از آزمایش‌های پنهانی تا روز رونمایی؛ داستان یک دهه توسعه آیفون تاشو

حوالی سال ۲۰۲۰، تیم کوک با هیجانی غیرمعمول از سفر آسیا به خانه برگشت، سفری که نگاهش را به آینده‌ی آیفون تغییر داد. مدیرعامل وقت اپل جدی‌تر از همیشه به دسته محصولاتی جدید فکر می‌کرد.

کوک در طول بازدیدهایش از چین و دیگر کشورهای منطقه شاهد بود شمار روزافزونی از مصرف‌کنندگان، از گوشی‌های تاشوی سامسونگ، هواوی و دیگر برندها استفاده می‌کنند. او با این باور به آمریکا بازگشت که اپل هم باید محصولی اختصاصی در این دسته داشته باشد و شرکت را تحت‌فشار گذاشت تا تلاش‌هایش را در این بازار نسبتاً نوپا سرعت ببخشد.

البته اپل از مدت‌ها قبل بی‌سروصدا در این مسیر حرکت می‌کرد. تیم‌های محرمانه‌ی توسعه‌ی فناوری‌های بنیادی شرکت؛ به‌ویژه در بخش مهندسی سخت‌افزار سال‌ها بود که گوشی‌های تاشو، نمایشگرهای انعطاف‌پذیر و قطعات مرتبط با آن‌ها را بررسی می‌کردند.

بلومبرگ به نقل از منابع آگاه می‌نویسد اپل مدت‌ها قبل از اینکه سامسونگ با عرضه اولین گلکسی فولد در سال ۲۰۱۹، گوشی‌های تاشو را بر سر زبان‌ها بیندازد، روی توسعه‌ی این گروه محصولات کار می‌کرد. اغلب افرادی که با بلومبرگ صحبت کرده‌اند، به دلیل محرمانه بودن پروژه خواستند نامشان فاش نشود.

پروژه اپل امروز، چهارشنبه نهم سپتامبر به لحظه سرنوشت‌ساز خود می‌رسد و این شرکت از اولین گوشی تاشوی خود رونمایی می‌کند. گوشی تاشو بزرگ‌ترین تغییر طراحی منفرد در تاریخ تقریباً ۲۰ ساله‌ی آیفون محسوب می‌شود؛ محصولی که اکنون حدود نیمی از فروش اپل را تشکیل می‌دهد.

ازسوی‌دیگر رونمایی از آیفون تاشو، نخستین رویداد بزرگ اپل با حضور جان ترنوس در مقام مدیرعامل جدید شرکت خواهد بود. اپل پروسه‌ی انتقال مدیریت را طوری زمان‌بندی کرد که نویدبخش دوره جدیدی از محصولاتش باشد و به ترنوس اجازه دهد شخصاً آیفون تاشو را معرفی کند. تیم کوک به‌عنوان رئیس هیئت‌مدیره در میان تماشاچیان حضور خواهد داشت.

اپل برای توسعه‌ی گوشی تاشو سال‌ها آزمون‌وخطا کرد. پیش از اینکه تیم کوک پروژه را به یکی از اولویت‌های اصلی شرکت تبدیل کند، مهندسان، طراحان و مدیران اپل حتی بر سر شکل نهایی دستگاه تاشوی این شرکت اختلاف‌نظر داشتند. یکی از اولین طرح‌های مفهومی، دستگاهی شبیه آیپد مینی بود که می‌توانست باز شود و تبلت بزرگ‌تری را در دست کاربر بگذارد.

حتی میزان مشارکت خود کوک در پیشبرد این پروژه هم با سایر محصولات تفاوت داشت. او در طول دوران مدیرعاملی‌اش، بیشتر به‌خاطر تمرکز بر امور مالی و زنجیره تأمین اپل شناخته می‌شد. کوک در ارائه‌های محصولات و تصمیم‌گیری‌های کلان شرکت می‌کرد، اما عموماً از مرحله ایده‌پردازی برای محصولات جدید فاصله می‌گرفت.

منابع آگاه داخل شرکت می‌گویند اصرار مستقیم تیم کوک برای ساخت یک گوشی تاشو، وزنی بیشتر از حد معمول داشت و به تکمیل پروژه‌ای کمک کرد که یکی از پیچیده‌ترین برنامه‌های سخت‌افزاری تاریخ شرکت به‌حساب می‌آمد.

