انتشار پروکسی و کانفیگ رکورد شکست؛ ۶۲۲ هزار تلاش برای اتصال در روزهای قطعی اینترنت

۶۲۲ هزار محتوا با هدف مشترک «فرار از بن‌بست فیلترینگ» منتشر شده‌اند. این آماری است که از بررسی کانال‌های تلگرامی در حد فاصل روزهای ۱۸ دی تا ۱۲ بهمن به دست آمده؛ عددی که روایتگر تلاش برای وصل ماندن به اینترنت جهانی برای کاربران است.

در دوران قطعی اینترنت تا امروز، زیرپوستِ پلتفرم تلگرام، انفجاری از جنس پروکسی و کانفیگ رخ داده و داده‌های کانال تحلیل شبکه‌های اجتماعی مجازی نشان می‌دهد که محدودیت‌ها و ناپایداری‌های شبکه نه‌تنها تقاضا را کم نکرده، بلکه موتور محرک بازاری شد که در آن کانال‌های فنی و ارائه کانفیگ، جای رسانه‌های خبری را گرفتند.

وقتی اینترنت از شامگاه پنج‌شنبه ۱۸ دی‌ماه ناگهان قطع شد، واکنش کاربران چنگ زدن به یک راه نجات از این قطعی بود. در بین تمام برنامه‌های روی گوشی‌ها، این تلگرام بود و هست که تبدیل به یک راه عبور شد و با ضعیف‌ترین سیگنال اتصال به داد کاربران می‌رسد.

نمودار خطی انتشار محتوا نشان می‌دهد که این روند هنگام برقرار شدن اتصال جهانی اینترنت نه‌تنها متوقف نشده، بلکه به‌صورت پلکانی شتاب گرفته است. نقطه اوج این جریان در ۶ بهمن‌ماه ثبت شده؛ روزی که حجم محتوای مرتبط با کانفیگ و پروکسی، حدود ۸ برابر بیشتر از روزهای ابتدایی قطع اینترنت در دی‌ماه بوده است. این جهش ناگهانی، هم‌زمان با بازگشت تدریجی دسترسی به اینترنت بین‌الملل رخ داده است.

برخلاف تصور رایج که تولید پروکسی و کانفیگ را عمدتا به خارج از کشور نسبت می‌دهد، داده‌ها روایت پیچیده‌تری ارائه می‌کنند. در روزهای ۱۸ تا ۳۰ دی‌ماه، زمانی که قطعی اینترنت در داخل کشور شدیدتر بوده، تنها بخشی از کانال‌های پروکسی به فعالیت ادامه داده‌اند؛ کانال‌هایی که به‌ احتمال زیاد از خارج مدیریت می‌شدند.

از ابتدای بهمن‌ اما با افزایش نسبی دسترسی داخلی، حجم انتشار محتوا به‌طور معناداری اوج می‌گیرد. این تغییر ریتم، نشانه‌ای واضح است از این که بخش قابل توجهی از تولید و توزیع کانفیگ‌ها در داخل کشور انجام می‌شود و وابسته به حداقلی از اتصال اینترنتی است.

پیامد طبیعی این وضعیت، جابه‌جایی مرکز ثقل توجه کاربران در تلگرام بوده است. نمودار تغییر فالوئرها نشان می‌دهد که کانال‌های ارائه‌دهنده پروکسی، جای کانال‌های خبری سنتی را در فهرست پربازدیدترین و پرفالوئرترین کانال‌های «فعال» گرفته‌اند.

در میان کانال‌های بررسی‌شده، بیشترین رشد فالوئر مربوط به کانال «اینترنت آزاد» است که حدود ۱.۵ میلیون دنبال‌کننده جدید جذب کرده؛ پس از آن «iRo Proxy» با افزایشی بیش از ۸۰۰ هزار فالوئر قرار دارد. این اعداد فقط آمار نیستند؛ هرکدام نماینده موجی از کاربران‌اند که در غیاب دسترسی پایدار، تلگرام را به موتور جست‌وجوی غیررسمی اینترنت تبدیل کرده‌اند.

مجموع این داده‌ها یک تصویر شفاف ترسیم می‌کند: فیلترینگ و اختلال، نه‌تنها تقاضا برای ابزارهای عبور را کاهش نداده، بلکه آن را به یک رفتار جمعی و سازمان‌یافته تبدیل کرده است. تلگرام در این میان، دیگر صرفا نقش یک پیام‌رسان را ایفا نمی‌کند، بلکه به زیرساخت توزیع اتصال به اینترنت جهانی بدل شده، جایی که کانفیگ و پروکسی، نقش خبر فوری را بازی می‌کنند و هر قطعی اینترنت، موج تازه‌ای از تولید و انتشار انبوه این کانفیگ‌ها را به راه می‌اندازد.