گزارش جابویژن: ۲۰ هزار شغل در بحران؛ جنگ و قطعی اینترنت چگونه بازار کار را زمینگیر کرد؟
پیش از این، دادههای پلتفرمهای کاریابی کشور نشان داده بود که جنگ و قطعی اینترنت فرصتهای شغلی و جذب از سوی شرکتها را ۷۸ درصد کاهش داده است و از سوی دیگر، میزان تقاضا برای کار بهشدت افزایش یافته است.
حالا گزارش جدید پلتفرم کاریابی جابویژن با عنوان «تاثیر جنگ بر بازار کار»، دادههای جزئیتری از وضعیت نابهسامان بازار کشور پس از وقایع اخیر ارائه میدهد. براساس دادههای جابویژن در هفته دوم اردیبهشتماه، آگهیهای استخدام نسبت به میانگین تعداد آگهیها در مدت مشابه طی دو سال گذشته ۵۳ درصد کاهش یافته است.
گزارش جابویژن: بررسی شاخص هفتگی فرصتهای شغلی آنلاین در بازه آذر ۱۴۰۴ تا فروردین ۱۴۰۵ نشان میدهد که آذرماه امسال، وضعیت بازار کار نسبتا خوب و روبهرشد بود و تعداد آگهیها مطابق روند معمول سالهای قبل پیش میرفت اما از اواخر دیماه، کاهش قابلتوجهی در فرصتهای شغلی اتفاق افتاد. در بهمنماه، بازار کمی بهتر شد و بخشی از این افت جبران شد اما با شروع جنگ در اسفند، این روند بهبود متوقف و دوباره فاصله با روند معمول بیشتر شد.
اما در سمت عرضه در بازار کار کاهش قابل توجه تقاضای نیروی کار، یعنی همان فرصتهای شغلی را میبینیم و این در حالی است که افزایش عرضه، به معنای ورود یا فعالشدن کارجویان را شاهد هستیم. البته جابویژن اعلام میکند که بازار کار از حرکت نیفتاده است:
برخلاف تصور و با وجود شوک، بازار کار بهصورت کامل متوقف نشده، جریان فرصتها هرچند با شدت کمتر ادامه دارد و از ابتدای جنگ تا به امروز، بیش از ۷۳۰۰ سازمان در جابویژن اقدام به ثبت حدود ۲۰ هزار موقعیت شغلی جدید کردهاند.- گزارش جابویژن
بیش از ۲۰ هزار فرصت شغلی جدید از آغاز جنگ تا هفته دوم اردیبهشت ثبت شده است
از این ۲۰ هزار فرصت شغلی جدید، ۱۵ هزار فرصت شغلی مربوط به بازه بعد از آتشبس بوده است. این گزارش میگوید که فاصله میان تعداد فرصتهای شغلی جدید در سال جاری و میانگین سالهای گذشته همچنان وجود دارد که در هفتههای ابتدایی جنگ در سطح بالاتری قرار داشت.
با این حال، بهتدریج و پس از آتشبس کاهش یافته و اکنون با افتی در حدود ۲۰ واحد درصد به سطح ۵۴ درصد رسیده است؛ این شاخص در هفتههای ابتدایی در محدوده ۷۴ درصد قرار داشت: «این روند کاهشی نشان میدهد اگرچه بازار کار هنوز با شرایط عادی فاصله دارد اما شدت رکود در حال کاهش است و نشانههایی از بهبود تدریجی دیده میشود.»
بیشترین افت تقاضا برای نیروی کار برای مشاغل وابسته به اینترنت بوده است
در دوران جنگ، همه گروههای شغلی با کاهش تقاضای نیروی کار از سمت شرکتها مواجه شدهاند اما بیشترین افت مربوط به مشاغل وابسته به اینترنت بوده است. مشاغل عملیاتی کاهش محدودتر فرصتهای شغلی را تجربه کردهاند.
براساس گزارش جابویژن، بیشترین کاهش فرصتهای شغلی در گروه شغلی دیجیتال مارکتینگ و سئو (۸۳ درصد)، طراحی گرافیک (۸۲ درصد) و ترجمه و تولید محتوا (۷۹ درصد) ثبت شده است؛ محدودیت در دسترسی به ابزارهای اینترنتی موجب اختلال یا کاهش فعالیت در بخش قابل توجهی از این گروههای شغلی شده است.