گوشی‌های تاشو هنوز فقط بخش کوچکی از بازار جهانی موبایل را تشکیل می‌دهند، اما سرعت رشد این دسته محصولات از بقیه صنعت پیشی گرفته است. IDC پیش‌بینی می‌کند فروش گوشی‌های تاشو امسال با رشد ۱۳ درصدی به ۲۲٫۹ میلیون دستگاه برسد؛ درحالی‌که مجموع عرضه‌ی کل گوشی‌های هوشمند بیش از یک میلیارد دستگاه برآورد می‌شود.

دستگاه تاشوی اپل در داخل شرکت با اسم رمز V68 شناخته می‌شود و برخی در طول توسعه به آن آیفون اولترا می‌گفتند، چون طبق برنامه‌ها در جایگاهی بالاتر از سایر مدل‌ها قرار می‌گیرد. از همان روزهای اول، قیمت‌گذاری یکی از داغ‌ترین بحث‌های داخلی بود و محصول همیشه با هویت کالایی لوکس تعریف می‌شد.

یکی از منابع می‌گوید اپل حالا قیمت ۲۱۹۹ دلار را هم روی میز گزینه‌هایش دارد، زیرا کمبود قطعات حافظه باعث شده هزینه‌های تولید از برآوردهای اولیه فراتر برود و کار به جایی برسد که برخی نسخه‌های مجهز به بالاترین ظرفیت حافظه، به مرز ۳۰۰۰ دلار نزدیک شوند.

هیچ‌کدام از قیمت‌های احتمالی آیفون تاشو با قیمت ۷۹۹ دلاری آیفون استاندارد یا آیفون ۱۷ پرو که قیمت پایه آن از ۱۰۹۹ دلار شروع می‌شود، قابل‌مقایسه نیستند. شاید این برچسب قیمتی بسیاری از مصرف‌کنندگان را شوکه کند، اما اپل می‌داند که خریداران خاصش مبالغ بالاتری هم برای این محصول می‌پردازند.

قیمت مدل‌های اخیر آیفون پرو در بالاترین ظرفیت حافظه به محدوده‌ی ۲۰۰۰ دلار نزدیک می‌شود و موفقیت همین مدل‌ها به اپل اطمینان می‌دهد که عرضه‌ی یک گوشی تاشوی لوکس ارزش امتحان‌کردن را دارد.

برنامه اشتراکی اپل آپگرید که اخیراً راه‌اندازی‌شده و مشابه لیزینگ عمل می‌کند، در کنار طرح‌های تشویقی معاوضه گوشی و برنامه‌های اقساطی اپراتورهای مخابراتی، به تسهیل خرید این محصول کمک خواهد کرد. البته قیمت گوشی‌های تاشوی اندرویدی رقیب هم چندان پایین نیست، مثلاً جدیدترین مدل‌های تاشوی سامسونگ و گوگل با قیمتی در حدود ۱۸۹۹ دلار عرضه می‌شوند.

وقتی آیفون تاشو را باز کنید، با نمایشگر داخلی بزرگ و تقریباً ۷٫۸ اینچی روبه‌رو می‌شوید؛ صفحه‌ای به طور محسوس از گوشی‌های تاشوی اندرویدی عریض‌تر خواهد بود. گوگل هم در سال ۲۰۲۳ برای پیکسل فولد اولیه خود از طراحی مشابهی استفاده کرد، اما خیلی زود این ابعاد را کنار گذاشت.

اپل می‌خواهد نمایشگر داخلی گوشی تاشو فضایی ایده‌آل برای تماشای ویدیو و انجام هم‌زمان چند کار فراهم کند. وقتی کاربر گوشی را می‌بندد، صفحه‌نمایش بیرونی نسبتاً کوتاه و ۵٫۵ اینچی در اختیار خواهد داشت که ارگونومی مناسبی دارد و به‌راحتی در جیب جا می‌شود.

طراحان اپل در دوره‌ی توسعه دستگاه، تصور می‌کردند گوشی در حالت بسته باید تقریباً هم‌اندازه‌ی یک گذرنامه باشد و وقتی باز می‌شود، به نسبت ابعاد مجیک ترک‌پد نزدیک شود.

حالا جان ترنوس باید کاربرانی فراتر از حلقه‌ی مشتریان وفادار اپل را متقاعد کند برای دستگاهی که پیچیدگی‌های جدید و محدودیت‌هایی دارد، دست‌به‌جیب شوند. کاربران برای استفاده‌ی کامل از قابلیت‌های گوشی باید آن را باز کنند و احتمالاً دوام دستگاه هم از یک آیفون معمولی کمتر خواهد بود. سیستم دوربین گوشی هم ضعیف‌تر است و شارژدهی باتری هم به‌پای دیگر مدل‌های آیفون نمی‌رسد.

