یخ تشکیل‌شده طی فرایند تصعید که در آن ماده از حالت جامد به گاز تبدیل می‌شود، محو می‌شوند.

یخ تنها در صورت دچار تصعید می‌شود که رطوبت در آن ارتفاع، پایین‌تر از ۶۰ تا ۷۰ درصد باشد؛ بنابراین اگر رطوبت کمی از این مقدار بالاتر باشد، پس‌دمه می‌تواند برای مدت طولانی‌تری دوام بیاورد؛ درست مانند بعضی از ابرها. اگر رطوبت کم باشد‌، تصعید بسیار سریع اتفاق می‌افتد و رد پس‌دمه فقط یک دقیقه باقی می‌ماند. اگر رطوبت زیاد باشد (بالاتر از ۷۰٪)، عکس عمل تصعید یا همان چگالش رخ می‌دهد؛ بخار آب فقط در تماس با یخ مستقیماً به یخ تبدیل و باعث تشکیل یخ‌های بیشتری روی میعان منجمد می‌شود. بلورهای یخ، بزرگ‌تر می‌شوند و درنتیجه رد پس‌دمه‌ها در ارتفاعات با توجه به سرعت باد در جهت‌های مختلف یا یکسان، گسترش می‌یابد.

توجه داشته باشید که در این‌جا مقصود از پس‌دمه، پس‌دمه‌ی حاصل از دود موتور هواپیما است و پس‌دمه‌ی آیرودینامیک مورد بحث نیست.

تنفس در یک روز سرد / تئوری توطئه پس‌ دمه هواپیماها

بنابراین غلظت هاله‌ی ابری حاصل از تنفس شما به دمای هوا بستگی دارد. اگر در دمای زیر ۴۰- درجه سانتی‌گراد یا سردتر نفس بکشید، بازدم شما یخ‌زده، تبخیر نمی‌شود ‌و شبیه به دود به نظر می‌رسد. در دمای زیر ۴۰- درجه سانتی‌گراد، نمی‌توان تفاوت بین نفس کشیدن و خروج دود سیگار از دهان را تشخیص داد.

جالب است بدانید که به کمک رد پس‌دمه‌ها می‌توان شرایط آب‌وهوایی را پیش‌بینی کرد. هنگامی که رد پس‌دمه‌ها بلند هستند و مدتی در آسمان باقی می‌مانند، یعنی شرایط هوایی مرطوب، متغیر و غیر قابل پیش‌بینی است. اگر رد پس‌دمه‌ها کوتاه باشد یا مدت کوتاهی پس از تشکیل از بین برود، یعنی رطوبت کمتری در هوا وجود دارد و توده هوا پایدار است.

شواهد علمی در مورد توطئه‌ی پس‌دمه شیمیایی هواپیماها

تئوری توطئه پس‌ دمه هواپیماها

به گفته‌ی وب‌سایت هاروارد و طبق یافته‌های گروه تحقیقاتی دیوید کیت، تاکنون شواهد معتبری مبنی بر وجود پس‌دمه‌های شیمیایی مشاهده نشده است. به گفته این گروه تحقیقاتی، اگر شواهدی پیدا شوند که نشان بدهند دولت‌ها، شهروندان خود را به روشی که در نظریه توطئه پس‌دمه به آن اشاره شده است به خطر می‌‌اندازند، آن‌ها مشتاق افشا و متوقف کردن این فعالیت‌ها خواهند بود.

این ادعا که یک برنامه مخفی گسترده برای انتشار مواد شیمیایی از هواپیماها وجود دارد، غیر عادی است. تمام شواهدی که تاکنون ارائه شده‌اند، بسیار ضعیف و غیر قابل‌ استناد هستند. متداول‌ترین ادعا که بدون هیچ‌گونه تحلیل مقایسه‌ای انجام شده، این است که رد پس‌دمه‌های هواپیما‌ها متفاوت به‌ نظر می‌رسد. این ادعا مثل این است که با مشاهده‌ی رفتارهای عجیب‌وغریب برخی افراد، ادعا کنیم آن‌ها موجودات فضایی با لباس مبدل هستند که در میان مردم راه می‌روند.