مشاغلی که به عملیات روزانه و خدمات حضوری نزدیکتر بودند اما افت کمتری را تجربه کردهاند. گروههای شغلی نگهبان، بهداشت، ایمنی و محیط زیست با کاهش ۵۰ درصدی و فروشنده و بازاریاب با افت ۵۷ درصدی در میان گروههای شغلی با کمترین میزان کاهش فرصتهای شغلی قرار دارند.
بیشترین افت فرصتهای شغلی در حوزه «گردشگری» و «بازاریابی و تبلیغات» بوده است
اثر جنگ بر افت فرصتهای شغلی در صنایع مختلف یکسان نبوده است؛ بعضی صنایع با کاهش ۸۰ درصدی آگهیهای استخدام روبهرو شدهاند اما بخشهای نزدیک به نیازهای ضروری کاهش محدودتری را تجربه کردهاند و حتی نشانههایی از بازگشت سریعتر در آنها دیده میشود.
گزارش «تاثیر جنگ بر بازار کار» میگوید: «جنگ بیشترین فشار را بر بخشهایی وارد کرده که وابستگی بیشتری به تقاضای اختیاری (نیازهای غیرضروری) و شرایط باثبات بازار دارند؛ بر این اساس، صنایعی مانند گردشگری، هتلداری و بازاریابی و تبلیغات بیشترین افت را تجربه کردهاند.»
تعداد فرصتهای شغلی در حوزه گردشگری و بازاریابی و تبلیغات ۸۰ درصدداشته و در حوزه تجارت الکترونیک و خدمات آنلاین هم افت ۷۵ درصدی دیده میشود. قطع اینترنت افت فرصتهای شغلی در دو صنعت بازاریابی و تبلیغات و تجارت الکترونیک و خدمات آنلاین را تشدید کرده است.
در مقابل، صنایعی که به نیازهای روزمره و خدمات ضروری نزدیکتر هستند، کاهش کمتری را در آگهیهای استخدام تجربه کردهاند: صنعت دارو با کاهش ۴۱ درصدی، خردهفروشی با ۴۳ درصد و کشاورزی با ۴۵ درصد افت، در میان بخشهایی قرار دارند که تقاضای پایدارتی برایشان وجود داشته است.
الگوی بهبود و سرعت بازگشت هم در صنایع و مشاغل مختلف یکسان نیست. صنایعی مانند دارو و بانکداری، علاوه بر کاهش کمتر فرصتهای شغلی، بازگشت سریعتری هم داشتهاند. در مقابل، صنعت بازاریابی و تبلیغات، با وجود افت شدید، روند بازگشت بسیار کندتری را هم تجربه میکند.
تهران و شیراز؛ پیشتاز کاهش فرصتهای شغلی
در گزارش جابویژن الگوی تغییرات فرصتهای شغلی در شهرهای بزرگ کشور را بررسی کرده و نشان میدهد شدت افت فرصتهای شغلی و سرعت بازگشت آن در مناطق مختلف تفاوت قابل توجهی دارد: «شیراز و تهران بیشترین کاهش فرصتهای شغلی را در دوره جنگ تجربه کردهاند، در حالی که کمترین میزان افت مربوط به قم و مشهد بوده است.»
همچنین، دادهها نشان میدهد مشهد و قم، با وجود تجربه افت کمتر، همچنان در مسیر نزولی قرار دارند و بازارها روند بازگشت را شروع نکردهاند. در مقابل، تهران، کرج و تبریز با وجود کاهش شدید فرصتهای شغلی در دوره جنگ، در هفتههای اخیر سرعت بیشتری در بازگشت بازار کار داشتهاند. این موضوع نشان میدهد برخی بازارهای بزرگتر، پس از شوک اولیه، توانستهاند سریعتر به روند جذب نیرو بازگردند.
در شهرهایی مانند اصفهان و شیراز نیز اگرچه افت قابل توجهی در تعداد آگهیهای شغلی ثبت شده، اما روند بازگشت همچنان محدود و کند گزارش میشود.
بنابراین، اثر جنگ بر بازار کار شهری ناهمگون بوده و رابطه مستقیمی میان میزان افت اولیه فرصتهای شغلی و سرعت بازگشت وجود ندارد؛ بعضی شهرها با افت کمتر همچنان در رکود باقی ماندهاند و بعضی دیگر با افت شدید آگهیهای استخدام، آرام آرام درحال بازیابی و بهبود هستند.