دفاع مدیر مایکروسافت از ترفند افزایش سرعت ویندوز ۱۱: «اپل هم همین کار را می‌کند و عاشقش هستید!»

اخیرا گزارش‌هایی از ویژگی جدیدی در ویندوز ۱۱ به‌نام Low Latency Profile منتشر شده است. تست‌های انجام‌شده نشان می‌دهد که به‌موجب این قابلیت، فرکانس پردازنده هنگام بازکردن منوها و برنامه‌ها برای حدود یک تا سه ثانیه به‌حداکثر مقدار خود می‌رسد و در نتیجه، سیستم‌های ضعیف و ارزان‌قیمت می‌توانند به‌طرز شگفت‌انگیزی سریع و روان، اپ‌ها را باز کنند.

اما با وجود بهبود مشهود در عملکرد، واکنش کاربران اینترنت همان خشم همیشگی و قابل‌پیش‌بینی علیه مایکروسافت بود. کاربران در فضای مجازی، ردموندی‌ها را متهم کردند که به‌جای بهینه‌سازی کدهای پایه‌ای، صرفا به یک راه‌حل موقتی و اصطلاحا «وصله‌پینه» روی آورده‌اند و می‌خواهند سنگینی سیستم‌عامل متورم ویندوز را با زور پردازشی پنهان کنند.

اگر در روزهای اخیر زومیت را دنبال نکرده‌اید، باید بگویم که Low Latency Profile یک قابلیت پنهان در جدیدترین بیلدهای اینسایدر ویندوز ۱۱ است. به‌موجب این قابلیت، هر زمان که تعامل با اولویت بالایی؛ مانند بازکردن برنامه‌ها، منوی استارت یا منوهای کلیک‌راست با کامپیوترتان دارید، به‌طور موقت فرکانس CPU به بالاترین حد ممکن می‌رسد.

قابلیت Low Latency Profile، در واقع بخشی از برنامه‌ی گسترده‌تر مایکروسافت برای افزایش سرعت ویندوز ۱۱ به شمار می‌رود که شامل بهینه‌سازی کدهای قدیمی و مهاجرت بخش‌های بیشتری از رابط کاربری به چارچوب بومی WinUI 3 نیز می‌شود. شما می‌توانید در ویدیوی زیر از رسانه‌ی Windows Latest، تأثیر قابلیت جدید روی اجرای اپ‌ها را ببینید.

شدت انتقادات به قابلیت جدید آن‌قدر بالا گرفت که اسکات هانسلمن، معاون ارشد و از اعضای کلیدی تیم فنی مایکروسافت، شخصا در شبکه‌ی X وارد میدان شد تا به شایعات پایان دهد. او نه‌تنها تأیید می‌کند که مایکروسافت فعالانه روی این ویژگی کار می‌کند، بلکه پاسخ دندان‌شکنی به منتقدانی می‌دهد که اساسا درک درستی از نحوه‌ی کارکرد کامپیوترهای مدرن ندارند.

شکایت اصلی کاربران این بود که افزایش موقتیِ توان پردازنده برای بازکردن منوی استارت، نوعی «تقلب» یا نشانه‌ای از مهندسی نرم‌افزار فاجعه‌بار است. هانسلمن با رد قاطعانه‌ی این ادعا، تأکید کرد که چنین رفتاری در واقع یک استاندارد پذیرفته‌شده در صنعت است. او توضیح داد:

تمام سیستم‌‌های عامل مدرن از جمله لینوکس و macOS همین کار را می‌کنند. این تقلب نیست؛ سیستم‌های مدرن این‌گونه حس سرعت را به کاربر منتقل می‌کنند: آن‌ها سرعت پردازنده را موقتا بالا می‌برند و به وظایف تعاملی اولویت می‌دهند تا میزان تأخیر کاهش یابد.

- اسکات هانسلمن، قائم‌مقام مایکروسافت

روند فرسایشی افت کیفیت در ویندوز ۱۱ آن‌قدر بد شده است که حتی وقتی مایکروسافت یک قدم مثبت برمی‌دارد، منتقدان با تکیه‌بر دانشی سطحی، تئوری‌های بی‌اساسی می‌بافند تا آن را به یک اتفاق منفی تبدیل کنند. هانسلمن می‌گوید:

مشکلات واقعی در ویندوز وجود دارند و افراد باهوشی هم در حال رفع آن‌ها هستند؛ اما بخش زیادی از این موج منفی، کار علاقه‌مندانی است که هیچ تجربه‌ی آکادمیک یا حرفه‌ای در علوم کامپیوتر ندارند و صرفا براساس شهود خود قضاوت می‌کنند.

- اسکات هانسلمن، قائم‌مقام مایکروسافت

ماجرا به همین‌جا ختم نشد. هانسلمن حتی به سراغ چت‌بات هوش مصنوعی گراک هم رفت؛ زمانی که این هوش مصنوعی به‌اشتباه ادعا کرد دسکتاپ‌های لینوکسی منوها را بدون هیچ‌گونه جهش پردازشی اجرا می‌کنند. هانسلمن به گراک توضیح داد که لینوکس هم دقیقا با همین روش‌ها به سرعت بالای خود می‌رسد؛ یعنی استفاده از Kernel scheduler، گاورنرهای فرکانس و فناوری‌های مدرن افزایش توان تا به‌محض تعامل کاربر با رابط کاربری، هسته‌های سریع‌تر را بیدار کند.