نبیلا پوپال، پژوهشگر ارشد و باسابقه بازار گوشی‌های هوشمند در IDC می‌گوید: «باور کنید آیفون تاشو باوجود قیمت بالا، موفقیت بی‌نظیری کسب خواهد کرد. اصلاً تعجب نمی‌کنم اگر در چین، این گوشی به جایگاه کیف‌های لوکس بیرکین هرمس در دنیای اسمارت‌فون‌ها برسد.»

مهندسی پیچیده‌ی آیفون تاشو، این محصول را به گزینه‌ای ایده‌آل برای آغاز دوران مدیریتی ترنوس تبدیل می‌کند. اپل رئیس سابق بخش سخت‌افزارش را به‌عنوان مدیری معرفی می‌کند که توانایی ارائه‌ی نسل تازه‌ای از محصولات نوآورانه را دارد؛ ویژگی‌ای که تا حدی به پیشینه مهندسی و سابقه طولانی او در نظارت بر دستگاه‌های شرکت برمی‌گردد.

محصول تاشوی اپل آغازگر برنامه‌ای چندساله برای عرضه سخت‌افزارهای جاه‌طلبانه دیگر خواهد بود؛ از جمله مک‌بوک لمسی، ربات رومیزی، عینک هوشمند، ایرپادهای مجهز به دوربین و سیستم امنیت خانگی جدیدی که برخلاف راهکارهای متداول از ضبط ویدئو استفاده نمی‌کند.

بااین‌حال، مسیر رسیدن به نقطه‌ی امروزی، مسیر تضمین‌شده‌ای نبود.

در مراحل ابتدایی، تیم‌های سخت‌افزاری اپل چهار چالش اصلی را در اولویت قرار دادند؛ نخست کاهش دید خط تای وسط صفحه که به ظاهر بسیاری از گوشی‌های تاشوی اولیه لطمه زده بود؛ دوم بهبود دوام لولا؛ سوم تولید نوع جدیدی از شیشه محافظ انعطاف‌پذیر برای نمایشگر و چهارم توسعه فناوری دوربینی که بتواند قطعات بیشتری را در پشت خود صفحه‌نمایش جای دهد تا فضای قابل‌استفاده نمایشگر به حداکثر برسد.

اپل در نهایت به سیستم لولای پیشرفته‌ای از جنس تیتانیوم و آلومینیوم رسید که با یک شیشه محافظ سفارشی شرکت کورنینگ همراه می‌شود. ترکیب دو فناوری، خط تایی ایجاد می‌کند که خیلی کمتر از گوشی‌های تاشوی فعلی بازار به چشم می‌آید؛ دستاوردی که اپل قصد دارد آن را به‌عنوان یک مزیت رقابتی کلیدی پررنگ کند.

شاید آیفون تاشو استحکام سری آیفون ۱۸ پرو را نداشته باشد، اما اپل مدعی است که بهترین کیفیت ساخت را در صنعت تاشوها ارائه می‌دهد. شرکت باور دارد در بخش نرم‌افزار هم نسبت به اکوسیستم پراکنده اندروید دست بالا را دارد.

مهندسان نرم‌افزار اپل اخیراً بسیاری از برنامه‌های اختصاصی‌شان را برای عملکرد بهتر روی نمایشگر عریض ارتقا داده‌اند و تغییراتی ساختاری در iOS اعمال کرده‌اند تا اپلیکیشن‌ها با ابعاد متنوع صفحه‌نمایش‌ها سازگار شوند.

اپل می‌خواست گوشی به‌قدری جذاب ساخته شود که بتواند کاستی‌های ذاتی‌اش را جبران کند. حوالی سال ۲۰۲۳، استودیوی طراحی اپل رویکرد «کوتاه و عریض» را انتخاب کرد؛ طراحان معتقد بودند چنین فرمی می‌تواند تمایز معناداری با رقبا ایجاد کند و آن‌قدر برای مشتریان هیجان‌انگیز باشد که برخی ضعف‌های محصول را نادیده بگیرند.

از طرف دیگر اپل باید منتظر می‌ماند تا برخی از فناوری‌های اصلی به بلوغ کافی برسند و واقعاً کارآمد ظاهر شوند. با تکامل فناوری‌ها و نهایی‌شدن طراحی، اپل متقاعد شد که مفهوم آیفون تاشو هم از نظر فنی قابل‌اجراست و هم ارزش عرضه به بازار را دارد.