شواهدی که برای اثبات تئوری توطئه پس‌دمه ارائه می‌شود، داری خطا و غیر منطقی هستند

اگر واقعاً برنامه‌ای در مقیاس بزرگ برای انتشار مواد شیمیایی در هوا وجود داشته باشد، باید یک برنامه عملیاتی بزرگ برای تولید، بارگیری و پخش این مواد نیز در کار باشد. مسلماً برای اجرای این برنامه در این مقیاس به وجود هزاران یا شاید ده‌ها هزار نفر نیروی کار نیاز است. مخفی نگه داشتن چنین برنامه‌ای بسیار دشوار است؛ زیرا هر یک از این افراد می‌تواند به‌سادگی با استفاده از اسناد و عکس‌ها، این پروژه را فاش کند. علاوه بر این، اگر چنین برنامه‌ای با قصد آسیب رساندن به مردم عملی شود، پس افرادی كه در این برنامه همکاری می‌كنند، انگیزه‌ شخصی بسیار محکمی برای آشكار كردن آن خواهند داشت.

اگر به تئوری توطئه پس‌دمه‌ شیمیایی اعتقاد دارید، از خود بپرسید چگونه از وجود چنین توطئه بزرگی مطمئن هستید. به یاد داشته باشید که اینترنت پر از افرادی است که در مورد موضوعاتی که صحت ندارند، مطمئن هستند و جسورانه در مورد آن‌ها اظهارنظر می‌کنند. دولت‌ها می‌توانند اسراری که فقط چند نفر در آن‌ها درگیر هستند پنهان کنند؛ اما در مخفی نگه داشتن برنامه‌های بزرگ، عموماً ناموفق عمل می‌کنند.

تئوری توطئه پس‌ دمه هواپیماها

اگر فکر می‌کنید شکل پس‌دمه‌ هواپیما‌ها، متفاوت به نظر می‌رسد یا الگو و رفتار عجیبی دارد، توجه داشته باشید که خط ردهای تصعیدی هواپیما‌ها، گاهی ماندگار است و می‌تواند در طول مسیر پرواز هواپیماها از مناطقی با دما و رطوبت مختلف، به‌طور ناگهانی تغییر شکل بدهد. این موضوع با رصد زمین و تحقیقات علمی انجام‌شده توسط هزاران نفر در طی چندین دهه، نشان داده شده است.  ممکن است پشت این موضوع اتفاق دیگری در جریان باشد و این پس‌دمه‌ها برای زمین مضر باشند؛ اما برای اثبات انتشار هدفمند مواد شیمیایی از طریق پس‌دمه‌ها به شواهدی بیشتری از عکس‌های معمولی نیاز است.

هیچ مدرک مستقیم یا غیر مستقیمی وجود ندارد که ثابت کند پشت موضوع پس‌دمه‌ی هواپیماها، هدف و برنامه‌ی بزرگ‌تری نهفته است

مطالعه‌ای که در سال ۲۰۱۶ روی ۳۶ هزار نفر انجام شد، نشان داد که تقریباً ۳۵٪ از مردم، تئوری توطئه پس‌دمه را به‌طور کامل یا جزئی باور دارند. کسانی که سعی در اثبات این نظریه دارند‌، نتایجی از افزایش مقادیر باریم و آلومینیوم موجود در هوا ارائه دادند و ادعا دارند که این ماده، طعم یا بوی خاصی دارد؛ اما در حقیقت، این آزمایش‌ها سطح طبیعی از مواد شیمیایی را نشان می‌دهد و همچنین دارای خطا هستند. برای مثال در این تحقیقات به‌جای آب، خاک را مورد آزمایش قرار داده‌اند یا از واحدهای اندازه‌گیری اشتباه استفاده کرده‌اند. تاکنون هیچ مدرک مستقیم یا حتی غیر مستقیمی وجود نداشته است که ثابت کند پشت موضوع پس‌دمه‌ی هواپیماها، هدف و برنامه‌ی بزرگ‌تری نهفته است.

با توجه به شواهدی که در اختیار داریم، تئوری توطئه پس‌دمه‌ شیمیایی، نشان می‌دهد که چگونه می‌توان با سوءاستفاده از رگه‌های کوچکی از حقیقت، یک موضوع غیر واقعی را قابل قبول جلوه داد، اذهان عمومی را آشفته کرد و افراد ناآگاه را در مسیر اشتباه قرار داد.

از سراسر وب

  دیدگاه
کاراکتر باقی مانده

بیشتر بخوانید