هانسلمن دلیل سبک‌تر بودن منوهای لینوکس را هم شفاف کرد: «منوهای لینوکس سبک‌تر به‌نظر می‌رسند چون وظایف کمتری انجام می‌دهند و سرویس‌های کمتری در آن‌ها ادغام شده است، نه به این خاطر که لینوکس از جهش توان CPU یا فعالیت‌های پس‌زمینه دوری می‌کند. رابط‌هایی مثل گنوم و KDE هم دقیقا مانند هر سیستم‌عامل مدرن دیگری باعث پرش در استفاده از پردازنده می‌شوند.»

وقتی کاربری با لحنی حق‌به‌جانب از مایکروسافت انتقاد کرد و مدعی شد که این ترفند ساده آن‌قدرها هم ارزش رسانه‌ای‌شدن و نام‌گذاری نداشته، هانسلمن پاسخ داد: «اپل این کار را می‌کند و شما عاشقش هستید!» او کاربران مک را به چالش کشید تا با اجرای دستور sudo powermetrics در ترمینال خود، جهش‌های مشابه در فرکانس پردازنده‌ی مک را به‌طور زنده تماشا کنند؛ البته می‌توان درک کرد که چرا چنین انتقاداتی شکل می‌گیرد و بدون شک هم مقصر اصلی، مایکروسافت و سابقه‌ی بد آن است.

یکی از بهترین توجیه‌ها برای درخشان‌بودن ایده‌ی پروفایل تأخیر پایین، توسط امیلی یانگ، کارمند سابق رسانه‌ی Linus Tech Tips ارائه شد. او اشاره کرد که بالابردن فرکانس برای یک لحظه‌ی کوتاه، بسیار کارآمدتر از به‌کارگرفتن پردازنده با فرکانس پایین؛ اما برای مدتی طولانی‌تر است.

این مفهوم در دنیای سخت‌افزار با نام Race to sleep یا «رقابت برای خوابیدن» شناخته می‌شود. با تزریق حداکثر توان به پردازنده برای اتمام فوری یک کار، CPU می‌تواند بسیار سریع‌تر به حالت بیکاری (Idle) با مصرف انرژیِ فوق‌العاده پایین بازگردد که در نهایت عمر باتری را افزایش می‌دهد.

هانسلمن تأیید کرد که ویژگی Low Latency Profile به‌ویژه روی معماری مدرن ARM تأثیر شگفت‌انگیزی خواهد داشت. پردازنده‌هایی مبتنی‌بر معماری آرم که از حافظه‌ی یکپارچه بهره می‌برند، بسیار سریع‌تر از تراشه‌های سنتی x86 می‌توانند وضعیت مصرف انرژی خود را تغییر دهند و حس واکنش‌پذیری را به‌شکلی چشمگیرتر منتقل کنند؛ توجه کنید که تراشه‌های سری M اپل نیز دقیقا از همین ساختار حافظه‌ی یکپارچه استفاده می‌کنند.

من با نسخه‌های مختلف ویندوز از ۹۸ و XP گرفته تا ۷، ۱۰ و حالا ۱۱ کار کرده‌ام و با این نقد موافقم که نسخه‌های قدیمی‌تر حس سرعت بیشتری داشتند. بسیاری از کاربران با ابراز ناامیدی می‌پرسیدند که چرا منوی استارت در ویندوز XP یا ویندوز ۹۵ روی سخت‌افزار قدیمیِ آن زمان فورا باز می‌شد؛ اما کامپیوتر مدرن امروزی برای انجام همان کار ساده به قابلیت «توربو بوست» نیاز دارد؟

هانسلمن با اعتراف به این موضوع پاسخ داد: «بله، کاملا کلافه‌کننده است؛ اما دلیل بالابودن سرعت بازشدن منو در ۳۰ سال پیش این بود که آن منوها اساسا هیچ‌کار خاصی انجام نمی‌دادند. رمز مقیاس‌پذیری در انجام کارهای کمتر است.»

هانسلمن توضیح داد که منوهای قدیمی در واقع فقط یک پنل با چیدمان ثابت را نشان می‌دادند که هیچ تغییری در رزولوشن (DPI scaling) نداشت و هیچ درخواستی هم به شبکه ارسال نمی‌کرد؛ اما امروز، منوی استارت ویندوز ۱۱ دائم در حال فراخوانی اسناد اخیر، فایل‌های ابری و نتایج جست‌وجوی وب است؛ اما مایکروسافت می‌داند که منوی استارت بیش‌از حد سنگین شده؛ به همین دلیل تیم توسعه، هم‌اکنون کدهای منوی استارت را به چارچوب مدرن‌تر WinUI 3 انتقال می‌دهند تا از شر وب‌کامپوننت‌های سنگین خلاص شود.

اگر مایکروسافت صرفا به افزایش فرکانس پردازنده بسنده کرده و از بهینه‌سازی کدهای پایه‌ای ویندوز ۱۱ شانه خالی می‌کرد، قطعا حق با منتقدان بود؛ اما پیام اصلی اسکات هانسلمن این است که ترفند Low Latency Profile، بهانه‌ای برای فرار از بهینه‌سازی نیست.

ردموندی‌ها نشان داده‌اند که می‌توانند چند کار را به‌طور موازی پیش ببرند؛ زیرا در جدیدترین بیلدها نیز دیدیم که توسعه‌دهندگان در حال حذف کدهای قدیمی، بهینه‌سازی فایل‌اکسپلورر و بازنویسی اجزای اصلی در چارچوب‌های بومی هستند؛ بنابراین، ترکیب کدهای واقعا بهینه‌شده با Scheduler تهاجمی و مدرن که به کاربر اولویت می‌دهد، سرانجام قرار است حس سرعتِ نسخه‌های قبلی را به ویندوز ۱۱ بازگرداند.